Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КАНАТ БЕГАЛИЕВ: «АКШ МЕНЕН ОРУСИЯНЫН БАЛБАНДАРЫ МЕНДЕН ЖЕҢИЛГЕН»

№226 2-8-март, 2007-ж.


Дүйнөлүк аренада кыргыздын туусун бийик көтөрүп, атын даңазалап келе жаткан спортчулардан уучубуз куру эмес. Ошолордун бири грек-рим күрөшү жаатында улам ийгилик жаратуу менен бийиктикке көтөрүлүп келаткан эл аралык деңгээлдеги спорттун чебери Канатбек Бегалиев экендигин эч ким тана албаса керек. Талас облусунун Бакайата районуна караштуу Өзгөрүш айылында 1984-жылдын 14-февралында туулган ошол азаматыбыз менен маек курган элек. Эмесе, сөз кезеги менен болсун.

Максаты: Олимпиада чемпиону болуу.
Мүнөзү:
Шайыр, бирок, өзүнүн чымчым сөз­дөрү менен жакын адамдарын кээде таарынтып алат. Буулуккан учурда үнүн катуу чыгарып ырдаса эс алып калат.
Жандүйнөсү жаратылышка, көркөмдүккө тартылып турат.
Хоббиси:
Күрөштөн тышкары бильярд ойноп, сууга түшкөндү жактырат.

– Канат, грек-рим күрөшү менен машыгып калышыңа эмнелер себеп болгон?
– Өзүмдүн бир тууган агаларым күрөш боюнча спорттун чеберлери болушкандыктан, эмнегедир кичинемде эле ошолордой болууну каалачумун. "Аганы кө­рүп ини өсөт" дегендей, 14 жашымдан баштап күрөш менен машыга баштадым. Ошол учурда мыкты кү­рөшкөн балдардын Бишкектеги спорт мектебине кетип жатышканы ичимди тызылдатып, башкача бир сезимдерди жаратты. Алардын аркасынан мен дагы баргым келди, бирок, үйдөгүлөр ага каршы болуп туруп алышты. Айлам кеткенде машыктыруучум Ороз Шаршекеевди ортомчу кылып, анын жардамы менен спорт мектебине окуганга уруксат алгам.
Бир жыл убакыт өтпөй эле, тагыраак айтканда, 1998-жылы Москвада жаш балдардын дүйнөлүк олимпиадасы өтүп, анда 8-орунга илингем. Бул менин алгачкы чоң ийгилигим десем болот, себеби, өзүңдүн салмагың боюнча дүйнөдө 8-орунга татыктуу болуунун өзү жетишкендик. Дал ошол мелдештен соң аракет кылсам менден бир нерсе чыгат го деген ой келди.

– Анан бир нерсе чыктыбы?
– 2000-жылы Иранда өткөн жаштар арасындагы мелдеште Азия чемпиону болсом, 2003-жылы чоңдор арасындагы Азия чемпионатында 3-орунга татыктуу болдум. 2004-жылы Афиныда өткөн олимпиада оюндарына кыйынчылыктар менен жолдомо утуп, катышууга жетиштим. Бирок, жеңиш таразасы мен тарапка ообой калганы өкүнүчтүү болду.
2006-жылы Монголиянын борбору Улан-Батордо өткөн дүйнөлүк универсиадага Кыргызстан боюнча жалгыз барып, 3-орунду камсыз кылып келдим.

– Эмне үчүн жалгыз бардың?
– Себеби, мени Улуттук университет баш-аягы 1 миң 400 доллар бөлүп берип жөнөткөн. Ал эми башка жогорку окуу жайлар бир дагы студентти жибербегенинен улам жалгыз барууга туура келди. Ошентип, жетим балдардай жалгызсырап барсам да, кара терим менен 3-орунга илинип келдим.

– Улуттук университеттин атын ааламга угузганың үчүн анын жетекчилиги ыраазычылыкты абдан билдирсе керек...
– Студенттерди чогултуп, кол чаап куттукташканына абдан эле ыраазы болдум. Бирок, өкүнүчтүүсү, конверт берип, анын ичине 160 сом салып койгонунда болуп жатпайбы. Жок дегенде ошол акчанын ордуна жакшы сөздөр жазылган открытка берип койсо, көңүлүм көтөрүлүп калат эле. Өзүң ойлоп көрчү, мобул коңшу Өзбекстан спорттун бардык түрүнөн спортчуларын мелдешке салса да, алардын бири да медалга жетишкен жок. Анан жалгыз барып, жалгыз медал алып келсем, жанагындай мамиле болуп жатканына бир аз ызаланып калат экенсиң.

– Андай окуяларды эстеп ызаланба, себеби, алар жок болсо да жашоо кызыксыз болуп калышы мүмкүн. Андан көрө, Кытайда жараткан ийгилигиң тууралуу ой бөлүшсөң?
– 2006-жылы грек-рим күрөшү боюнча Кытайда дүйнө чемпионаты болуп, ага төгөрөктүн төрт бурчунан тандалып, такшалган мыктылардын мыктылары келип, күч сынашты. Бул жактан биз менен кошо барган спортчу агаларыбыз мелдеш учурунда сүрөөнчү болуп олтуруп, 2-орунга жетиштим.

– Спорт адистери сенин жараткан ийгилигиң боюнча: «Кыргызстандын тарыхында алгачкысы жана тарыхта калат» деген ойлорун билдирүүгө жетишти. Анын сыры эмнеде болду экен?
– Эми мактангандай болбоюн, бирок, буга чейин айрым балбандар жаштар арасында гана эркин жана грек-рим күрөш­төрү­нөн дүйнө чемпиону болуп келишкен. Ал эми чоңдор арасындагы дүйнө чемпионатында маркум Раатбек Санатбаев агабыз гана 3-орунга жетишсе, эми анын жолун жолдоп мен 2-орунга татып отурам. Ии, баса,2006-жылы Кытайдагы чемпионатта финалдык беттешүүгө чыгуу үчүн 2005-жылдын дүйнө чемпиону болгариялык балбанды жыгууга туура келди. Финалдык беттешүүлөрдө айыгышкан таймаш жүрүп, дүйнөлүк үч державанын бири болгон Кытайдан гана утулуп, АКШ менен Орусия экөөнү артка калтырдым. Кытайда өткөн чемпионатта Казакстан менен Өзбекстандын грек-рим күрөшү эле эмес, эркин күрөшү боюнча барган балбандары да байгелүү орундарга илине алышкан жок. Командалык эсепте Кыргызстан 11-орунга татыктуу болсо, Казакстан 23, Өзбекстан 30-орунга жетишкенин айтып коюшум керек.

– Ошол жеңишиң үчүн үйлүү жана машиналуу болуп калдыңбы?
– Ооба. Президент өз колу менен Жал кичирайонунан 1 бөлмөлүү үйдүн ачкычы менен 50 миң сом акчаны колума карматса, күрөш боюнча спорттун чебери болгон Кара-балталык Алмаз Бокушев деген байке да колдоо көрсөтүп, «БМВ-520» үлгүсүндөгү машинаны белек кылды. Менин жеңишиме алардын да салымы бар десем болот, себеби, агаларың жаныңда караан болуп турса, таймаш учурунда кадимкидей дем-күч алат экенсиң.
Тилекке каршы, азыркы учурда президент берген үйгө көз арткандар да жок эмес.

– Канат, суроону бир аз башка нукка бурсак. Казакстанга кетип, кайра келгениң тууралуу көбү билбесе керек. Ошол тууралуу сөз учугун уласак...
– Казакстанда спорт министри болуп иштеп жүргөн олимпиаданын чемпиону, маркум Р.Санатбаевдин досу Давлет Турлыханов өзү чакырып: "Бизге келип машык, бардык мүмкүнчүлү­гүңдү түзүп берейин" деген эле. Мен болсом машыктыруучуларым жана спорт чөйрөсүндөгү айрым жакын адамдарым менен акылдашсам баары эле: "Ал жакты да көрүп кел" дешкенинен кетип калгам. Бир жылга жакын машыгып, анан 2005-жылы Венгрияда өткөн дүйнө чемпионатына катышууга барсам компьютерден "К.Бегалиев – Кыргызстандын жараны" деп чыгып калса болобу?! Көрсө, башка мамлекеттин атынан мелдештерге чыгуу үчүн ошол өлкөдө эки жыл жашаш керек экен. Анан Кыргызстандын спорт жетекчилиги менен сүйлөшсөм: "Бизге кел, көптөгөн демөөрчүлөрдү таап беребиз, мүмкүнчүлүктөрдү түзүп беребиз" дегенинен кайра келгем. Бирок, мен бир нерсени айтып коюшум керек. Казакстанга кетип, андагы күчтүү атаандаштар менен машыгып жүргөнүмдүн пайдасы Кытайда өткөн чемпионатта Кыргызстан үчүн тийди.

– КМШ алкагынан тышкары кайсы өлкөлөрдө болдуң жана алардын кайсынысы сага өзгөчө таасир калтырды?
– КМШ мамлекеттерин эске албаганда Франция, Дания, Иран, Индия, Монголия, Кытай, Польша, Катар жана Греция өлкөлөрүндө болууга жетиштим. Олимпиада оюндарынын мекени болгон Афины көптөгөн кызыгууларымды жаратты. Ар бир шаардын өзүнүн айтып бүткүс жактары бар экен.

– Кыргызстандык спортчулар спорт менен өзүн багып кете алышабы?
– Учурда Кыргызстандагы спортчулар арасынан жалгыз мен гана 25 миң сом стипендия алам. Албетте, бул мен үчүн азыр жетиштүү, бирок, башкаларды да ойлош керек да. Эгерде өзүңө ишенип, белгилүү бир бийиктикти багындыра алаарыңа көзүң жетсе, анда багып кете аласың. Бирок, өкүнүчтүүсү, мамлекетибиздеги капчыктуу агаларыбыз жана бийлик башындагылардын көбү спортко тиешелүү деңгээлде көңүл бурушпай жатканында. Эгерде ийгиликке жетип жүргөн балдарга мамлекет болбосо да бизнесмендер демөөрчү болуп колдоп-коштоп турушса, Кыргызстандын атын чыгарчу таланттуу балдар бизде өтө эле көп. Аларга колдоочулар гана жетишпей турат. Эгер спортчуларыбыз эл аралык аренада ийгиликтерге жетишип, мекенибиздин желегин желбиретип, туусун бийик көтөрүп турса, Кыргызстандын аброю жогоруламак. Мына ошондо инвестициясы да, башкасы да келмек. Тилекке каршы, андай болбой жатпайбы.
Өткөн жылы жай айында Казакстандын грек-рим күрөшү боюнча курама командасы Ысыккөлдө эс алып кетишти. Сүйлөшүп жатып: "Кытайдагы жеңишиң үчүн эмне беришти?" деп сурашканынан: "эки бөлмөлүү квартира менен 5 миң доллар" деп апыртып койсом жатып алып күлүштү. Себеби, Казакстан үчүн күрөшүп жүргөн Грузиянын Георгий Сурцуми деген легионери 2003-жылы дүй­нөлүк чемпионатта коло медалды утуп алгандыгы үчүн Казакстандын өкмөтү Алматанын чок ортосунан үч бөлмөлүү квартираны ичин кымбат баалуу эмеректер жана тиричиликке керектүү техникалары менен толтуруп берип, жаңы үлгүдөгү "Мерседес" машинасын мингизгени эсимде.

– Канат, мен бир нерсеге таң каламын. Эмне үчүн спортчулардын көбү белгилүү бир убакыттан кийин криминал чөйрөсүнө өтүп кетишет?
– Көбү эмес, айрымдары гана десек туура болот болуш керек. Эми алардын мындай кадамга барышы айланып келип эле акча маселесине такалат да. Эгер иш орундары бар болсо ким эле "чёрный мирде" жашагысы келсин? Аргасыз кадам деп жооп берет элем.

– Бала чагыңда кандай экениңди айтып бербейсиңби?
– Айылдагы мектепте окуп жүргөндө классымдагы эң тентек жана эң кичинекей бала мен болчумун. Башка класстагы балдарды бири-бири менен кайраштырып, көп мушташтырганыман бардыгы мени абдан жаман көрүшчү. Спорт мектебине кеткенимде айылдагылар "чын эле ушул тентектен арылдыкпы?" деп кадимкидей таң калышып, көпкө чейин ишенбей жүрүшүптүр. Мен спорт мектебине келсем, бул жакта менден өткөн «жиндилер» бар экен. Анан айла жок, алардын арасында мен эң жоош бала болуп калдым. Азыркы учурда кээ бир классташтарыма жолугуп калсам: "Ушунча токтолуп калдыңбы?" деп таң калышат.

– Үйлөнгөн жарың менен кантип таанышып, баш кошуп калдың эле?
– Ата-энем: "Балам, үйлөнө турган учуруң келди, баланчанын Айпери деген жакшы кызы бар, ошону менен тааныштыралыбы?" деген оюн айтышкан. Бирок, мен анын дарегин алып, өзүм эле таанышам деп болбой койгом.
Бишкекте окуган жерине барып, алгач аны менен бирге окуган классташ баласы менен достошуп, ошол аркылуу таанышууга жетиштим. Биринчи жолугушуу кафеде болуп, көз караштардын чагылышуусу, бири-бирибизди сынамай менен өттү. Кыскасын айтканда, үч жылдай болочок жубайымды байкап, ал үчүн жакшы эле "банкрот" болуп, 2006-жылдын күз айында баш кошуп, түбө­лүккө кол кармаштык

– Канча балалуу болууну каалайсың?
– Буга бир гана менин каалоом аздык кылат экен, аял киши да макул болушу зарыл. Айрымдар «карьера жасайм» деген сыяктуу шылтоолорду айтып чыгышат. Ошону эске алып, үйлөнөөр алдында Айпери менен көп балалуу болуу жөнүндө келишим түзүп алганмын. Эми аны ишке ашыруу үчүн колдон келген аракетти жасаймын.

– Кимди өкүл ата кылдыңар?
– Өзүмдүн машыктыруучум Майрамбек Ахмедовду өкүл ата кылып алдык.

– Сен чоң спорттон кеткен соң эмне менен алектенейин деген оюң бар?
– Чоң спорт менен 2010-жылдагы олимпиада оюндарына катышам да, утсам да, утулсам да кош айтышам. Спорттук карьерамдан кийин бизнес менен алектенсемби деген оюм бар.

– Эмесе, ойлогон оюң ишке ашсын...

Маектешкен Улан МАМБЕТОВ



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: