Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ТУУРА ТАМАКТАНУУ – УЗАК ЖАШООНУН ӨБӨЛГӨСҮ

№794 19 - 25-январь, 2018-ж.


Туура тамактануу боюнча кеңешчи Калыбек Баякунов «ашказандын үчтөн бир бөлүгүн тамак, экинчи бөлүгүн суу, ал эми үчүнчү бир бөлүгүн аба менен толтуруу керек. Ашказан толуп турганда дем алуу менен зат алмашуу кыйындап, кандын курамындагы уулардын чыгышына терс таасирин тийгизип, ар кандай оорулар пайда болот» дейт. Тамактанууда дагы кандай шарттар каралган? Адистин кеңешине кулак салалы.

БЕЛОКТОР
Белоктор – тамак-аштын курамындагы маанилүү бөлүгү. Анын жетишсиздигинен улам организм жугуштуу ооруларга туруктуулугун жоготот, организмдин өсүшү кечеңдейт, нерв системинин, боордун жана башка органдардын иштөөсү начарлайт, гормоналдык бузулуулар жүрөт. Белок балыкта, тоок этинде, буурчактын түрлөрүндө, ашкабак данегинде, жер жаңгакта,  быштакта, сырда көп болот. 


УГЛЕВОДДОР
Организмге зарыл болгон энергиянын жарымынан көбүн углеводдор берет. Углеводдор булчуң, нерв системинин, жүрөк, боор жана башка органдардын иштөөсү үчүн өтө маанилүү. Мындан сырткары зат алмашуу процессинде да чоң роль ойнойт. Алар көбүнчө өсүмдүктөн алынган тамак-аштардын курамында көп. Крахмал түрүндө – нанда, акшакта, картошкада, кант түрүндө – кантта, кумшекерде, кондитер азыктарында, таттуу жемиш-мөмөлөрдө болот. Бирок углевод адамдын энергияны сарптоосуна жараша талап кылынат. Мисалы, кара жумушта иштегендер үчүн углеводдуу тамак-аштар көбүрөөк керек. Ал эми көп кыймылда болбогон адамдар углеводдуу тамак-аштардан семирип, атеросклерозго эрте дуушар болушат жана ишке жөндөмдүүлүгү төмөндөйт.

КЛЕТЧАТКАЛАР
Клетчаткалар ичегинин капталдарын дүүлүктүрүп, анын кыймылдоосуна жана иштөөсүнө көмөктөшөт. Клетчаткасыз тамак-аш ичүүдөн ич катат. Андыктан кебектүү кара нан, чийки жашылча көбүрөөк жеш керек.

МАЙЛАР
Тамак-аштын курамындагы майлар организмге энергия бергенден сырткары белокторду, айрым минерал туздарды, майда эрүүчү витаминдерди сиңирүүгө жардам берет. Тамактын даамын жакшыртып, табитти ачат. Майды керектөө кишинин жашына, мүнөзүнө жана климаттык шартка жараша болот. Тамакка түрдүү малдын, канаттуунун жана балык, сүт азыктарынан алынган майлар, ошондой эле өсүмдүк (күн карама, зыгыр, жер жаңгак, зайтун жана башкалар) майы кошулат. Жаш өткөн сайын малдын майын өтө аздан колдонуу сунушталат.

СУУ
Суу организмде энергия берүүчү заттарга кирбейт, бирок зат жана кан алмашууда, тамак-аш сиңирүүдө чоң роль ойнойт. Чоң кишинин организми суткасына орто эсеп менен 2,5 литрдей суу талап кылат. Организмге тамак-аш менен келген жана жөн ичилген суунун өлчөмү климаттык шартка жана эмгектин түрүнө жараша өзгөрүлүп турат.


ТҮШКӨ ЧЕЙИНКИ ШАМ-ШУМ
11:00-11:30

Сыр, мөмө-жемиш, жаңгактын түрлөрү кактар сунушталат.

БЫШТАК ЖАНА МӨМӨ-ЖЕМИШ ПИРОГУ
Керектелүүчү азыктар:
Быштак
– 250 грамм
Жумуртка – 2 даана
Айран – 3-4 аш кашык
Манна акшагы – 2 аш кашык
Мейиз, кара өрүк же өрүк кагы – 100 грамм
Татымына жараша туз, кумшекер

Даярдоо ыкмасы:
1. Мейиз жана кактарды алгач тазалап, жууп, жылуу сууга 20 мүнөттөй жибитип коёбуз. Жибигенден кийин майда туурап алабыз. Жаңы бышкан мөмө-жемиштерди да пайдаланууга болот.
2. Быштакка айранды, жумуртканы, мейизди, манна акшагын жана татымына жараша туз, кумшекер кошуп жакшылап аралаштырабыз.
3. Даяр болгон аралашманы майланган калыпка куюп, 180 градуста иштеп турган электр мешине салып 30-40 мүнөт бышырабыз.

ЭРТЕҢ МЕНЕНКИ ТАМАК
7:00-9:30

Эртең мененки тамактануу баарынан жакшы болушу шарт. Анткени бир күндүк энергияны, күч-кубатты ушул маалдагы тамактануу тартуулайт. Андыктан калориялуу, углеводдуу тамактар сунушталат. Сүт азыктары, жашылча-жемиштер, ошондой эле дандын ар кандай түрүнөн жасалган ботко, буудай азыктары, буурчак, бал, жумуртка сунушталат.

ҮЙ ШАРТЫНДА БЫШТАК ДАЯРДОО

Керектелүүчү азыктар:
Сүт
– 2 литр
Каймак – 2 аш кашык

Даярдоо ыкмасы:
1. Мискейге сүттү куюп, 2 аш кашык каймактан салып, жылуу жерге бир сутка коюп коюңуз.

2. Эми сүттү кайнаганга жеткирбей ысытабыз, иримчик пайда болот. Бул иримчикти бир нече кабат дакиден (марля) сүзүп өткөрөбүз. Быштак түйүлгөн дакини сары суусу сарыкканча илип же үстүнөн оор нерсе менен бастырып коёбуз. Быштак даяр!


ТҮШКҮ ТАМАК
13:00-14:00

Түшкү тамакка орто калориялуу, эт кошулган гречка, макарон, картошка кошулган суюк тамактарды ичкениңиз талапка ылайык. Этти сөзсүз түрдө жашылчалар менен аралаштырып жеңиз.

ТӨӨ БУУРЧАК ШОРПОСУ

Керектелүүчү азыктар:
Эт
– 400 грамм
Төө буурчак – 200 грамм
Пияз – 1 баш
Сабиз – 1 даана
Картошка – 3 даана
Болгар калемпири – 1 даана
Сарымсак – 3 тишче
Томат пастасы – 1 аш кашык
Өсүмдүк майы – 100 грамм
Укроп – 1 тутам
Татымына жараша туз, мурч

Даярдоо ыкмасы:
1. Төө буурчакты жылуу сууга 7-8 саат чылап, андан соң бышырып алабыз.
2. Жашылчалардын баарын аарчып, чоң-чоң туурайбыз.
3. Этти болсо кесек-кесек, ал эми пиязды болсо майда туурап даярдап алабыз.
4. Казанга майды куюп, ал кызыган кезде этти салып кызарта кууруйбуз. Андан соң ирети менен жашылчаларды, алгач пиязды, анан сабизди, картошканы, аягында томат пастасын салып 10 мүнөттөй кууруйбуз. Андан соң сууну куюп, төө буурчакты, болгар калемпирин салып жай отто 40 мүнөттөй кайнатабыз. Шорпобуз бышкан кезде майда тууралган сарымсакты жана укропту салабыз. Тамак даяр!

ШАШКЕДЕГИ ШАМ-ШУМ
16:00-17:00

Бул убакытта жеңил десерт менен чай ичкениңиз эрежеге ылайык. Таттууну аз өлчөмдө жеңиз, чайдын ордуна жашылча, жер-жемиштин коюу ширесин ичсеңиз болот. Сыр, быштак, жер-жемиштер да сунушталат.

ҮЙ ШАРТЫНДА СЫР ЖАСОО

Керектелүүчү азыктар:
Быштак
– 1 килограмм
Сүт – 1 литр
Жумуртка – 3 даана
Каймак май – 100 грамм
Сода – 2 чай кашык
Туз – жарым чай кашык

Даярдоо ыкмасы:
1. Мискейге сүттү куюп, кайнайын дегенде быштакты салып, жай отто 3-5 мүнөт кайнатабыз.
2. Сүт менен быштактын аралашмасын дакиден сүзүп өткөрүп алып, сары суусу сарыкканча илип коёбуз.
3. Каймак майды эритип, ага эки жумуртканын сарысын, ашкана содасын, тузду, быштакты кошуп аралаштырабыз.
4. Суу куюлган мискейге быштак салынган идишти салып, тынымсыз аралаштыруу менен 8-10 мүнөт кайнатабыз. Чоюлчаак масса пайда болот. Колду бир аз майлап ал массаны жылуу кезинде камыр ийлегендей ийлейбиз. Андан соң каалаган формага келтирип, 2-3 саатка муздаткычка салсак сыр даяр!


КЕЧКИ ТАМАК
18:00-19:00

Кечки тамакка белоктуу тамак-аштар сунушталат. Балыктын, тооктун, майда жана бодо малдын этин сууга кайнатып же бууга бышырып, жашылчалардан аралаштырып жеңиз. Жашылчалар тамакты жакшы сиңирүүгө жардамчы жана организмиңизди керектүү витаминдер менен камсыз кылып турат. Ошондой эле сүт азыктары болгон быштак, айран, йогуртту аралаштырыңыз. Булар сиңимдүү жана ичеги-карындарды жакшы иштетүү үчүн чоң жардам берет.

ФАРШТАЛГАН ПОМИДОР

Керектелүүчү азыктар:
Помидор
– 8 даана
Тоок эти – 300 грамм
Жумуртка – 4 даана
Пияз – 1 баш
Күрүч – 80 грамм
Сарымсак – 2 тишче
Өсүмдүк майы – 3 аш кашык
Сыр – 100 грамм
Петрушка – 0,5-1 тутам
Татымына жараша туз, мурч

Даярдоо ыкмасы:
1. Помидордун баш жагын кесип алып ичиндеги этин чыгарабыз.
2. Көмөч казанга зайтун майын куюп, кызытып, майда тууралган пиязды, сарымсакты, сууга жибитилген күрүчтү, фаршты салып кууруйбуз. Оттон чыгарып, эми буга майда тууралган петрушка менен помидордун этин, татымына жараша туз, мурч кошобуз.
3. Помидорлордун ичине аралашмадан бөксө кылып салып, 180 градуста иштеп турган электр мешине 15 мүнөткө салабыз.
4. Бул аралыкта жумурткаларды бир идишке чагып, жакшылап чалабыз. Помидорлорду чыгарып, ичине жумуртканы, анын үстүнө сүргүчтөн өткөрүлгөн сырдан себелеп, кайра дагы 7-8 мүнөт электр мешине салабыз. Тамагыбыз даяр! Фаршталган помидорду жашылча салаттары менен берсеңиз болот.


Дамира Арстанова
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  6 
Комментарийлер(14)
23.01.2018. 10:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
143
Катталган:
29-10-2013
Соӊку аракети:
21-11-2018 12:47
Жынысы:
Белгисиз
+12
Фай азаматтар...Бизге,кыкендерге керектуу кенеш экен.Мындай нерсени кобубуз билбесек керек.Мен мисалы иливой нерсени иливой маалда"урам"го чиркин.Анан оорлошуп журо берем.Чооон рахмат Супердин жамааты.
ekaterinburg түзөттү 2018-01-23 10:07:40
23.01.2018. 10:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
130
Катталган:
28-04-2017
Соӊку аракети:
21-11-2018 15:22
Жынысы:
Белгисиз
+1
Жакшы кенеш экен. Рахмат!
23.01.2018. 11:20 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
152
Катталган:
13-04-2016
Соӊку аракети:
21-11-2018 14:17
Жынысы:
Белгисиз
+5
Бул арыктаймын дегенге го болбосо таң атканча ачка өлөсүнго.
23.01.2018. 12:26 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
83
Катталган:
06-11-2016
Соӊку аракети:
06-11-2018 13:59
Жынысы:
Белгисиз
+10
ашказанды учко болуу керек дегенди ислам дининде да карманышат. азыр жанагы чай ичуучу уголоктор талкалап атат. туптуз отуруп алып тамактана беребиз ашказан тойгонун билбейт
жерге отуруп ичкенде бир бут мн ашказанды тиреп отуруп ашказан озунун нормасында тамак кабыл алчу эле
23.01.2018. 15:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
27
Катталган:
02-09-2015
Соӊку аракети:
21-11-2018 14:03
Жынысы:
Белгисиз
+5
уй шартында сыр жасап коруш кк экен
24.01.2018. 00:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
13
Катталган:
13-05-2017
Соӊку аракети:
10-03-2018 15:49
Жынысы:
Белгисиз
+4
Мен азырда отуруп варенье жеп келдим.дагы арыкташым керек деп коём
24.01.2018. 19:26 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
20-04-2017
Соӊку аракети:
08-05-2018 12:46
Жынысы:
Белгисиз
+4
Арыктоо азыр проблема болуп калды илгеркилер нанга жетпей жүрүшчү шүгүр кылалы туугандар
25.01.2018. 04:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
25
Катталган:
11-02-2017
Соӊку аракети:
16-10-2018 12:43
Жынысы:
Белгисиз
+3
Жолдошум суу мн абага жай калтыр деп коп айтат)))
25.01.2018. 14:20 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
18-08-2013
Соӊку аракети:
04-09-2018 12:06
Жынысы:
Белгисиз
+2
туура тамактануу- бул бир эле арыктатпастан коп ооруларды да жоготот экен озумдун практикамдан айтып жатам. А диета деп кыйналбай эле туура тамактанса салмак озунон озу кетет экен. туура тамактанып 1 айда 8 кг таштап суйунуп олтурган чагым
26.01.2018. 10:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
07-06-2017
Соӊку аракети:
02-03-2018 09:44
Жынысы:
Белгисиз
+1
Tyson,
Кантип арыктадыныз болушуп кетиниз. Мен эч арыктай албай журом семирип кеттим.
25.01.2018. 15:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
77
Катталган:
20-10-2016
Соӊку аракети:
20-11-2018 07:49
Жынысы:
Белгисиз
+2
Эн туура тамактануу Ислам дининде.
Адамдын аш казаны муштумундай болот колому. А ошол муштумдай болгон кураскты учко болобуз. 1-болугун тамака 2-болугун сууга 3-болугун абаага. Мына ушул чектен ашпай тамак жесе оору сыркоо ал адам да жок болот. Жана адам жеген тамагын 8 саатта синирет. Аш казан акыырыын иштейт жана тойсо деле ашыкча жей берсе же тамак жебей койсо да болбойт. Жана ар бир адам кылган иши оорбу женилби ошого да карап тамактаныш керек.
25.01.2018. 16:05 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
05-06-2017
Соӊку аракети:
09-11-2018 13:57
Жынысы:
Белгисиз
0
Рахмат кенешинизге.
25.01.2018. 21:47 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
121
Катталган:
17-12-2017
Соӊку аракети:
02-08-2018 12:02
Жынысы:
Белгисиз
0
negizi tuura tamaktansan semirbeysin dagi...biz ertemenen ele tamak jep alabiz..tuwkugi dele kechkige dele owol tamaktar...jawilcha choptordu kop koldonsok jakwi boloy ele
26.01.2018. 21:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
25-11-2017
Соӊку аракети:
20-11-2018 12:14
Жынысы:
Белгисиз
0
Мен канип семирсе болот деп журсом, бул жактагылар кантип арыктаса болот дегендерго
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: