Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Темир Бирназаров, режиссёр: «МЕНИН КИНОМДУ КӨРГӨН ЭРКЕКТЕР ОЙЛОНСО ДЕЙМ»

№798 16-22-февраль 2018-жыл


Темир Бирназаров улуттук кыргыз киносунун казынасына абройлуу байге алып келди. Анын «Түнкү кырсык» тасмасы Эстониянын Таллин шаарында өткөн «А» классындагы престиждүү кинофестивалдын баш байгесин утуп алды. Эми болсо качкын президент жөнүндө тарткан тасмасын калың журтка тартуулоо алдында турганын айтат режиссёр.

– Темир агай, «Караңгы түндөр» эл аралык кинофестивалдан алган баш байгеңиздер кут болсун! «Түнкү кырсык» тасмаңыз менен кыргыз киносунун тарыхында калам деп ойлодуңуз беле?
-Буга чейин Төлөмүш Океевдин «Ак илбирстин тукуму» тасмасы ушул категориядагы Берлин эл аралык фестивалында «Күмүш аюу» сыйлыгына татыган. Бул, албетте, күтүлбөгөн ийгилик болду. Орус киносынчысы фестиваль башталгыча эле мыкты тасма жана мыкты кинорежиссёр сыйлыгын атактуу корей режиссёру Ким Ки Дуктун сценарийи менен тартылган тасма же кыргыздардын фильми алат деп жазып чыгыптыр. Баш байгени биз алдык, корей киносу мыкты режиссёрдун байгесин алды.

– Бөлөк кишинин сценарийи менен иштөө оңой болбосо керек?
-Ыраматылык драматург Талип Ибраимов бир аңгемесин мага сунуштап, «сен ушуну тарт» деди. Окусам кызыктуу, бирок темасы баналдуу экен. Өзгөртүү киргизели десем «макул» деп, кайра оюнан кайтты. Анткени буга чейин тарткан «Кумар» аттуу тасмам да кары адам менен жаш кыздын мамилеси тууралуу болчу. Ошентип тартпай турган болгом. Кийин кайра чалыптыр «каалагандай тарт» деп. Биз ишке киришип баштаганда кайра чалкасынан кетти, «сценарийдегидей тарт» деп. Мен макул болбой койгом. Көп өтпөй Талип байке каза болуп калды. Бир жарым айдан кийин ошол кездеги маданият, искусство жана туризм министри Алтынбек Максүтов, Садык Шер-Нияз чакырып «тасманы өзүң бүтүрүп бер» деп суранышты. Картинага бөлүнгөн убакыт бүтүп бараткандыктан Талип байкенин китебин, 28 барак сценарийин, эки каарманды алып Көлгө кеттик. Кызыгы, түнү менен окуяны жазам, сүрөтчү менен операторго окуп берем, алар кошумчасын айтып, «раскадровкасын» жасашат. Эртеси барып тартабыз. Мындай ыкма мен үчүн чоң сыноо болду. Ошондуктан фильмге башкы каармандардан башка жергиликтүү тургундар, тасманын администратору, айдоочу, сүрөтчү, ассистенттер тартылышты.

– Эл аралык фестивалга барган автордук тасмаларда көбүнчө кыргыздын жетишпеген турмушу чагылдырылат. Эмнеге?
-Европадагыдай жашоо болсо биз деле ошону тартмакпыз. Кыргыздар өзүн-өзү жамандай берет деген бир аз жаңылыштык. Европада лесбиянка, гей дегендер бар. Квентин Тарантинонун тасмаларында баары эле кырылып калат. Аларды күнөөлөбөйбүз го. Биз болгону куру намыска алдырабыз. Качан кыргыз өзүнүн кыздарын зордуктачу эле? Эркектер 2-3 жашар балдарды зордуктап жатса кантип мактап тартабыз, айтчы? Менин киномду көргөндөн кийин эркектер ойлонсо дейм. Элге кинолорум аркылуу жагайын дебейм, кинолорум көрүүчүлөргө оң таасир берсе, кайрымдуулукка үндөсө дейм.

– Советтер Союзу учурунда классикалык тасмалар көп тартылчу. Азыр классикага айланчу тасмалар чыгып жатабы?
-Кыргыз киносунда чыгарма, анан товар бар. Көбүнчө жеке продюсерлер каржылаган, жеңил темадагы тасмалар – товар, «Саякбайды» айтпаганда. Мамлекеттин акчасына тартылган «Түнкү кырсык», «Курманжан датка», «Атанын керээзи» – булар чыгарма. Союз учурунда кино коммунисттик идеологиянын куралы эле. Чыгармачыл адамдар болсо ошол идеологияны туу кылып, коомчулукка тараткан жоокерлер болчу. Мамлекет ошол идеологияга жооп бере турган тасмаларга гана акча бөлчү. Союз кулагандан кийин бизде экинчи этап, улуттук кыргыз киносу башталды. Анын башында Актан Арым Кубат, Эрнест Абдыжапаров, мен үчөөбүз турабыз. Кой, ай деген да, колдогон да киши жок. Бир чети, биздей жаш режиссёрлорго жакшы шарт түзүлдү. Колдо бар нерсеге, жоктон бар кылып кыска фильмдерди тарттык. Темаларыбыз, тарткан ыкмаларыбыз мурунку режиссёрлордукунан айырмаланат. Ошондуктан бизди аябай сындашты, кыргыз киносу өлдү дешти. Өткөндө премьер-министр Сапар Исаков бизди кабыл алганда «Кыргыз киносун мурунку атак-даңкка алып келебиз» деди. А бирок кыргыз киносу мындай бийиктикке жете элек болчу. Былтыр «А» тайпасында үч кыргыз киносу сыйлык алды. Америкада, Лос-Анжелесте Садык Азия өлкөлөрүнүн кинофестивалын ачты. Кинотеатрларда кыргыз киносун көрүш үчүн эл келип жатат. Мындай ийгиликтер кино тарыхыбызда болгон эмес да.

– Улуттук кинонун башаты качан башталган?
-Мен 1994-жылы киностудияга келдим. Жамгыр жааганда тамчы биринчи кабатка чейин түшөт эле. Биз 2-3-кабатка чыгып коридорго табактарды коюп чыкчубуз. Кагаз 50 тыйындыктарды чогултуп, нан алып чай иччүбүз. Айлык жок, жөн эле келебиз. Үшүйбүз, отуруп алып карандаш менен сценарийлерди кагазга чиймелеп, талкуулайбыз. Бизде анда чоң үмүт, шыктануу бар болчу. Эл курсагын тойгуза албай жатса биз кино тартабыз деп жүрдүк. Азыр эстеп таң калам, фанат экенбиз да.

– Режиссёрдук кесипке жетүү үчүн да көп аракет жумшаган экенсиз...
-Мен эле чемпион экенмин деп бир жолу Актандан сурасам ал 6 жолу режиссёрлукка тапшырган экен. Эрнест жалгыз уюн сатып барып ВГИКке өтпөй калыптыр. Аларды уккандан кийин мен жөн эле коёюн деп калдым. Мен алгач ВГИКке барып кечигип калдым. Андан соң Киевге, Ташкентке, Ленинградга окууга кылган аракетимден майнап чыккан жок. Акыры Алматыдагы Мамлекеттик театр жана кино институтун бүтүрдүм.

– Сизди актёрлордун тилин жакшы табат деп айтышат. Сырыңыз эмнеде?
-Режиссёр психолог болушу керек, ар бир актёрдун мүнөзү бөлөк. Мен ар биринин аткаруу мүмкүнчүлүгүн ачканга аракет кылам. Кээ бир режиссёрлор түшүндүрө албай эле кыйкыра беришет. Ал актёрдун кудуретин, диапазонун сезе билиш керек. «Белгисиз маршрут» тасмасында Күмөндөр байкени (ред.: Абылов) өзүмө керектүү образга киргизиш үчүн башынан ылдый кыямды куюп, күттүрүп жүрдүм. «Качан тартасың?» деп улам келет. «Күтө туруңуз» деп коём. Ассистенттер кабар алып, акыбалын мага айтып турушат. Анан «даяр болду окшойт, ар ким менен урушуп баштады» дешти. Ошентип элди күлдүрсөм деген эмес, жыга чапсам деген абалга келип калган. Мына ушундай ыкма менен фильмге керектүү образдарды даярдап алам. Кээде каармандарды сырткы фактурасына карап көчөдөн деле алам. Аларды кыйнабайм, өзүн гана ойноп берсе жетиштүү.

– Киночулардын өмүрүнүн көбү талаада өтүп, үй-бүлөгө жетиштүү көңүл бурулбай калат. Үй-бүлөңүздө ушундай жагдайлар кантип чечилет?
-Башкалардын көз карашы боюнча мен такыр үй-бүлөгө ыңгайсыз адаммын. Үй-бүлөдө аял, эркектин ролу бар дегенге каршымын. Аял менен эркек тең укуктуу. Кызымды да «сен кир жууган машина же бала төрөй турган машина эмессиң. Сен адамсың, Кудай баарыбызды бирдей жараткан. Өзүңө жаккан жумушту аткар» деп тарбиялагам. Адамга бир эле өмүр берилет, аны каалагандай жашап өтүш керек. Үйлөнүп алып бири-бирин аңдып, мунуң жакпайт, тигиниң жакпайт деп урушкандарга таң калам. Андан көрө жалгыз жашаган жакшы эмеспи. Дүйнөдө эң чоң байлык – адамдын эркиндиги.

– Демек, келинчегиңиз да сиздей ой жүгүрткөн адам экен да?
-Мен башында эле келинчегим менен бул маселени чечишип алгам. Каякта, эмне кылып жүрөсүң деген сурак болбойт, бул өзүмдүн эрким. Мен да келинчегимдин ишине кийлигишпейм. Эң чоң чыккынчылык – адамдын ою башка бирөөдө болгону. Сүйгөн адам кайда, ким менен жүрбөсүн мейли, башка бирөө менен физикалык жактан байланышсын, жүрөгү менен түгөйүндө болсо, ошол маанилүү.

«Түнкү кырсык» тасмасы аркылуу эркектер да сүйгөндү билишерин айткым келген».


Гүлжамал Абылкасымова
Адилет Бектуров
star@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(7)
20.02.2018. 14:47 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
290
Катталган:
30-05-2011
Соӊку аракети:
19-11-2018 16:35
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
germahiya
+3
Тасма кандай болду экен кызык? Сыйлыгыныз кут болсун!
20.02.2018. 16:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
75
Катталган:
01-08-2016
Соӊку аракети:
19-11-2018 18:19
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
бишкек
0
Тунгуюктун автору ушу беле
20.02.2018. 20:09 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
31-10-2017
Соӊку аракети:
16-06-2018 13:44
Жынысы:
Белгисиз
0
HanTegin,жок бул эмес
21.02.2018. 14:00 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
251
Катталган:
15-08-2017
Соӊку аракети:
18-11-2018 14:43
Жынысы:
Белгисиз
0
Жакшы маек болуптур. Адам укугун мыкты билген, эркиндикти суйгон инсан экен. Бул "Тунку кырсык" киносун качан, каерден корсок болот
23.02.2018. 20:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
75
Катталган:
01-08-2016
Соӊку аракети:
19-11-2018 18:19
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
бишкек
0
Тунгуюктун режиссёру ким эле? Билгендер айтып койгулачы
25.02.2018. 23:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
157
Катталган:
20-11-2010
Соӊку аракети:
18-11-2018 12:59
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Жалал-Абад
0
HanTegin,ал Гулнур Асанованын атасы болсо кк эле. Семейный тартылган деп уккам
24.02.2018. 11:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
71
Катталган:
17-04-2013
Соӊку аракети:
19-11-2018 13:33
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Баткен
0
Эркектер көрүп сабак алсын дейт. А эми ак-караны ажырата элек эркектерди бул киноңор бузуп жатпайбы сабак албай эле."Сүйгөн адам кайда, ким менен жүрбөсүн мейли, башка бирөө менен физикалык жактан байланышсын, жүрөгү менен түгөйүндө болсо, ошол маанилүү" дейт. Силер өзүңөрдүн көз караш боюнча кино тартып элди жакшы жолго тарткан жоксуңар. Актан Арым Кубаттын Бешкемпири сымал жийиркеничтүү кино тартсаңар анда силерди европа сыйлай берет.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 1 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 1) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: