реклама
Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Эдилбек Чокубаев, каскадёр: «ҮСӨНДҮ ӨЛТҮРГӨНДӨРДҮН БААРЫ ӨЛҮП ЖОК БОЛУШТУ»

№805 6-апрель -12-апрель, 2018-ж.


Мындан туура 13 жыл мурун белгилүү каскадёр, коомдук ишмер Үсөн Кудайбергенов өз үйүндө белгисиз адамдар тарабынан атып өлтүрүлгөн. Анда каскадёрдун өлүмү «саясий буюртма киши өлтүрүү болду» деп айтылган эле. Бирок көп жыл өтсө да бул кылмыштын бети ачылбай келет.

КАСКАДЁР ТУУРАЛУУ
Орто Азиядан чыккан алгачкы каскадёрлордун бири Үсөн Кудайбергенов 1949-жылы 27-ноябрда Чүй облусуна караштуу Калинин (учурдагы Жайыл) районунун Сары-Булак айылында жарыкка келген. 15 жашында жаңы ачылган кыргыз циркинде «Кыргызстан жигиттери», «Шумкар» топторунда чабандес болуп иштей баштаган. Циркте иштеп жүрүп, эң алгач «Жамиля» тасмасына каскадёр катары тартылат да, кийин башка кинолордо да оор трюктарды аткарып баштайт. 1969-жылы цирктеги жумушун таштап, Москвадагы кинематография институтунун (ВГИК) режиссёрдук факультетине тапшырат. Окуу менен катар эле кинолорго тартылып, кинодогу эң оор жана жоопкерчиликтүү эсептелген согуштук трюктарды уюштуруу, коюу боюнча иштей баштайт. Үсөн Кудайбергенов мурунку СССРдеги жана чет элдик киностудиялардын көпчүлүгү менен кызматташып, жалпысынан 300дөй тасмага тартылган.
Үсөн Кудайбергеновдун тобу дүйнөнүн 40тан ашуун өлкөсүнө барып, түрдүү тасмаларда укмуштуудай трюктарды аткарышкан. Ал «Өзбекфильм» тарткан «Генийдин жаш чагы» тасмасында ат менен 27 метр бийиктиктен дарыяга секирген. Ал эми «Өзбекфильм» тарткан «Шок» тасмасында от менен трюк аткарып жаткан (өзүн өзү өрттөгөн кызды дубляж кылууда) окуучусун сактайм деп бети-колун күйгүзүп алган.
1999-жылдагы Баткен окуяларында Үсөн Кудайбергенов жана анын командасы мекенибиздин чек арасын кайтарууга жардам берген. 2005-жылкы «Жоогазын революциясы» деп аталып калган 24-марттагы окуядан кийин Бишкек шаарындагы абалды турукташтырууда да чоң роль ойногон. Кудайбергенов элдик кошуундарды уюштуруп, мародёрчулукка каршы күрөшкөн. Акыркы кездерде Бишкектин четиндеги жер басып алууларды токтотууга аракет кылып жүргөн. Ал 2005-жылдын 10-апрелинде Бишкек шаарынын четиндеги Орто-Сай айылындагы үйүнөн белгисиз киллерлер тарабынан атып өлтүрүлгөн.


«КЕЧИКПЕЙ КЕЛГЕНИМДЕ ҮСӨН ОШОЛ КҮНҮ АТЫЛБАЙ КАЛАТ БЕЛЕ?..»
Кезинде Үсөн Кудайбергенов менен чогуу иштешкен белгилүү каскадёр Эдилбек Чокубаев маркум тууралуу төмөнкүлөрдү айтып берди:
– 1974-жылдан кийин Үсөн менен чогуу иштешип калдым. Биз мурунку СССРдин аймагында тартылган тасмалардын баарына эле катыштык окшойт. Ал убакта СССРде бизден башка ат үстүндөгү каскадёрлор тобу жок эле. 1986-жылы согуштук трюктарды тартуу студиясын ачтык. Ал убакта кино көп тартылчу, жылына 8ден 12ге чейин киного тартылчубуз. 1991-жылдан кийин кино тармагы «өлдү», анан ар кимибиз өз алдынча кеттик. Орто-Сай айылында чоң сарайыбыз бар эле, ал да, аттарыбыз да бүт жок болду.
Акыркы жылдары Үсөн экөөбүздүн чөйрөбүз башка болуп, кээде гана жолугушчубуз. Аны толтура киши айланчыктап калган. Эмне болду билбейм, 2000-жылы соттолуп, камалып кетти. Ошентип 2003-жылга чейин отурду. Үсөн абакта отурганда барып жолугуп турчумун. Түз сүйлөп, түз жүргөнү үчүн абакта да барктуу эле. Бир ирет Казакстандан актёр Фархат Абдраимов жана дагы бир режиссёр достору келип, аларды Үсөнгө жолуктурганы алып бардым. Абакка кирип жатканда артыбыздан темир эшиктер жабылган сайын алар алаңдашат. Кирсек Үсөн беш бармак, казы-карта, коньяк менен тосуп алды. Ошондо казактар «эркиндикте жүрүп биз мындайды жебейбиз» деп таң калышкан.
Үсөн каза болгон күнү экөөбүз жолукмакпыз. Ээр жасаган устаканам бар болчу, жасалган ээрлерди Алматыга да жөнөткөн элем. Ал жактагылар «ээрлериң сатылды, акчасын алып кет» деп чакырып калышты. Алматыдан келе жатып Үсөнгө телефон чалып, «кечинде барам, мончого барып эс алып келели» дегем. Бирок унаамдын дөңгөлөгү жарылып, жолдо калдым. Ошентип Бишкекке 3-4 саат кеч келип, мончого барбай калдык. Анан эле «Үсөндү атып кетти» деп чалышты. Барганымдан көп өтпөй үзүлүп кетти. Мен Алматыдан убагында келгенимде мүмкүн ал ошол күнү атылбай калат беле? Бирок аны баары бир атышмак, көптөн бери артынан аңдып жүрүшкөн экен.
Үсөндүн куралчан жан сакчысы бар болчу, ал ошол күнү жумуштары чыгып, суранып кетиптир. Киллерлер ошондон да пайдаланды окшойт. Үйүнүн алдында времянка бар эле, анда Жолдош деген бала жашачу. Үсөн времянкага киргенде бирөөсү артынан келип, тапанча менен атканда от албай калыптыр. Ошондо Үсөн горшок менен чаап жиберсе ага тийбей калат. Ошол убакта экинчи киллер кирип, атып жиберген. Үсөндү кимдер өлтүргөнүн билебиз, бирок ал эми расмий айтылбайт да. Аны өлтүрүүгө тиешеси барлардын баары өздөрү өлүп, эч кимиси калган жок.
Үсөн 2 жолу үйлөнгөн. Биринчи аялы Күлийпа Кондучалованын кызы эле, ал аялынан 1 кызы бар. Экинчи аялы Альмира Исмаилова деген өзбекстандык улуту башкыр актриса болчу. Андан 2 уулу бар. 91-92-жылдары кино тартуу токтоп жүдөп калганыбызда ал аялы Италияга кетип калган. Улуу уулу Ниязбек Швейцарияда окуп келип айылда жашайт, экинчиси Жаныбек Италияда жашачу.

«АК ЖЕРИНЕН КАМАЛГАН»
Саясий ишмер Феликс Кулов да кезинде Үсөн Кудайбергенов менен дос болуп, чогуу жүрүп калган:
– Мен Үсөн менен өткөн кылымдын 90-жылдарында жылкыларга кызыгып, алектенип жүргөнүмдө таанышып калгам. Ал өтө чынчыл, жөнөкөй, ак көңүл киши болчу.
Абакка отуруп калганы боюнча айтсам, ал акча жеген эмес. «Манас» эпосунун 1000 жылдыгын өткөрүүдө атчан согуштук аракеттерди театралдаштырып көрсөтүп даярдоону өкмөт Үсөнгө тапшырган. Ал бөлүнгөн акчага Манастын 40 чоросун чагылдыруучу адамдарга аскердик кийимдерди сатып алып, андан да көп адамдарды, аттарды каржылаган. Үсөн чыгармачыл адам да, ошолордун баарын документ түрүндө каттабай эле сатып алган экен. Анан анын үстүнөн текшеришкенде сатып алган буюмдары ага берилген акчадан да көп болуп чыккан. Көрсө, ал керектүү нерселерди сатып алууда өз чөнтөгүнөн да акча коротуптур. Бирок баары бир ак жеринен камалып кетти.
Үсөндүн өлтүрүлүшү боюнча кыскача айтсам, аны өлтүрүүгө буюртма берген адам азыр тирүү эмес, аны Кудай жазалады.


Нурбек Абдыкадыров
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(13)
10.04.2018. 09:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
305
Катталган:
01-02-2017
Соӊку аракети:
18-07-2018 22:55
Жынысы:
Белгисиз
+9
Ким өлтүрттү экен.
10.04.2018. 09:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
44
Катталган:
13-08-2017
Соӊку аракети:
17-07-2018 23:03
Жынысы:
Белгисиз
+9
Ошондо ким олтуртконун кыйыр турдо да болсо айтып койбойт беленер. Ансыз деле олгон экен ал.
10.04.2018. 09:44 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
436
Катталган:
06-02-2017
Соӊку аракети:
18-07-2018 22:40
Жынысы:
Белгисиз
+3
Садыркулов окшойт
10.04.2018. 10:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
23
Катталган:
11-02-2014
Соӊку аракети:
18-07-2018 22:03
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек Кыргызстан
0
ХХХХХХХ билбейм бирок
Модератор admin_media түзөттү 2018-04-10 11:18:50
10.04.2018. 11:19 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
7462
Катталган:
22-02-2011
Соӊку аракети:
18-07-2018 18:24
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
...
0
maks94.kb, такталбаган маалыматтарды жазууга тыюу салынган!
Модератор admin_media түзөттү 2018-04-10 11:19:18
10.04.2018. 11:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
345
Катталган:
25-06-2016
Соӊку аракети:
18-07-2018 13:31
Жынысы:
Белгисиз
0
Акматбаевдин опгсы
10.04.2018. 23:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
04-01-2018
Соӊку аракети:
03-07-2018 13:36
Жынысы:
Белгисиз
+8
Карагылачы мен мен деген эр азаматтарыбыз болгон азырчы ар ким озунун чонтогун карап жашап калган
11.04.2018. 00:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
82
Катталган:
08-04-2017
Соӊку аракети:
15-05-2018 01:34
Жынысы:
Белгисиз
-1
Айтылып турбайбы кыйыр түрдө "аларды Кудай жазалады" деп, кандай ой жүгүртпөйсүңөр, кичине ойлонсоңор. Алар азыр тирүү эмес Кудай жазалаган деп дап даана эле айтылып турбайбы. Болбосо Медет Садыркуловдун өлүмүн кайра бир сыйра окуп чыккыла.
11.04.2018. 14:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
26
Катталган:
04-02-2014
Соӊку аракети:
11-07-2018 19:12
Жынысы:
Белгисиз
-3
Рыспек Акматбаев
12.04.2018. 10:40 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
140
Катталган:
22-04-2017
Соӊку аракети:
04-06-2018 11:25
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Los-Angeles
-4
Может Баяман Эркинбаев
16.04.2018. 12:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
23-05-2017
Соӊку аракети:
18-07-2018 15:03
Жынысы:
Белгисиз
0
traveler,
13.04.2018. 00:20 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
26-08-2017
Соӊку аракети:
27-06-2018 13:19
Жынысы:
Белгисиз
+4
Ошону убагында айтпайсынарбы дос болсонор туштон кийин билет элем деп айтпай ХХХХ ХХХХХ
Модератор admin_media түзөттү 2018-04-13 09:19:53
14.04.2018. 09:03 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
11-12-2017
Соӊку аракети:
13-07-2018 18:38
Жынысы:
Белгисиз
+2
Kg-samsung, достору убагында айтып чыкканда буларды деле олтуруп кетмек да. Оз жандарын ойлошот да.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
20923;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: