Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ФОНОГРАММАНЫН КҮҢГӨЙҮ ЖАНА ТЕСКЕЙИ

№397 11-17-июнь, 2010-ж


Дебат-клуб

Шоу дүйнөгө жаңы толкун келди. Батышты же башканы туурайбы, өзү ырдайбы, айтор, ыр дүйнөсүнө капыстан да, кокустан да келип калгандар арбын десек эч ким танбас. Алгач фонограмма теледе колдонулса, азыр сахнада, ал гана эмес тойлордо да магнитофондон жаңыргансып ырдалып турат. Муну менен ырчыларды күнөөлөй албаспыз. Улуу муун менен кичүү муундун ортосундагы келишпестиктер да мына ушул балээден башталат.

Дебатты «фонограмма түшүнүгү бизде качан жана кантип пайда болгон?» деген суроодон баштасак...

Курмангазы Азыкбаев, музыкант:
– Фонограмманы Орусиядан биринчи София Ротару металл кассета менен колдоно баштаган. Бул “вирус” бизге Орусиядан жуккан. Ал эми 1990-жылдардан баштап Кыргызстанда жайыла баштады. Европа өлкөлөрүндө фонограмма колдонууга каршы «алдамчылык» деген берене да бар. Кадимкидей 8 жылга сот жообуна тартылат. А бизде болсо андай мыйзам киргизилген эмес. Фонограмма ырдоонун эң оңой жолу болуп калды. Эгерде мыйзамдаштырганда, азыркыдай 99 ырчы чыкмак эмес. Негизи, фонограмма теледе, бийде, оркестрде, циркте колдонулат. А бизде болсо Асан же Үсөн концерт койсо, баарын топтоп ашар концерт, анан жансыз концерт берип элди алдап жатышат. Бир ырчы ырына аранжировка жасатат. Ошол ыры менен элди алдап, тойлордо ырдашат. Негизги, эмгек аранжировкачыныкы. Ал 95 пайыз мээнет кылат.

– Ильяз, 95 пайыз аранжировкачынын эмгеги болсо,
5 пайыз силердин мээнетиңерби?

Ильяз Андаш, ырчы:
– Бир чети агайдыкы деле туура. Андай болуп калганынын себеби, мисалы, биз концертибизди берип жатпайбызбы. Жандуу ырдаш үчүн музыканттарды чакырсак, кымбатка түшүп калат. Анын эсебинен биз да билеттин баасын көтөрүшүбүз керек. Бул үчүн элде гана эмес, бизде деле каражат жок. Фонограмманы жок кылуу каражатты талап кылат.

KG Элмурат, ырчы:
– Жандуу үн менен ырдаса болот, бирок техникабыз күчтүү болуш керек. Фонограмма жоюлса ырчылар да терилип, бизге жаман сөз тийбейт эле.

Жакут Сыдыков, куудул:
– Сахнага келгениме 10 жыл болду, ошондон бери эле фонограммадан арыла элекпиз. Фонограмма азыр пайдага жарап жатат. Гастролго барсак, көбү жаман көрүшөт. “Калп эле оозун кыбыратып коюшат” деп. Анан мен “фонограмма деле өзүбүздүн үнүбүз да, жаман көрбөгүлөчү” дейм.

– Өмүр бою фонограмма эмес, микрофону жок ырдап келаткандар бар. Мисалы, Мыскал Өмүрканова эжебиз Москвадагы декадада “Алымканды” созгондо, кыргызчаны түшүнбөгөн башка улуттун өкүлдөрү кол чаап кубатташкан экен...

Курмангазы:
– Музыканын чоң дубасы бар. Мыскал ырдаганда, элге 2-5 мүнөт созуп туруп алгандай сезилген. Туура, музыкатерапияны фонограмма менен жеткире албайсың.

Ильяз:
– Өткөндө бир берүүдө баары эле жаш ырчыларды жамандай бергенин угуп, абдан капа болдум. Керек болсо сындап жаткан агай-эжейлердин айрымдары ырдай албай жүрүшпөйбү.

Курмангазы:
– Мен бетке эле айтам, музыкалык сабаты жок болсо, анда алар караокеде эле кыйкырып ырдагандар.

Жакут:
– Менин музыкалык билимим да, жогорку билимим да жок. Орто мектепти эле бүтүргөн боюнча. Мен арданбайм.

Ильяз:
– Жок, агай, биздин тилде караокеде мыкты ырдайт эмес, “кабачник” деп коёт.

– Бүгүнкү күндө ырчы болуу оңой болуп калдыбы?
Дегеним, ырчылар арасында ырдоону хобби катары көргөндөр бар, туурабы?

Курмангазы:
“Ырчылык – хоббим” дегендерге айтарым, мен сахнада өскөм, керек болсо өөп-жыттап да жиберем. Сахнанын сүрү бар, коркуп-титиреп чыгам. Ыйык сахнаны тебелебегиле!

Ильяз:
– Мен кичинемден бери музыка менен жашайм. Жана музыкалык билимим да бар.

Элмурат:
– Кесибим башка. Бирок ырдоону хобби катары эсептебейм. Өз кесибиме караганда ыр дүйнөсү мага жакын.

Элиза Орозова, ырчы:
– Ата-энем ырчы болом дегениме карабай “артист деген болбойт” деп башка окууга тапшыртып коюшкан. Бирок ага карабай филармонияда атайын студияда окуп, эки жакка жетишип жатам.

– Ким айта алат, фольклордук топторду эсепке албаганда,
ким акыркы жолу жандуу концерт койду?

Курмангазы:
– Мени филармонияга 15 жылдан бери баш бактырышкан эмес. Анан мен кайдагы жандуу концертти көрөм?!

KG Элмурат:
– Акыркы жолу Мирбек Атабеков койду. Бирок билбейм, канчасы жандуу болгонун.

Элиза:
– 60-70-жылдардагы ырларды аккордеон менен ырдаган Эрмек Мойдунов, Гүлсүн Мамашова сыяктуу эжей-агайларыбыздын жандуу концертине күбө болгом.

– Бул талкууга Гүлсүн Мамашова эжебизди чакырдым эле, эже алыска сапар тартып жатыптыр. Бирок эженин айтымында, техника менен жандуу ырдагандын айырмасы чоң. Жеңил-желпи ырлардын өмүрү аз...

Курмангазы:
– Эски кишилер азыркы муунду кабыл албайт. Себеби алар ошол кездеги кайрыктарды сагынып, уккусу келишет.

Ильяз:
– Көп улуулар менен таанышып, кеп-кеңешин уккам. Кээ бирөөлөрү жаш ырчыларга сүйлөгүсү келбейт. Бир жолу топ балдар:“Иш жок, эми ырчы болуп алсак окшойт”,- деп күлүп жатышат. Ырчылык көп адамдар үчүн оңой көрүнө баштаганына өкүндүм. Туура, биз деле бөлүнөбүз. 90 ырчынын баары эле жакшы ырдабайт.

Жакут:
Ильяз, баятан бери 2-3 жолу айттың, “жаш ырчыларды жек көрүшөт” деп. Бирок аларды да угуш керек. Биз сын менен өсөбүз.

– Максат, сиз кечигип келбеди­ңизби, биз фонограмма жөнүндө кеп кылуудабыз, сиздин оюңуз...

Максат Бегалиев, ырчы:
– Бизде фонограмма басымдуулук кылат. Аппаратурага шылтоолойбуз, бирок аракет кылыш керек. Туура, кээ бир жерде ырдаганга болот, кээ бир жерде тырыша эле беребиз.

Жакут:
– Биз, куудулдар, фонограмма кылсак кандай болор эле?

Курмангазы:
– Койсоңчу, бул жакта ырчыларды “жандуу ырдагыла” деп кыйкырып жатсак, сен чыктың го... Элестет, интермедияңардын ортосунда чүчкүргүң келсе кантесиң?! Болбойт!

– Бир ырчы жылына 2 жолу концерт берет. А эгерде чындап үнү болсо, техникага шылтоолобой эле жандуу ырдаса болбойбу?

Максат:
– Биз “бул ырдай алат, тигил ырдай албайт” деп бетине айталбайбыз. Билебиз, кимдин деңгээли кандай экенин. Бирок “ашканабыз” бир болгондуктан, кантип айтабыз?

Ильяз:
– Кудай буюрса, акча болгондо гана фонограммадан кутулуп, концерт берем.

– Жакында Маданият министрлигинде көркөм кеңеш түзүлөт экен. Электен өтпөй калуудан коркпойсуздарбы?

Курмангазы:
– Көркөм кеңеш киргени туура. Көзөмөл керек. Антпесе “сүйөм-күйөм, жаным, куймулчагым” деп ырдай беришет.

Максат:
– Эки жыл мурда көркөм кеңеш түзүлөт деп калды. Улуу муун, кичүү муун катыштык. Чатак ошол жерден башталды. «Аппаратура кандай болот? Жетекчиси ким болот?» деген чыр чыккан.

Ильяз:
– Менин коркконум, тааныш-билиш, кыргызчылык болуп кетиши мүмкүн.

– Македондук Александрдын "башка мамлекетти кылычсыз, кансыз басып алгың келсе, биринчи маданиятыңды киргизип кой. Жылдар өтөт, ошол мамлекет акырындык менен сеники болуп калат" деген сөзү бар экен. Бизде ушундай коркунуч барбы? Чет элди туурасак, маданиятыбызды сактап кала алабызбы?

Курмангазы:
– Казак президенти Назарбаев: «Музыкалык аспаптарды биздики кылып койбойсуңбу»,- дейт. «Эч качан, арбактар уруп кетпейби» дедим. Көрдүңбү, ошондуктан бизге казак, өзбек музыкасы гана эмес, батыш маданияты да кирип келди. Абайлашыбыз керек.

Ильяз:
«Фонограммадан эртең-бүрсүгүнү арылабыз» деген болбойт. Баарын убакыт көрсөтөт.

Мейли алыскы тоодо мал баксын, мейли шаарда жан баксын, кыргыз эли ырсыз жашай алган эмес. Эл ыр-күүлөрдү кулагы менен укпастан, жүрөгү менен угат. Андыктан кулактын ырын эмес, жүрөктүн ырын ырдай турган таланттар көбөйсүн дейбиз.

Бурул Исмаилова
star@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: