Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Дарика Асилбекова, «Ак жүрөк» кризистик борборунун директору: «БАЙКАШЫМЧА, ЭРКЕК МЕНЕН АЯЛ 42-52 ЖАШ АРАЛЫГЫНДА КРИЗИСКЕ КӨП КАБЫЛЫШАТ»

№818 6-июль -12-июль, 2018-ж.


Кыйын кырдаалга кептелген учурда сени түшүнчү, жардам колун сунчу адам издейсиң. Эгер андай адам табылбасачы? Мындай кырдаалда атайын кризистик борборлор жардамга келет. Өлкөнүн түштүк аймагы боюнча турмуштун оор кырдаалына кабылган кыз-келиндерге колдоо көрсөтүп, бир нече жылдан бери иштеп келе жаткан «Ак жүрөк» кризистик борборунун негиздөөчүсү Дарика Асилбекова менен жолугуп, кесибинин күнгөй-тескейи тууралуу маектештик.

– Дарика эже, айтсаңыз, бир эле адамдын оор тагдырын угуу энергияңды алып, чарчатып салат. Сиз мындай тагдырдын күнүнө бир нечесин уксаңыз керек. Энергияны кайдан аласыз?

– Бизге чындыгында күнүнө жок дегенде 3-4, болбосо 10-15тей адам келет. Бала чоңоёт, үй-бүлө күтөт дегени эле окшош болбосо, ар бир үйдө өзүнчө мыйзам бар. Эгер барган келин ошол үйдүн мыйзамын түшүнбөсө же ошол мыйзамга каршы чыкса, кайчы пикир, андан өөрчүп кетсе зомбулук башталат. Адамдар сырттан карап акыл үйрөткөнгө маш келебиз, «тигиндей кылып кой да» деп. Бирок практика жүзүндө аны жасоо кыйын. «Үйүң, машинаң, балдарың турат, чыда, эч нерсе болбойт» дейбиз. Бирок адамдын чыдоо чеги да болот, бири өмүр бою моюн сунуп жашаса, экинчиси бир күн жарылат. Оор тагдырга туш болгондорду түшүнүп, аларга жардам бериш үчүн адамга түрткү керек. Мен бул түрткүнү өз жашоомдон алгам. Ал эми ишиме берилгендигимден энергиям түгөнбөсө керек.

– «Өз жашоомдон алдым» деп калдыңыз, демек, убагында сиз да жардамга муктаж болгон окшойсуз...

– Университетте 3-курста окуп жүргөндө турмушка чыгууга туура келди. Ата-энем менен ал жигиттин ата-энеси сүйлөшүп, кудалашып бизди үйлөндүрүп коюшту. Ошондо болочок жолдошума «менин сүйлөшкөн жигитим бар» деп койдум эле. Сөздүн күчүн, таасирин кийин түшүнүп жатпаймынбы. Кийин жолдошум кыйытып айтып калчу «сен мага тийгиң келген эмес, сүйгөнүң бар эле» деп. «Эмнеге айттым экен?» деп кийин өкүндүм. Азыр кыз-келиндерге акыл айтам «абайлап, ойлонуп туруп сүйлөгүлө, кийин жапа чегип калбагыла» деп.

Убакыт өтүп 4 балалуу болдук. Кырсык айттырып келбейт экен. Жолдошум жумуш учурунда кырсыктап каза болуп калды. Ошондон кийин оор жашоо башталды. Мен акчадан, жумуштан, балдарымды тарбиялоодон, жашаган үйдөн кыйналган жокмун. Мен «жесир» деген сөздөн кыйналдым, жектедим. «Жашсың, башкага тийип ал», «бузулуп кетесиң» деген сыяктуу жесирлерге болгон орой мамиледен жабыркадым. Жан дүйнөмдө кризис болду. Ошондо белимди бекем буудум да, ишке кириштим. 29 жыл мектепте мугалим болуп эмгектендим. Үй оокатында эч кимге камчы салдырган жокмун. Байкасам, бир заматта балдарым мектепти, кийин университетти бүтүп, бала-чакалуу болуп буттарына туруп кетишиптир. Ошондо сездим убакыттын өткөнүн.

– Анан кризистик борбор ачууга токтолдуңуз...

– Ооба, 2002-жылы «Ак жүрөк» кризистик борборун, 2009-жылы оор тагдырга кабылгандар үчүн 12 кишилик атайын баш калкалоочу жай (шелтер) ачтым.

– Сиздерге кайрылган адамдарга кандай жардам көрсөтөсүздөр?

– Бизге кайрылган адамдардын бардыгы көзү жылтырап, бир нерседен үмүт этип келишет. Бирок баарынын тагдырын туура жолго салып, урушканын жараштырып салабыз деп айтпайм. Караңгылыкта жол таппай калганда, барарга жай таппай калганда биздин эшигибиз ачык. Психолог стресс абалдан чыгарууга жардам берет. Укуктук жаатта атайын жактоочу иш алып барат. Андан сырткары социалдык кызматкерлерибиз бар. Келген адам 12-18 күн биздин карамагыбызда болот. Андан кийин муктаждарга жумуш таап бергенге же мэрия менен биргеликте жакындары менен сүйлөшүү иштерин жүргүзүп, аларга өткөрүп бергенге аракет кылабыз.

– Сиздерге кайрылган эң биринчи адамдын тагдыры эсиңиздеби?

– Албетте. Кризистик борборго бир аял келди «жолдошум башка менен жүрүп кетти» деп. Ортолорунда 4 баласы бар экен, бешинчисин күтүп жатышыптыр. Андай келиндер кийин да көп келди. Анан жыйынтык чыгардым. Аял менен эркек 42-52 жаш куракка келип калганда өтө сак болушу керек. Ал учурда 3-4 балалуу болуп, аял толугу менен балдардын, үйдүн түйшүгүнө кирип кетип, өзүн карабай калат экен. Ал эми эркек токтолуп, материалдык жактан калыптанып, «Аялым балдар менен каякка бармак эле? Эркекке боло берет» деген ой менен башка кыз-келиндерге көз арта баштайт экен. Аялы кабакты бүркөп, жоолукту кыйшайтып салынып, шалбыр-шулбур кийинип калса башканы карайт да. Анан ошентип келген келиндерди урушам «жарашыктуу, тыкан кийинип, жасанып алып оокат кылсаң деле болот» деп.

Кээ бир келиндер кайненесин жамандап келет. Алар үчүн кайнене №1 душман. Эки жаш үйлөнгөндө кымбат баалуу машиналардан турган кортеж, кычыраган ресторанда үйлөнүү тоюн өткөрүп берип, кабат үйгө киргизип, алдыларына машина алып берип туруп эртеси кайнене өлүп калса идеалдуу жашоо болсо керек деп кыялдангандар бар. Бирок оңой жашоо кандай бат келсе, ошондой бат кетет. Ашыкча байлык да кээ бир үй-бүлөгө душман болуп, ыдырашына алып келет. Өз маңдай териң менен тапкан акча, сый түбөлүктүү, кайрымдуу болот деп акыл айтам жаштарга.

– Кесибиңиз жалаң оор тагдырлар менен байланыштуу эмеспи. Кайсы учурда жеңилдигин сезесиз?

– Жашым 70ке таяп калды. Аялдардын укугун коргойм деп жүрүп үй-бүлөмө убакыт бөлө албай калам. Балдарым да «апам сүйгөн ишин кылып жатат» деп каршы болушпайт. Бизге келген адамдардын тагдыры туура, оңолуу жолуна түшсө ошол жеңилдик.

Бир жолу Казакстанда иштеп жүрүп боюнда болуп калган кыз келди, ата-энеси кабыл албай коюптур. Ал кызды төрөтүп, кийин да акыл-кеңешимди айтып турдум. Ошол кыз кыйынчылыкка сынбай тытынып иштеп жүрүп чет өлкөгө кетип, ал жактан да иши жүрүшүп кийин миллионер болуп кетти. Байланышып, рахматын айтса сөзгө семирип, ыраазы болуп калам.

– Андай учурлар көп болсун. Кайра оорчулугуна келели. Былтыр 16 жаштагы кыз көз жарып, аны 11 жашынан бери өгөй атасы зордуктап жүргөнү аныкталган. Ошол кыз кийин оор абалда сиздердин борборго түшкөн экен...

– Ооба, кыз төрөгөндөн кийин психологиялык жардамга муктаж болуп бизге келген. Апасы кызы менен байланышын үзүп коюптур. Кыздын айтымында, өгөй ата аны 11 жашында эмес, 3-класска барарда, тагыраагы, 8-9 жашынан эле зордуктап баштаган экен. Апасына айтса ал кайра кызын урушуп тыйып коюптур. Канчалык өзүмө албайын десем да, бул окуяны уккандан кийин кан басымым көтөрүлүп, жүрөгүм ооруп жүрдү. Өгөй ата 15 жылга кесилген, бирок жабырлануучу кыз, анын таежеси бул чечимге каршы болгондуктан укуктук жактан жардам берели деп чуркадык. Ошентип ал зөөкүрдүн иши кайра каралып, 20 жылга кесилди.

– Зомбулукка кабылган кыз-келиндер көбүнчө милицияга эмес, кризистик борборлорго кайрылгандай сезилет. Бул алардын укук коргоо органдарына ишеничи аздыгынан эмеспи?

– Бизге кайрылгандарынын эң биринчи себеби, анонимдүүлүктү сактайбыз. Экинчиден, биз келген адам өзү каалап баарын айтмайынча кыйноого албайбыз. Кайсы маалда ачылып айтат күтөбүз, психологиялык жардам көрсөтөбүз. Милицияны жаман дебейм, бирок аларда сурак иштери катуу тартипте жүргүзүлөт. Аларга барарың менен баарын дароо жайып айтып берип салышың керек. Анын үстүнө «үй-бүлөлүк ишти өзүңөр чечишип алгыла», «тилиңден тааптырсың, тыйбайт белең» деп эркектердин таламын талашкан айрым кызматкерлердин айынан тартынып милицияга баргысы келбейт.

– Эсиңизде калган эң оор окуя...

– 2012-жылы 2 айлык баласын көтөрүп бир келин келди, «жашоо болбой калды» деп. Биздин шелтерде 1,5 жылдан ашык баш калкалаттым. Башында «баланы өкмөткө өткөрүп бер, бага албайсың» десем, «апам жардам берет» деп болбой койду. Апасын тапсак, ал ичкен неме экен, кызына жардам бермек түгүл бизге келип 4-5 ай туруп калды. Анан апасын бир кафеге идиш жуугуч кылып орноштурдум. Иштеп жүрүп бир адам менен таанышып, аны ээрчип кетип калды. Кызы да апасынын артынан кетип, кайра «апам акча таап кел деп кууп жиберди» деп келди. Кээ бир адамдарга акыл айтсаң, сөздү анализдеп, сиңире билет. Кээ бири угат да, кайра көнгөнүн кыла берет. Баарынан жаманы, кылган эмгегиң текке кетет. Биринин да документи жок эле, баарына жасаттык, «окуталы, билим ал» дедик, бирок кыз «апам менен жашай берейин» деп кетип калды. Бир күнү таңга маал жумушка келиптир, колу-башы кир, баланын кулагы ириңдеп кеткен, өтө жүдөгөн абалда. «Апам кечээ кууп чыккан, курсагыбыз ач» деп. «Кайда жүрдүң кечээтен бери?» десем, «таксист менен жүрдүм, 500 сом берди» дейт. Ошондо «оңолбойт экенсиң» деп ичимден сына түштүм, жаман болдум. «Сен бага албайсың, баланы бер» десем макул болду. «Жетесинде жокту жетелесең мал болбойт» деген туптуура айтылган сөз экен, көрсө.

– Аялдарга, жаш балдарга карата зордук-зомбулуктун көбөйүп баратканына эмне себеп деп ойлойсуз?

– Эң негизги себеп, үй-бүлөлүк баалуулуктар жоголуп баратат. Үй-бүлө үчүн күрөшкөн адам азаюуда. Экинчиден, миграция маселеси. Тээ Орусиядан телефон аркылуу аялына ооздун жели менен «сага талак бердим» деп коёт. Аял да «ии, мен бошмун» деп башкага турмушка чыгып кетет же жүрүп кетет. Ортодо балдар калат кароосуз, жардамга муктаж, өгөйлөрдүн зомбулугунда. Бул өтө чоң маселе.

Үй-бүлөнү сактоодо аялдын ролу өтө чоң. Аял зирек, эптүү, асылкөй, амалкөй, сарамжалдуу, сабырдуу болушу керек. Мен аялдардын сөзүн сүйлөп, алардын укугун коргогонум менен, аялдарга көп күнөөнү коём.

Эркектер табиятынан аңкоо, таза келет. Аны бузуп, жаман жолго салчу да, теңме-тең, колтукташа жакшынакай жар кылып алчу да аялдар. Ал эми аялын, бала-бакырасын таштап кеткен эркектерге айтарым, үй-бүлө курарда эркекче айткан, «үй-бүлөнү коргойм» деген сөздүн өтөсүнө чыгышы керек. Эркекче деген сөздө канча маани жатат? Эгер эркектигин кылып башкага азгырылса, аялын, балдарын көчөгө темселетпей, эркекче өзү үйдөн чыгып кетсин.

– Маегиңизге рахмат! Ден соолугуңуз бекем болсун!


Асыл Орозбекова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  11 
Комментарийлер(10)
10.07.2018. 09:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
232
Катталган:
01-06-2013
Соӊку аракети:
23-09-2018 15:53
Жынысы:
Белгисиз
+17
:-D баардык сөздөрүңүз туура
10.07.2018. 10:37 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
71
Катталган:
17-04-2013
Соӊку аракети:
23-09-2018 17:05
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Баткен
+17
Сиз айткандай эркектин баары эркекче үй-бүлөсүн сактап жашаса ааламда жашоо башкача болмок беле...
10.07.2018. 11:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
173
Катталган:
26-01-2017
Соӊку аракети:
14-09-2018 13:16
Жынысы:
Белгисиз
+10
Туптуура айтасыз,азыр үй бүлөмдү сактап калам дегендер азайып баратабыз баарыбызда сабыр жок.Ата-эне ажырашканда бала көп жабыр тартат,өгөйдөн кордук көрөт.Ошондуктан ушунчалык эле ажырашкыңар келсе үйдү балдарыңарга өткөрүп (эгер аялына ишенбесе)үйдөн чыгып кетсин эркек болсо.Ошондо жаш балдарга болгон кордук зордук азаят кичине болсо дагы.Эч кимдин бүлөсү бузулбасын.
10.07.2018. 13:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
309
Катталган:
31-05-2017
Соӊку аракети:
23-09-2018 14:41
Жынысы:
Белгисиз
+25
Суперге беш плюс деген баа бердим,ушундай маектерди кооооооооп чыгарып турсанар. Женил желпи ырчылардын баскан турганына чейин окуй берип тажап деле калдык. Эже Азамат экен,ден соолукта болунуз,ищиниз ийгилик. Оорубаныз!
10.07.2018. 21:58 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
03-08-2013
Соӊку аракети:
23-09-2018 16:24
Жынысы:
Белгисиз
+12
милицияга кайрылгандан кудай сактасын. Эже айткандарыныз туура.
10.07.2018. 23:24 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
76
Катталган:
20-09-2013
Соӊку аракети:
07-09-2018 15:54
Жынысы:
Белгисиз
+15
Эженин айткандарына 100%кошулам.Сиздей энелер кобойсо экен.
11.07.2018. 10:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
05-07-2017
Соӊку аракети:
23-09-2018 10:14
Жынысы:
Белгисиз
+7
Ejenin aitkandary tuura,soop ish kylyp jatyptyrsyz,Rahmat sizge birok,Keede adamdar ayaldardy ozun karabai koidu dep kunooloshot,chyndygynda ayaldyn baldary maida kezde bir erkek ishtep uibulonu bagysh kk,birok akchasy jetishpese ayal kaidan jasanat,kosmetikaga,kyiymge but baaryna akcha kk,,Eptep bir kitaiskyi kyiymderdi alyp berip koiushat al jaman bolup ketkiche kiet keebir baikush ayaldar,je ishtep akcha kylaiyn dese baldary kichinekei,erkekter bardyk nerseden kamsyz kylysh kk uibulonu
11.07.2018. 13:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
198
Катталган:
03-12-2008
Соӊку аракети:
09-08-2018 10:08
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+10
Эже ото маныздуу ,акылдуу создорду айтыптыр.Коро-коро косом болот дегендей кээде жаштар билебиз деп баарына козубуз жетип тургандай суйлойбуз акыл- кенеш укпай.Баары бир коп жашап копту коргон адамдын акылын уга билгенибиз жакшы болот эле.
11.07.2018. 19:59 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
226
Катталган:
04-08-2015
Соӊку аракети:
13-07-2018 18:08
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
москва
+9
Кудайым омурунузго жашоонузга береке берсин!!! Чыныгы элим деген эже экен. Жанагы ажырашып кеткен айрым ырчы аялдар ажырашууну чон пропаганда кылышат "эркиндик" "оз каалоомо" жеттим деген сыяктуу интервьюларды беришип.Анан да тренигдерди отушуп кыздардын психологиясын жаштайынан бузуп жатышат. Кенеш алгынар келсе мына ушундай эжелерге баргыла.
12.07.2018. 10:43 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
08-09-2017
Соӊку аракети:
23-09-2018 17:04
Жынысы:
Белгисиз
+10
Бир уй буулоону сактап калуу бир олкону сактап калган менен барабар ишинизге ийгилик сиздей апаларыбыз кобойсун амин
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: