Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

САДЫР ЖАПАРОВДУН АГАСЫ САБЫР МЫРЗА: «БУЛАРДЫН КӨЗДӨГӨН МАКСАТЫ – САДЫРДЫ СИЗОдон СЫНДЫРУУ ЭЛЕ»

№822 3 - 9-август, 2018-ж.


Адам башына оор күн түшкөндө биринчи кезекте бир тууган күйөт, чуркайт, арга издейт. 11 жарым жылга эркинен ажыратылып, учурда абакта отурган белгилүү саясатчы, Жогорку Кеңештин экс-депутаты Садыр Жапаровдун бир тууган агасы Сабыр Жапаров менен баарлаштык. Бир тууганча күйүп-бышып иниси ал баштан кечирип жаткан иштер тууралуу сүйлөп берди.

– Баары эмнеден башталды? 2017-жылы Садыр Жапаров кандай ишенимден улам өлкөгө кайтып келүүнү чечти? Эмнени далилдегиси келди?

– Баары 2012-жылы Садыр Жапаров жетектеген Жогорку Кеңештин депутаттык комиссиясы “Кумтөрдү” текшерип баштагандан башталды. Комиссияны сатып алып оозун жабабыз деген план ишке ашпады. Садыр “Кумтөрдө” катастрофа болуп жатканын көрүп туруп кантип сатылып кетмек элем?” деди. Садыр Жапаровдун комиссиясы текшерип барганда “Кумтөрдүн” калдык сактоочу жайында 100 миллион тонна цианид жаткан. Андан бери 8 жыл өттү, ал дагы көбөйдү. Калдык сактоочу жайдын үстүндө Петров көлү турат. Петров көлүнүн дамбасы мөңгүдөн турат, ал жерге химикаттардын баары топтолуп муз эрип жатат. Бир күнү көл жырылса түптүз келип калдык сактоочу жайды жарып өтөт, уулуу зат түптүз Нарын дарыясына куят. Ал эми Нарын дарыясы ууланса бүт Борбордук Азия экологиялык катастрофага учурайт. Садыр ушунун алдын алууну айтып чыкканы үчүн жалгыз эле ал эмес, бүт үй-бүлөбүз куугунтукка кабылдык. Мен ал кезде “Жыргалаң шахтасы” айыл өкмөтүнүн жетекчиси элем. Дароо эле “арызыңды жаз дагы, кет” дешти. Мамлекетке баары бир экен. “Жыргалаң шахтасы” ААКсы ал кезде дүркүрөп иштеп, катардагы жумушчулардын айлыгы 30 миң сом эле. УКМК, 10-бөлүмдүн балдары ал жерден Кытай инвесторлорун кадимкидей эле кууп чыгышты. Садыр Жапаров кармалары менен мага иш козгоп, мени 2 күн, эсепчимди 5 күн текшеришти. Эч нерсе таба албай, акыры ишти жабышты.

– Жогорку Сот Садыр Жапаровду 11 жарым жылга эркинен ажыратуу чечимин күчүндө калтырды. Ушул сыяктуу эле “баш аламандык уюштурмакчы болгон” деп айыпталып жаткан Канат Исаевдин өзүн үй камагына, иши кайра тергөөгө жиберилди. Сиздерде да ушундай үмүт бар беле?

– Өлкөдө бийлик алмашты, эми Жогорку Сот туура чечим чыгарар деп үмүт кылганбыз. 2013-жылы 7-октябрда Каракол шаарында “Кумтөрдү” улутташтыруу боюнча митинг өтүп, анда Ысык-Көл облусунун ал кездеги башчысы Эмил Каптагаев барымтага алынган. Инимди ошол митингди уюштурду деп күнөөлөштү. Бирок ошол Каптагаев өзү сотко келип Садыр Жапаровдун ал митингге тиешеси жок, бул башкалардын сценарийи” деп көрсөтмө берсе да, сотто эске алынган жок. Бул митинг боюнча 400дөн ашык киши суралды, 30га жакын киши соттолду. Алардын бири да Садыр Жапаровго каршы көрсөтмө беришкен эмес.

Мурда 8 жылга соттолгон 2 адам дагы тергөөчүлөр алардан Садыр Жапаровго каршы кантип көрсөтмө алганын айтып беришти. Аларга тергөөчүлөр “эгер эркиндикке чыгам десеңер “Садыр Жапаров бизге телефон чалган” деп көрсөтмө бересиңер” дептир. Алар “эртең аны сотто кантип далилдеп беребиз?” деп сурашса, тергөөчүлөр "ал жагы биздин иш" деп көндүрүшүптүр. Чын эле Алмазбек Атамбаев бийликтен кетерге жакын бул Наристе Калчаев менен Кенжебек Жумабаевге ырайым кылып түрмөдөн чыгарды.

– Балким, Садыр Жапаровду соттоонун башка да себеби бардыр?

– Иним “Кумтөр” боюнча мурдагы бийликтин чекесине чыккан чыйкан болду. Андан бери “Кумтөр” маселесин ким көтөрдү? 2023-жылы “Кумтөрдө” алтын түгөнөт деп жатышат. Эң башкысы – азыркы бийлик инвестордон кен казылган жерди калыбына келтирип, эч кимге зыяны тийбегидей кылып эки жагын тазалап кетүүнү талап кылышы зарыл. Инвестор дагы бир жасалма ызы-чуу жаратып, анан “макул, биз кеттик” деп чыгып кетип калышы мүмкүн. Бул алар үчүн эң оңой жол болот. Убагында Темир Сариев жетектеген мамлекеттик комиссиянын мүчөлөрү “Кумтөрдөгү” калдык сактоочу жайды кармоого 1 жылга 35 миллион доллар кетет дешкен. “Кумтөр” жабылса, калдык сактоочу жайы азыркы абалында калса, мамлекет жыл сайын ошол 35 миллион долларды бюджеттен бөлүп бере алабы?

– Адатта, УКМКнын тергөө абагына камашат. Эмне үчүн Садыр Жапаров СИЗО-1ге камалды? УКМКнын тергөө абагынан Жапаровго орун табылбаптырбы?

Садыр Жапаровдон кийинкилерге орун табылып эле жатпайбы, демек, Жапаровго деле бар болчу. Кеп башкада эле. Булардын көздөгөн максаты – Садыр Жапаровду
СИЗОдон сындыруу керек эле. Болбосо тергөөнү УКМК жүргүзүп жатпайбы, ары-бери чапкылай бербей, УКМКнын өзүнө камап алып тергөө жүргүзө берсе болмок да.

– Садыр мырза СИЗОдо отурганда денеси кескиленип канга чыланган сүрөтү SUPER.KG порталына чыгып кетип, коомчулук чуу түшүп эле жатып калды. Катуу сындардан улам “бул ишти өзү кылыптыр” деп ЖАМК видео тартканга жетишти. Сиз айткан “сындыруу” ушул эмеспи?

– Эми Жаза аткаруу мамлекеттик кызматынын актанууга мындан башка жолу деле жок болчу. Садыр өз өмүрүнө кол сала турган адам эмес. Өзү бир эле учурда 2 колун жана моюнун кесет дегенге ким ишенет? Бул чын эле Садырды сындырыштын бир амалы эле.

– УКМК суракка чакыра баштаганда Садыр Жапаров сыртта эле. Келерде бийлик менен сүйлөшүү болду беле? "Келбей тур" деген сөздөр айтылды беле?

– Ал Кыргызстанга келерин жарыялаган соң, 2017-жылы 1-мартта УКМКдан айылдагы ата-энебиздин үйүнө чакыруу келе баштады. Садырды Кыргыз-Казак чек арасынан күбө катары кармап кетишип, УКМКга алпарышкан соң "анын үстүнөн иш козголду" деп жарыялашты. Ал эми Садыр келерде бийлик менен сүйлөшүү болгон-болбогонун мен билбейм. Интернетте "Садыр Жапаров келери менен камайт экен" деген сөз тарай баштаганда биз ага келбей турууну сунуштадык. Ал “күнөөм болбосо, камайт деп эле коркуп барбай коймок белем?” деп болбой койду. Ал Кыргызстанга кайтып келгенден кийин “Центерраны” эл аралык сотко берүүгө даярданып жаткан. “Сотко берип экономикалык кылмыштар үчүн 3,5 миллиард доллар өндүрөбүз” деп жаткан болчу.

– Садыр Жапаров кармалган күнү Бишкектеги митингде сиздер, анын бир туугандарыменен эки уулу, бир топ тарапташтары кармалды. Убактылуу кармоочу жайда сиздерге кандай мамиле болду?

– Калыстык үчүн айтыш керек, убактылуу кармоочу жайда эч кандай кысым болгон жок. Ал жерде отургандар өлкөдө болуп жаткан окуяларды сындап, бизге колдоо көрсөтүп турушту. Каза болуп калган инимдин Садыр чоңойткон баласы 5 сутка отуруп чыкты. Ал эми Садырдын өзүнүн баласы 6 айга жакын отуруп, шарттуу түрдө соттолду. Быйыл сентябрда чет өлкөгө окуусуна кеткени жатат.

– Бүгүнкү абалыңыздар кандай? Садыр Жапаровдун туугандары кысымдан кутулдубу?

– Негизи, коркутуу-үркүтүүлөр бизге 2012-жылдан бери эле болуп келе жатат. Менин артымдан эми эле куугунтук түшпөй калды. Болбосо дайыма артымдан ээрчип, күнү-түнү аңдып жүрүштү. Айрыкча Садыр өлкөгө кайтып келе турган убакта биротоло ээрчип алышты. Бирок бизде кымындай жаман ой-максаттар жок болчу. Саясатчынын өзү менен эсептеше бербей, туугандарына кысым көрсөткөнү жанга батты. Саясаттын ушунусу жаман экен.

– Абак жетекчилиги Садыр Жапаровду атаңыздын көзү өткөндө топурак салууга жибербей койду. Садыр мырзанын башына түшкөн күндү атаңыз кантип кабыл алды?

– Атама оор тийди. Мен, Садырдын балдары жана башка инилерибиз, келиндерибиз бир күндө камакка түшүп калбадыкпы. Атам стресске кабылып, андан чыга албай жүрүп өтүп кетти. Мен камактан бошотуларым менен атама бардым, барсам абалы оорлоп, сүйлөбөй калган экен. Бирок мени тааныды. Көп өтпөй дүйнөдөн кайтты. Садырды жибербей коюшту. Ал убакта Кыргызстандын болгон мыйзамынын баары “Атамбаев” деген болчу. Түрмө жетекчилиги “макул, алып барып келебиз” деп документтерин даярдап коюп, түштөн кийин “болбой калды, жогору жак менен сүйлөшкүлө” деп коюшту.

– Иниңизге кирип жолугуп турасызбы? Азыр абалы кандай? Өлкөдө бийлик алмашты, президенттен ырайым сурашы мүмкүнбү?

– Жолугуп турабыз, абалы жакшы. Садыр бул мүнөзү менен бийликтен ырайым сурабайт.

"Өзү бир эле учурда эки колун жана моюнун кесет дегенге ким ишенет? Бул Садырды сындырыштын бир амалы эле".
"Каптагаев өзү сотко келип "Садыр Жапаровдун ал митингге тиешеси жок, бул башкалардын сценарийи" деп көрсөтмө берсе да сотто эске алынган жок".
"Садырды колдоо митингинде мен, Садырдын балдары жана башка инилерибиз, келиндерибиз бир күндө камакка түшүп калдык".


Автандил Добулбеков
politika@super.kg



Камактагы Садыр Жапаровдун агасы Сабыр Жапаров: "Бийликтен Садырды камагыла деген заказ болгон"

Автор: Наргиза Өмүрбек кызы
Оператор: Руслан Алыбаев

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  7 
Талкуу жабык.
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21342;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: