Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БИРИНЧИ ЖАРДАМ КӨРСӨТҮҮНҮ БИЛЕСИЗБИ?

№399 25-июнь - 1-июль, 2010-ж.


Кырсыктан улам адамдын жараат алган жеринен кан ага баштаса, ок же бычак сайылса, кантип жардам берүү керек? Бул жаатта бизге Улуттук хирургия борборунун кызматкери Алыбаев Эрнист жардамга келет.

КАН АГУУДАГЫ БИРИНЧИ ЖАРДАМ
Кан тамырлар кошо жабыркаган жаракаттар коркунучтуу. Жабырлануучунун өмүрү ага канчалык бат жардам көрсөтүүдөн көз каранды. Эгер убагында жардам көрсөтүлбөсө, адам кан кетүүдөн көз жумушу мүмкүн. Кан агуу ички жана тышкы болуп бөлүнөт. Кан тамырдан аккан кандын өңүнө карата артериалдык, веналык жана капиллярдык кан агуу деп ажыратылат.
Артериалдык кан агуу. Бул тү­рүндө ачык кызыл түстөгү кан күргүш­төп агат. Коркунучу – кан агууну дароо токтотпосо, адам бир нече мүнөт ичинде кансыроодон көз жумат.
Эмне кылуу керек? Кан токтотуучу жгутту кан агып жаткан жердин үстүнөн катуу байлоо зарыл. Жгут денеге өтүп кетпеши үчүн алдына мата коюлат. Эгер жгут жок болсо, анда кур, резина труба, бекем жип, матанын айрындысы деле жарайт.
Кан көп агып жатса, анда жгутту 2 имерип, анан кысып байлоо керек. Жгутту болушунча кысуунун кереги жок. Анткени байланган жерден ылдыйга кан өтпөй, нервдерге, булчуңдарга доо кетип, ткандар өлө баштайт.
Веналык кан агуу. Мында кочкул түстөгү кан бир калыпта токтобой агат. Жаракаттын үстүнө даки же бинтти, булар жок болсо таза матаны коюп, кабаттап байлоо зарыл. Кебезди калың кылып коюп, анан сыртынан бинт менен таңса болот.
Капиллярдык кан агуу. Кан жайдан, тамчылап агат. Өзү эле токтойт.
Ичтен кан агуу. Бул адамдын өмүрүнө абдан кооп туудурат. Так диагно­зун врач гана коё алат. Кан агуудагы сырткы белгилер: адамдын өңү кубарат, муздак тер чыгат, дем алуусу катуулайт. Мындай учурда дароо “Тез жардамды” чакыруу керек. Кан агып жаткан тушка муз же муздак сууга малынган мата басылуусу кажет. Эгер адам кусса, анда аны абайлап бир капталына жаткыруу сунушталат.

ОК ТИЙГЕНДЕ, БЫЧАК САЙЫЛГАНДА БИРИНЧИ ЖАРДАМ
Ичке ок тийсе же бычак сайыл­са...
Денеге тийген ок же бычак, албетте, чоң жаракат алып келип, өмүргө коркунуч жаратат. Ички органдарга ок тийсе же бычак сайылса, кан агуу менен шокко кабылуу күтүлөт. Адамдын моюнунан өйдө кан тамырлар көп жайгашкандыктан, ок тийгенде же бычак сайылганда көп кан агуу күтүлөт. Мындай учурда жарага стерилденген тампон коюу зарыл. Үстүнөн мата же даки менен таңылат. Башка ок тийсе, врач келгенче медициналык жуулган салфетка коюлат. Салфетка жок болсо, даки же бинт менен калыңдап таңуу керек.
Айта кетчү нерсе, ичке бычак сайылган бойдон калса, бычакты суурубастан ооруканага жеткирүү зарыл. Анткени бул, биринчиден, бычак суурулгандагы кан көп кетүүнүн алдын алат. Экинчиден, бычак канчалык терең киргендиги так аныкталып, операция үчүн жеңилдик болот.

Кол-бутка ок тийсе же бычак сайылса...
Бутка же ийинге ок тийүүдөн же бычак сайылуудан артериалдык кан тамыр жарылып кетсе, кан агуу башталат. Адам кан жоготуудан 1,5 мүнөт ичинде өлүп калуусу мүмкүн. Жогоруда айтылгандай, кандын өңүнө карап артериалдык же веналык кан агууну аныктоо кажет. Канды катуу кыса байланган жгут, мата же жип менен токтотуу зарыл. Арак, спирт, йод же зелёнка менен жаранын тегерегин тазалап, бинттен тампон коюу кажет. Анан дароо ооруканага жеткирүү зарыл. Ок тешип кеткен жерди бинт тампон менен толтуруп, сыртынан даки менен байлоо зарыл. Кан токтотуу үчүн жогору жагынан жгут же мата байланат. Кан агып жаткан кол же бутту аста өйдө көтөрүп коюу керек. Бул кандын көп кетпөөсү үчүн зарыл.

Көкүрөккө ок тийсе же бычак сайылса...
Өпкөгө ок тийгенде же бычак сайылганда, ок (бычак) менен кошо аба да кирет. Өпкө октон (бычактан) улам жарылып, кан агат. Бул дем алуу менен жүрөктүн иштешин кыйындатат. Андыктан өпкөгө аба кирбеши үчүн дакини же таза матаны борный мазга же вазелинге малып, анан үстүнө таңуу жүргүзүлөт. Колдо даки жок болсо, анда врач же “Тез жардам” келгиче жаранын үстүн алакан менен басып туруу кажет.
Жүрөккө ок жаңылганда адамдын өңү бозоруп, акыл-эсин жоготот. Мындай учурда врач гана жардам көрсөтө алгандыктан, аны токтоосуз чакыруу кажет.

Башка, омурткага, моюнга, жамбашка ок тийсе же бычактан жаракат келсе...
Жаракаттын көлөмү чоң болсо үстүнө даки же бинт коюп, пластырь менен жабыштыруу зарыл. Эгер кан көп агып жатса, таңуунун үстүнөн полиэтиленди коюп, бекем таңуу (герметикалык) жүргүзүлөт. Анан ал жерге мүмкүн болсо муз коюу керек. Аба кененирээк жетиши үчүн жаракатка кабылган адамдын бүчүлүгүн чечип коюуну унутпаңыз. Моюнга ок жаңылганда же бычак сайылганда, жаракатты таңган соң моюн бекемирээк кармашы үчүн кебезден калың кылып дагы бир таңуу жүргүзүү зарыл. Ооруканага жеткирүүдө жаткырып, башына кийимди тоголоктоп коюу же жаздыкты жаздоо менен жеткирүү кажет. Жамбашка ок тийгенде адамды катуу нерсенин үстүнө түз жаткырып, бутту бир аз бүгүп коюу кажет. Бул үчүн тизенин алдына кийимди тоголоктоп коюу жетиштүү. Кокус жамбашка бычак сайылып, жаракат терең болбосо, бычакты этият сууруу кажет. Эгер бычак терең сайылган бойдон калса, анда бычакты суурубастан “Тез жардам” чакыруу зарыл.
Негизи эле жүрөктөн, ири кан тамырдан, боордон, кекиртектен, трахеядан жаракатка кабылуу өзгөчө оор. Анткени көп кан агып, дем алуу бузулат.
Эске алуучу нерсе, ок жаңылган же бычак сайылган жерди таңуу үчүн алгач жаракаттын тегерегин кийимден бошотуу зарыл. Ал үчүн кайчы же бычак менен кесүү, же болбосо кийимди тигишинен абайлап айруу зарыл.
Сөөктүн сыныгын тазалап жиберүү же жараны кол менен кармалап жиберүүгө болбойт. Бул ооруну күчөтүп, адамдын абалын оорлотот. Ооруну сездирбөөчү, басаңдатуучу дарылар да берилбейт. Анткени оорутуу басаңдай түшөт да, жаракат канчалык оор экендиги так ажыратылбай калат.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: