Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Кубан Карымшаков, ветеринар: «АЙЫККАН МАЛ МӨӨРӨП ЖЕ МААРАП КОЙСО РАХМАТ АЙТКАНДАЙ СЕЗИЛЕТ»

№829 21-27-сентябрь, 2018-жыл


Ветеринардык – бул мал ооруларын дарылоого, малдан оорунун адамга жукпашынын алдын алууга багытталган кесип. Өлкөбүздүн бардык аймагында мал кармалгандыктан ветеринарларга иш көп жана тыным жок. Малдын башы көбөйгөн сайын ветеринардык кесиптин да баркы көтөрүлүүдө. Анда эмесе, аталган кесиптин ой-кырлары жана мал багуунун сырлары тууралуу сөз кылабыз. Маектешибиз Нарын облусунун Жумгал районунун Куйручук айыл өкмөтүнүн мал чарбасы боюнча башкы адиси Кубан Карымшаков. 53 жашта, ветеринардык эмгек стажы 29 жыл.

– Бул кесипке кокустан келип калгансызбы же каалоо мененби?

– Илгери Союз кезинде ЖОЖдо окуу үчүн 2 жылдык эмгек стажы керек болчу. Андыктан мектепти бүтүп, 2 жыл чабан болуп иштедим. Ооруган малды дарылоого, эмдөөгө ветеринарлар келишкенде жардам берип жүрүп алардын кесиби жагып калды. Анан ветеринардыкка окуп, минтип иштеп жүрөм. Айлык 10 миң сом. Ага карабай сүйгөн кесибиң болгондон кийин иштейт экенсиң. Мал доктур болбой, адам доктуру болсом болмок беле деп өкүнгөн учурум деле болгон жок. Ветеринардан малдын гана эмес, адамдын да ден соолугу көз каранды. Бизге психолог болууга да туура келет. Анткени мал бул жерим ооруп жатат деп айта албайт. Анын эмнеси ооруп жатканын биз сезип, таап, дарылашыбыз кажет. Кээде бизди түндөп чакырып калышат, биз “Тез жардам” сындуу барып калабыз.

Бизде бардык шарттары бар ветклиника жок. Андыктан ким чакырса ошонукуна барып, дарылоону короосунда жүргүзүүгө туура келет.

Менин кесибимди бир уулум улантканы турат. Ал ветеринария факультетин аяктады, эми иштейт.

– 29 жыл иштеп жүрүп ооруган малга сыртынан эле диагноз коюуга жетишип калсаңыз керек?

– Ооба. Мал дарылай берип көзүң каныгып калгандыктан көчөдөн өтүп бараткан малды карап эле кайсы ооруга чалдыкканын же ооруюн деп калганын билсең болот. Адамдардыкы сыяктуу эле малдын көптөгөн оорулары бар. Мисалы, пневмония , шарп, кутурма, сибирь жарасы, чакалай, мастит, бруцеллёз жана башка. Алардын жугуштуу оорулары адамдарга жукпашы үчүн эмдөө жүргүзүп турабыз. Ооруган малга убагында туура диагноз коюп дарылабасаң ал өлөт, ээси чыгым тартат. Бул жаман нерсе. Анткени мал азыр киреше булактардын бири. Өзүмдүн да малдарым бар болгондуктан малга деп келген вакциналарды, дарыларды алгач ошолорго берип, таасирин байкап, ошого жараша иш кылам. Башкача айтканда, малдарым “подопытные кролики”.

Вакцина үчүн дары-дармектер мамлекет тарабынан бекер берилет. Дарыларды болсо өзүбүз сатып алабыз. Мал ээлери дарынын жана кызматыбыздын акысын төлөшөт.

– Малда эхинококкоз, альвеококкоз оорулары көбөйүп, адамдарга көп жугуп жатат. Буга ооруканаларда операциялар көп жасалып жатканы далил. Бул оору адамга жукпашы үчүн эмне иш жасайсыздар?

– Аталгандар иттен жугуучу мите курт оорулары. Адамдын көбүнчө боорун, өпкөсүн жабыркатат. Мунун алдын алуу үчүн 4 айда бир атайын дарыны ар бир иттин тамак-ашына кошуп беребиз. Ит 3 күн байлоодо турат, бул аралыкта ичиндеги мите курттар түшөт. Малды сойгондо ооруган боор, өпкөсүн бышырып жебей, итке бербей чуңкур казып, ошого көөмп салуу керек.

– Тууй албаган малды кесарево жолу менен туудурган учурлар көп эле болсо керек...

– Ооба, буга чейин 30 чакты уйга, 100гө жакын кой-эчкиге жасадым окшойт. Уйдуку 2-2,5 саатка, кой-эчкиники 1 саатка созулат. 2 сааттан кийин туруп, жем жегиси келип баштайт. 10 күндөн кийин жибин алабыз. Кандай болуп калды экен деп текшергени барганда аларды сылап-сыйпап эркелетип койсоң мөөрөп же маарап коюшса рахмат айтып жатышкандай болуп өзүнчө сүйүнүп каласың.

– Эми мал багуунун сырлары менен ой бөлүшсөңүз...

– Малга деле адамдай аяр мамиле жасап баксаң эмгегиңди актайт, болбосо жок. Малды ичиндеги мите курттардан 1 жылда жок дегенде 3 жолу кутултуп турсаң ооруларга туруктуу болуп, семирет. Болбосо курттар ууларды бөлүп чыгаргандыктан мал төл бербейт, семирбейт. Андыктан жазында мал жайытка чыккандан 35-40 күн болду дегенде альбендазол дарысын ар ким өзү алып эле берүүсү керек. Анан жайында, күзүндө чөп каткан кезде да берилет. Күздө берилгени кышы менен мал митесиз таза турат дегендик.

Уйдун сүтү көп болуусу үчүн бооз уйду алгачкы 6 айда жем-чөбүн үзбөй жакшы багуу керек. Кийинки 2 айда орточо багуу керектелет. Болбосо ичтеги музоо чоңоюп кетип, уйдун туушу кыйын болуп калат. Акыркы 1 айда абдан жакшы бак. Себеби желиндеги сүт каналчалары кеңейип, желин чоңоюп, сүттүн көп чыгуусуна шарт түзүлөт. Башка уйларга салыштырмалуу сүтү 2 литрге көп болот. Жемине кошуп кечкисин буудай, арпа, же жүгөрү шактан атала бышырып берсе болот. Уй жарма ичкенден жылып, суукта түнкүсүн анча үшүбөйт, жегендери да жакшы сиңет.

Мал баккан адам малдан пайда табуу үчүн малынын породасын жакшыртуусу керек. Биз жасалма уруктандыруу иштерин (көбүнчө уйларга) да жүргүзөбүз. Уруктар Бишкектен ичине суюк азот толтурулган атайын контейнерлер менен ташылат.

– Чакалайды жана желиндеги сөөлдөрдү кетирүүнүн элдик медициналык жолу барбы?

– Чакалай уйдан адамдарга көп жугат. Андыктан жукпашы үчүн дароо дарылоо кажет. Ал үчүн 20 грамм көк ташка (медный купорос) 100 грамм балыктын майын же болбосо 100 грамм машинанын иштетилген мотор майын кошуп кайнатып, анан сүйкөө керек. Алгач солярка менен ошол кабырчыктап турган жерге сүйкөсө, алар эзилет. Анан таза мата менен аарчыса кабырчыктар түшөт, андан кийин жанагы кайнатмадан 1 күндө 2-3 маал сүйкөсө 1 аптада таза айыгат.

Уйдун желининдеги сөөлдү кетирүү үчүн 10 пайыздуу йодду 1 күндө 2 маал сүйкөй берсе 1 аптада кетет.

– Койлорду көк мээ оорусунан кантип дарылайсыздар?

– Бул ветеринарияда ценуроз оорусу деп аталат. Мээ менен баш сөөктүн ортосунда митенин айынан ичине суюктук толгон ыйлаакча жаралат да, ал улам чоңоюп өсүп, мээни кыса баштайт. Ошондо койлор бир орунда тегеренип калат. Ошол жерди кармап көргөндө жумшарып калган болот. Ошол жерди аспап менен тешип, ыйлаакчаны алып чыгабыз. Болбосо шприц менен сордуруп алабыз. Кайра ордун тигип коёбуз.

– Малдарды дарылоого арналып чыгарылган АСД каражатын эл кээ бир оорулардан кутулуу үчүн ичип жүргөндөрүн көрүп жүрөбүз. Бул боюнча оюңуз...

– Бул малдарды дарылоого гана багытталган. Ага карабастан рак, псориаз, бронхиалдык астма сыяктуу оорулардан айыгуу үчүн ичип жаткандар бар. Бул башка айла калбай калгандан болсо керек деп ойлойм. Кандай таасир берерин айта албайм.

– Малдан оору адамга жукпашы үчүн кандай эрежелерди сактоо керек?

– Малдан оору адамга жукпашы үчүн өзгөчө ооруган жана тууган малды карап-багууда халат, резинка өтүк, кол кап кийүү керек. Малды дарылап бүткөндөн кийин кийимди сыртка чечип, колду самындап жууш шарт. Ооруган малды союп, этин сатып жиберүү дегендик башкаларды ооруга чалдыктыруу экендигин унутпоо керек. Жолбун ит, мышыктардын эмдетер жана дарылатар ээси жок болгондуктан алар оорулардын булагы болуп жүрө берет, андыктан аларды жок кылуу зарыл.

"Бодо малдын ички органына да ушинтип операция жасалат".
Уйларды операция ыкмасы менен туудуруу учурлары.

Канымжан Усупбекова
kооm@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(6)
25.09.2018. 14:34 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
34
Катталган:
16-08-2011
Соӊку аракети:
17-06-2019 15:52
Жынысы:
Белгисиз
+3
Мына тажырыйба коп экен бул атада
25.09.2018. 15:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
136
Катталган:
03-03-2016
Соӊку аракети:
17-06-2019 19:59
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Нарын
+2
Папам да мал доктур..чынында оор..... операция жасаганын угуп иан калгам..азыр конумуш адат.......
25.09.2018. 16:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
23
Катталган:
18-05-2016
Соӊку аракети:
18-06-2019 10:51
Жынысы:
Белгисиз
+1
Кыйын киши экен. Соз жок
26.09.2018. 01:37 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
08-05-2018
Соӊку аракети:
17-06-2019 15:07
Жынысы:
Белгисиз
0
Асд тууралуу маалымат бериниздерчи
26.09.2018. 13:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
84
Катталган:
11-03-2018
Соӊку аракети:
13-01-2019 16:13
Жынысы:
Белгисиз
+1
Азамат, суйлогонунон эле билесин канчалык мыкты адис экенин.
27.09.2018. 11:37 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
25-08-2013
Соӊку аракети:
22-04-2019 06:10
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Сүлүктү
+1
Биздин бир козубуз да бүгүн бир жеринде кайра-кайра айланып калыптыр. Демек мал доктурга көргөзүү керек экен. Айыктырса болот экен да. Рахмаат чооң!
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
22422;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: