Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ТҮШҮМ САТЫЛБАЙ ЖАТАТ. ДЫЙКАНДЫ ОЙЛОБОГОН МИНИСТРЛИКТИН КЕРЕГИ БАРБЫ?

№836 9-15-ноябрь, 2018-жыл


2018-жылдын январь айындагы статистика боюнча, Кыргыз өлкөсүнүн калкынын 66 пайызы айыл жергесинде жашап, анын көпчүлүгү дыйканчылык менен алектенет. Бирок, тилекке каршы, дыйкандар түшүмүн жыйнаган соң ылайыктуу баага сата албай, эмгеги акталбай зыян тарткан учурлар көп. Быйыл да дыйкандар ошондой абалда.

“ДЫЙКАНЧЫЛЫККА АЛГАН НАСЫЯНЫ ТӨЛӨӨ ҮЧҮН УНААМДЫ САТТЫМ”

Быйылкы жыл дыйкандар үчүн татаал болууда, анткени былтыркы жылга салыштырмалуу жер-жемиштерге болгон баа бир кыйла төмөн. Базарда сарымсак, картошка жана пияздын баалары өтө арзан болууда. Жер иштетем деп насыя алып, аны кантип төлөштү билбей башы каткан дыйкандардын саны да арбын. Алардын бири Акжол Асанбеков буларга токтолду:

– Быйыл 2 гектар аянтка картошка тиккем. Жер иштетүүгө кеткен жалпы чыгым 250 миң сом болду. Түшүмдүүлүк, Кудайга шүгүр, жакшы болуп, 35 тонна картошка алдым. Бирок баа абдан төмөн. Азыр сатып алуучулар картошканын килограммын 5-6 сомдон сурап жатат. Эгер ал баага сатсак, пайда алмак түгүл 50 миң сом чыгаша тартканы турабыз.

Мындан тышкары 70 сотых жерге үрөндүн килограммын 75 сомдон сатып алып, сарымсак тиккенбиз. Өзүбүздүн эмгегибиз саналбаганда эле кеткен чыгым 140 миң сом болгон. 1,5 тонна түшүм алдым. Эми килограммын 20 сомдон да сата албай жатабыз.

Түшүмдү сатып там алсак деген ниетибиз бар эле. Бирок киреше түшмөк түгүл, дыйканчылыкка алган насыябызды төлөй албай, айла жок унаамды саттым.

“БААЛАР КӨТӨРҮЛӨТ ДЕП БОЖОМОЛДОП ЖАТАБЫЗ”

Быйыл жазында өкмөт “Өзбекстанга картошка экспорттоо боюнча келишим түздүк” деп маалымат тараткан. Бирок 17-августта Өзбекстан сырттан, анын ичинде Кыргызстандан картошка ташууга тыюу салган. Ал эми Айыл чарба министрлиги бир жолун табууга ыкчам аракеттерди көргөн жок. Жыйынтыгында министрлик дыйкандардын гана эмес, эл өкүлдөрүнүн да сынына кабылды. Дыйкандардын абалын жакшыртуу үчүн министрлик эмне аракет кылып жатат деген суроо менен Кыргыз Республикасынын Айыл чарба, тамак-аш өнөр жайы жана мелиорация министрлигинин азык-түлүк коопсуздугу жана агромаркетинг бөлүмүнүн башчысы Анара Беккулиевага кайрылып, жооп алдык:

– Былтыр Өзбекстанга болжолдуу түрдө 350 миң тонна картошка экспорт кылганбыз. Быйыл болсо алар өздөрүнүн жергиликтүү дыйкандарын колдоого алып, өз продукцияларына басым жасап жатышат. Биздин картошка коңшу өлкөлөргө экспорттолбой калганынан баасы арзан болууда. Негизи жыл сайын эле октябрь айында башка айларга караганда картошка арзандап кетет. Учурда картошканы экспорттоо боюнча Өзбекстан менен өкмөттөр аралык сүйлөшүүлөр болуп, жыйынтыгында Өзбекстандын 17 компаниясы биздин дыйкандардын картошкаларын алууга макул болушту. Ал эми бааларды компаниялар дыйкандар менен сүйлөшүүнүн негизинде өздөрү коюуда. Ошондой эле фитосанитардык сертификаттар коңшу өлкөнүн талаптары менен жүргүзүлүүдө. Мындан тышкары Түркмөнстан менен дагы сүйлөшүүлөр жүрүп жатат. Буюрса, картошкага болгон баалар көтөрүлөт деп божомолдоп жатабыз.

Ушул жылдын жаз айларында Өзбекстандын жеке ишкерлер ассоциациясынын өкүлдөрү кыргыз жергесине келип, дыйкандар менен сүйлөшүү жүргүзүшкөн. Өзбек тарап картошканы 11 сомдон сатып алууга даяр экенин билдирсе, биздин дыйкандар 20 сомдон ылдый баага сатпайбыз деп коюшкан. Жыйынтыгында эки тарап бир келишимге келе алган эмес.

Ар бир жылдын январь-февраль айларында министрлик жер-жерлерге атайын адистерди жөнөтүп, окуу-тренингдерди өткөрүп келет. Бул окууларда биздин адистер дыйкандарга кайсы өрөөнгө эмне эгиш керектиги тууралуу сунуштарын берип турат. Бирок канча айтсак деле дыйкандардын көбү өздөрү каалаган жер-жемиштерди айдашат.

Ысык-Көл облусунун дыйкандары менен “Наманган Универсал Савдо Инвест” компаниясынын ортосунда 2 миң тонна картошка сатуу боюнча келишим түзүлгөн. Учурда анын 66 тонна картошкасы жөнөтүлгөн.

“АЙЫЛ ЧАРБА МИНИСТРЛИГИН ЖОЮУ КЕРЕК”

Дыйкандардын мээнетин ойлоп, алдын ала чара көрбөгөн, 5 миңден ашык кызматкери бар министрликке нааразы болгондор көп. Бул министрликти жоюу керек дегендер да жок эмес. Алардын бири экономист Азамат Аттокуров төмөнкүлөргө токтолду:

– Айыл чарба министрлиги – бул мамлекеттик орган. Ал эми айыл чарбасы бизде жеке менчик. Демек, дыйкандарга министрлик эч таасирин тийгизе албайт. Бизге Экономика министрлиги алдында кичинекей департамент болсо эле жетиштүү болмок. Бир жылда өлкө бюджетине 1,3 миллиард сом чыгаша келтирген чоң министрликтин эч кандай пайдасы жок. Мисалы, жазында Өзбекстан менен картошканы экспорттоо боюнча келишим түздүк дешти эле, ошол нерсе эмнеге аягына чейин сүйлөшүлбөдү? Бул министрликтин иштебегенинин далили. Жакында эле өзүм Ташкентке барып келдим, ал жакта эттин дагы, картошканын дагы баалары биздикине салыштырмалуу кымбат. Демек, алгылыктуу сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп, коңшу өлкөгө экспорттосок болмок.

Биз Евразия биримдигинин курамындагы өлкөбүз. Бул биримдикке кирген өлкөлөрдүн өздөрүндө картошка көп эгилет. Мисалы, Беларусь бул жаатта алдыңкы өлкө, аны менен тең тайлашуу кыйын. Ошол себептен алгач биз маркетингге изилдөө жүргүзүп, базарга эмне керек болсо ошону эгишибиз керек. Мисалы, мистенин баасы 700 сом. Ал өсүп түшүм бергенче 10 жыл. Бирок кыргыздар 10 жыл күтүүнү каалашпайт да. Биз бир жылдык эле эгин эгип, жыйнай койгонду жакшы көрөбүз. Бадам өстүрөйүн, жаңгак өстүрөйүн деген эч ким жок. Буларга талап дагы жогору жана баасы да дайым туруктуу болот.

Картошканын атайын сортторун өстүрүп, чипсы чыгарсак болот. Бирок картошканы кайра иштетүү үчүн завод жок. Атамбаевдин учурунда Таласта картошканы кайра иштеткен завод курулган эле, бирок жабылып калды. Эмнеге жабылды, чоң суроо. Ошондой эле жер-жемиштерди сактоо үчүн кампа куруу зарыл. Анткени сактоочу кампа болсо дыйкандар алган түшүмдөрүн дароо сатпай, бөлүп сатууга мүмкүн болмок.

“БУЛ ТАРМАКТЫ ЖАРАНДАРЫБЫЗ ӨЗДӨРҮ ӨНҮКТҮРӨ БЕРЕТ”

Саясат таануучу Даниэль Кадырбеков да бул министрликти жоюу керек деген пикирде:

– Айыл чарба министрлигинин функциясы азыр белгисиз. СССР учурунда бардык жерлер мамлекеттин карамагында болгон. Азыр болсо жерлердин көпчүлүгү жеке менчик. Ошондуктан миңдеген кызматкерлери бар министрликтин кереги жок. Агро тармак – бул экономиканын бир бутагы. Ошондуктан Экономика министрлигинин алдында бир бөлүм катары түзүп койсо болот. Агрардык тармактын ийгиликтүү болушу мамлекеттин экономикалык саясатынан көз каранды. Эгер лабораторияларды куруп, башка өлкөлөр менен келишимдерди түзүп, экспорттоого жол түзүп берсек, жеке ишкер катары бул тармакты жарандарыбыз өздөрү өнүктүрө берет.

Дагы бир баса белгилеп кете турган нерсе, бүгүнкү күндө агрардык тармак ИДПнын 3-4 пайызын гана түзөт. Бирок бюджеттин 16 пайызын агрардык тармакка бөлүп жатабыз.

“КАЙРА ИШТЕТҮҮЧҮ ЗАВОД КУРУУ КЕРЕК”

Жеке ишкер Тилек Токтогазиев өлкөдө айыл чарба тармагын өнүктүрүү үчүн Кыргызстандын атын чыгаруу керек дейт:

– Биз алгач жер иштетип бир нерсе тигер алдында төмөнкү нерселерди так билишибиз керек: продукциябызды кайсы рынокто сатабыз, канча көлөмдө жана кандай баада? Быйыл картошканы Өзбекстан албай койду эле, дыйкандар чоң кризиске туш болду. Ошол себептен мындай маселе жаралбашы үчүн бир гана өлкөгө ишенбей, башка бир нече рынокту вариант катары даярдап турушубуз керек. Биз көбүнчө Казакстан менен Орусияга экспорт кылабыз. Кытай, Индия, Пакистан жана Европа өлкөлөрүнүн рыногуна чыга турган продукцияларды даярдасак, экспорт жогоруламак.

Кайра иштетүүчү завод куруу зарыл деп ойлойм. Мисалы, Кочкор өрөөнүнө мындай ишкана курса, Ысык-Көлдөн, Кеминден, Кочкордон келген продукцияларды иштетүүгө мүмкүн болмок.

Анан Кыргызстандан сапаты жогору продукциялар чыгарылат дегенди көргөзүү үчүн өлкөдө брендинг жасашыбыз керек. Товарларды таңгактоочу цехтерди ачып, дыйкандар чыгарган ар бир товарын таңгактап, анан сатыкка чыгарышы керек.

Кубан Жумамидинов
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  6 
Комментарийлер(8)
13.11.2018. 13:06 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
31
Катталган:
27-07-2013
Соӊку аракети:
29-05-2019 20:35
Жынысы:
Белгисиз
+6
Айыл чарба министирлигинде иштеген 5000 ден ашык жатып ичээрлерди да карапайым калк багат турбайбы, же ошого жараша пайдалары тийсечи элге. Таратып эле салыш керек айыл чарба министирлигин.
13.11.2018. 22:47 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
38
Катталган:
07-08-2018
Соӊку аракети:
13-01-2019 10:41
Жынысы:
Белгисиз
+4
Ушундай элди ойлондурган темалар жонундо жазсанар, керексиз шоу бизнести эле жаза бербей.
18.11.2018. 18:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
211
Катталган:
14-11-2014
Соӊку аракети:
08-04-2019 21:11
Жынысы:
Белгисиз
+1
elhan123,туура айтасын каяктагы Кубиктин кызын эле жаза бербей аа? Турмушка чыкты ажрашты турмушка чыкты деп атып анын үйүндө эмне эмне жок экенин элдин баары билип калды. азамат
14.11.2018. 21:50 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
23
Катталган:
24-04-2018
Соӊку аракети:
23-06-2019 13:34
Жынысы:
Белгисиз
+2
Кайра иштетүү завод курулса өз мекенибизде көп жумушчу орундарда болмок карапайым калк үчүн.
15.11.2018. 00:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
68
Катталган:
07-10-2015
Соӊку аракети:
25-06-2019 00:08
Жынысы:
Белгисиз
0
супер инфо быйыл алма канча сом ошол жонундо да маалымат бергилечи сураныч.
15.11.2018. 11:48 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
2130
Катталган:
22-02-2011
Соӊку аракети:
24-06-2019 18:50
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
...
0
tina-Tin, саламатсызбы! Сунуш-сурооңуз тиешелүү бөлүмгө жеткирилди, рахмат.
15.11.2018. 05:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
387
Катталган:
06-02-2012
Соӊку аракети:
25-06-2019 02:29
Жынысы:
Белгисиз
+1
Туура совхоз калхоздор жок айыл чарбаны карапайым калк оз чонтогунон ондуруп келет эмне кереги бар жеп жутарлар эртен уйу машинеси жок деп мусаапыр болушат..жойулсун 5мини жок эле 5 киши жетет менимче СССР кездеги орундарын бошотпой журушуптур да карашпайбы ушуларды
18.11.2018. 19:01 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
211
Катталган:
14-11-2014
Соӊку аракети:
08-04-2019 21:11
Жынысы:
Белгисиз
0
кокуй ай Өзбекстан картошка албай койду деп эле чырдаганды токтоткула Өзбекстандагы дыйкандар өздөрү да эккен картошкасын быйыл сата албай жатат. Өзбекстанда Андижанда ушул күндөрү пияз 3-4сом картошка 5-6 сом. Аларда буудайдан кийин дагы эгиндер эгет эки түшүм ала алышат быйыл буудайдан кийин бошогон жерге кайра кара эгин экенге мамлекет уруксат берди. Өзб.ны карап эле айгайлабай башка жолун табуу керек.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
22453;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: