Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

НАНДЫ КАЙСЫ ТАМАКТАР МЕНЕН ЖЕГЕНГЕ БОЛОТ ЖАНА БОЛБОЙТ?

№838 23-30-ноябрь, 2018-жыл


“Нан болсо – ыр да болот”, “нансыз жашоо жок” деп айтылып келет. Согуш, ачарчылык адам баласын нанды ыйык тутууга алып келген. Мына ушундай баалуу азыкты бардык тамактар менен жегенге болбойт дешет окумуштуулар, гастроэнтерологдор жана диетологдор. Эмнеге экенин врач гастроэнтеролог Болот Турусбеков чечмелеп бермекчи.


НАНДЫН КУРАМЫНДА
Углевод, май, өсүмдүк белогу, клетчатка, витаминдер (E, PP, B, A0, минералдык заттар: марганец, селен, темир, цинк, ванадий, кобальт, фосфор, жез, кальций, натрий, магний), амин кычкылдары бар.


НАН + ПАЛОО, БОТКО, МАКАРОН, КАРТОШКА

Палоо күрүчтөн жасалганы менен, анын курамында да крахмал, ботко маннадан, гречкадан, күрүчтөн, сулудан жасалса да аталган акшактардын курамында крахмал бар. Макарондун жана картошканын курамында да крахмал бар. Кыскасы, күрүчтөн, макарондон, картошкадан жасалган коюу тамактарды, боткону нан менен жегенге болбойт. Улуттук тамак болгон бешбармак (ундан жасалгандыктан курамында крахмал болот) да нан менен айкалышпайт. Крахмалдар ашказанга барганда желимдей болуп чапташып, ал органга күч келтирип, аш кылуу оорлойт. Ичегиден да ары жылышы кыйындап, ич катуусу мүмкүн. Көп колдонууда ашказан-ичеги оорусу барлардын оорусун карматып жана күчөтөт. Оорусу жоктордо ашказан-ичеги оорусу жаралуусу мүмкүн. Картошканы жашылча менен жегенге жакшы. Ал эми күрүч, картошка, макарон кошулган суюк тамактарды аз өлчөмдөгү нан менен жегенге болот.

НАН + КОЗУ КАРЫНДАН ЖАСАЛГАН ТАМАК

Козу карын эң кеч сиңүүчү азык. Анткени ал топурактан оор металлдарды (цинк, коргошун, кадмий, жез, сымап жана башка) сиңирип алат. Аталгандар козу карынды бышырганда да анын курамында кала берет. Буга нандын курамындагыларды кошкондо сиңирүүгө кыйын, организмге зыян алып келчү тамак болуп калат. Андыктан козу карындан жасалган тамактарды өзүнчө жеш керек.

НАН + ЖАШЫЛЧАЛАР (КАРТОШКАДАН БАШКАСЫ)

Эң сонун айкалыш. Жеңил сиңет.

НАН + МАЙЛУУ ЭТ, МАЙЛУУ КОЛБАСА, МАЙЛУУ БАЛЫК, КУЙРУК, МАЛДЫН МАЙЫ

Организм нанды сиңирүү үчүн башка фермент, эт жана майды сиңирүүгө башка фермент бөлүп чыгаруусу керек. Бир убакта 2 түрдүү фермент бөлүп чыгаруу оор. Ошондуктан бир фермент эртерээк, экинчи фермент кечирээк бөлүнүп чыгып калуусу мүмкүн. Бул ашказан-ичегиге күч келтирет.

Негизи майлуу азыктарга кара жана кебектүү нанды кошуп жеш сунушталат. Анткени алардын курамында клетчаткалар көбүрөөк, алар азыктардын ичегиде туруп калбай жылышына жана сиңишине жардамдашат. Ак нандын курамында клетчаткалар аз (буудайдан ак ун тартууда алардын клетчаткалары азаят). Бирок сөзсүз көк чөптөрдү же жашылчаны кошуу керек. Негизи малдын майында зыяндуу холестерин болгондуктан жеш сунушталбайт.

Майлуу тамак менен нан жеш панкреатит (уйку без оорусу) жана ичеги-карын ооруларынан жабыркагандарга болбойт. Ооруну козгойт, күчөтөт.

НАН + МАЙЛУУ ЭМЕС ЭТ, МАЙЛУУ ЭМЕС БАЛЫК

Кошуп жегенге болот, бирок адатка айландырбоо жакшы.

НАН + ЖЕМИШ САЛАТ
Айрымдар жемиш салатын нан менен жесе тоюмдуу, ошол эле учурда анчалык калориялуу болбойт деп ойлойт. Бирок мындай тамак ичеги-карын оорусу барларда (мисалы, гастрит, колит, энтероколит) зарнаны жаратып, ичти көптүрүүсү мүмкүн.


НАН + КАЙМАК МАЙ, СЫР
Каймак май менен сырдын майлуу эмес сортун нанга кошуп жесе болот.
Бутерброд үчүн кара нан ылайыктуу. Кара нан менен каймак май, жашылча, майлуу эмес колбаса же сыр жакшы айкалышат.


НАН + АЧЫТЫЛГАН КАПУСТА, ТУЗДАЛГАН ЖАШЫЛЧА
Буларды кошуп жегенде нан менен жемиш салатын кошуп жегендегидей эле жыйынтык болот.

НАН + КЫЯМ (ВАРЕНЬЕ)
Экөө кошулганда айрымдарда ичти көптүрөт же зарна кылат. Андай адамдарга кошуп жеш сунушталбайт. Нан да, кыям да углеводдуу азык болгондуктан, көп жесе ашыкча салмакты жаратат.


КАЙСЫ НАН ТҮРҮ КИМДЕРГЕ БОЛБОЙТ?

Жаңы нан
Өнөкөт гастрит, колит, энтероколит, 12 эли ичегисинде же ашказанында жарасы барларга жаңы бышырылган ак да, кара да нандарды жегенге болбойт. Алар кургатылган нан (сухари) же бир күн мурун бышырылган нанды жеши керек. Негизи эле жаңы бышкан нандын сиңиши кыйын болгондуктан бардык адамдар жебей койсо жакшы.

Ак нанды кимдерге көп жегенге болбойт?
Ашыкча салмактуулар, отуруп иштеген кызматкерлер (семирип кетүүлөрү мүмкүн), ашказан-ичеги оорусу барлар.

Ак нан таптакыр кимдерге сунушталбайт?
Кант диабети барларга жегенге болбойт. Кандын курамындагы канттын деңгээлин көтөрүп жиберет. Аларга кара нан, атайын чыгарылган диабетиктердин наны сунушталат.

Кара нанды кимдерге жегенге болбойт?
Кара нан ашказандагы кычкылды көбөйткөндүктөн гастрит, колит, ашказан же 12 эли ичегисинде жарасы барларга болбойт.
Сунушталат: ич катуудан жабыркагандарга, дени сак бардык адамдарга.


НАНСЫЗ ЖАШАГАНГА БОЛОБУ?
Организмге зарыл болгон энергиянын жарымынын көбүн углеводдор берет. Нандын курамында углевод крахмал түрүндө бар. Углевод адамдын энергияны сарптоосуна жараша керектелет. Мисалы, иши кара күч эмгеги менен байланышкандар, спортчуларга нанды көбүрөөк жегенге болот. Кыймылы аздар (мисалы, кеңсе кызматкерлери) күнүгө 100 граммдан жесе болот, бирок түшкө чейин. Анткени энергия сарпталып кетет. Кечиндеги энергия адам аз кыймылдаса майга айланат.
Нандын курамында, жогоруда айткандай, B тобундагы витаминдер болгондуктан биздин нерв системибизди жакшы иштетип, стресстерден коргоп турат. Нандын курамындагы клетчатка организмди уулануудан коргоп турат. Андыктан нанды жебей койсо адам депрессияга бат-бат кабылат. Булчуңдар (айрыкча буттун) начар иштейт, тери шалбырайт (белок жана амин кычкылдары жок). Андыктан нанды жеп туруу керек, бирок ченеми менен.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  3 
Комментарийлер(27)
27.11.2018. 10:16 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
391
Катталган:
29-06-2016
Соӊку аракети:
11-06-2019 20:20
Жынысы:
Белгисиз
+33
Нанды каалашыбызча жеп жакшынакай эле журобуз,нан жесе семирет деген соз эми чыкты илгери биз бала кезде бир айылда 4-5 адам эле семиз болбосо баары арык болчу. Мектеп окуучулар дээрлик бут арык эле. Азыр жалкоолуктан кыймыл азынан семирип жатышат. Биз ойносок топ,обрущ,скакалка пара тээп чарчаганды билбейт элек. Ал эми азыркы балдар кечке ныкталып отуруп караганы телефон. Ал эмес чон адамдардын деле кечке эрмеги телефон кичине бошой калса чукулап отурмай адатка айланды,кыймылдуу адам семирбейт
27.11.2018. 10:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
391
Катталган:
29-06-2016
Соӊку аракети:
11-06-2019 20:20
Жынысы:
Белгисиз
+10
Илгери нанды каалашынча жеп чектоо жок эле жашашкан,оору дегенди билишпейт болчу. Дарынын деле туру аз эле. Азыр оорунун туру канча кободу жана да дары уколдун турунон башын адашат. Дээрлик баардык жеген тамагыбыз,жуткан абабыз бут химикат болуп куурадык. Заман агымы ушундай экен айла жок.
28.11.2018. 02:25 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
176
Катталган:
11-08-2017
Соӊку аракети:
17-06-2019 02:15
Жынысы:
Белгисиз
+3
Nurkyz1977,эң туура айтасыз эже, биз бала кезде, скалкалка ойночубуз топ ойнойт элек, кубалашмай , жашынмай ойноп, эле арык болчу экенбиз, азыркылар кечке телефон
27.11.2018. 11:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
199
Катталган:
14-04-2017
Соӊку аракети:
23-02-2019 01:46
Жынысы:
Белгисиз
+18
Баардык тамакты нан менен жейм, жада калса мантыны дагы! )))
27.11.2018. 12:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
186
Катталган:
19-05-2014
Соӊку аракети:
15-06-2019 14:36
Жынысы:
Белгисиз
+11
Нансыз мен эээч эле элестете албайм тамакты. Тамак жебесемда нан менен бир пияла сахар кошулган чай ичип алсам лагман жегендей эле боломда)))
27.11.2018. 12:59 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
403
Катталган:
28-05-2012
Соӊку аракети:
16-01-2019 16:43
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
нарын
+15
Нанды да нан менен жегендер барбы?)))
27.11.2018. 14:59 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
112
Катталган:
14-01-2015
Соӊку аракети:
16-06-2019 17:52
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
+3
fanatka19,нан палоону десениз)))
27.11.2018. 15:10 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
274
Катталган:
26-05-2016
Соӊку аракети:
10-06-2019 01:37
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Коз жаштарга ишенбеген шаар
+3
fanatka19,
Нан палоо деп коебуз, Нан мн картошка дымдап.
Ушуна да Нан мн жейбиз, даже манты, оромо, камыр тамактар нансыз отпойт.))
27.11.2018. 16:14 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
36
Катталган:
29-07-2017
Соӊку аракети:
17-06-2019 00:44
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош&Жалал-Абад
+3
Бир кун НАН жаппай койчу, уйундогу бут азыктар тугоп калгандай мостоюп, ичин шалбырап калат.
27.11.2018. 16:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
180
Катталган:
16-01-2018
Соӊку аракети:
16-06-2019 21:15
Жынысы:
Белгисиз
+1
Нан десе эле , азыркы нан эмес да дрожжи менен көөп,ачыткы менен болгон нан чыныгы НАН
27.11.2018. 16:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
12
Катталган:
25-07-2018
Соӊку аракети:
15-06-2019 12:11
Жынысы:
Белгисиз
+1
Биздин кошунабыз уй-булосу менен даже беш бармакты нан менен жешет
27.11.2018. 16:56 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
22
Катталган:
08-08-2012
Соӊку аракети:
13-06-2019 15:11
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
"Анын" журогу
+1
Гастрит бар менде, окусам нан вообще эле болбойт экен)) Жогорудагылар жазгандай мантыны да нан менен жегендердин катарына кирем, эми кантем?)
27.11.2018. 21:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
40
Катталган:
27-04-2017
Соӊку аракети:
17-06-2019 00:22
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
мен пирожкини дагы нан менен жейм
28.11.2018. 13:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
981
Катталган:
14-11-2015
Соӊку аракети:
16-06-2019 23:54
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ата-энемдин журогу...
0
toma95,)))
27.11.2018. 22:04 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
289
Катталган:
29-03-2016
Соӊку аракети:
16-06-2019 16:10
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
+3
Ох,соонунда нанды куурулган картошка менен даамын озгочо кылып жесен соонунда!
28.11.2018. 01:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
32
Катталган:
08-05-2018
Соӊку аракети:
17-06-2019 00:01
Жынысы:
Белгисиз
+1
Дрож, ачыткыч, ундар, йоддолгон туздар, жонундо да жазыныздарчы суранам.
28.11.2018. 02:29 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
176
Катталган:
11-08-2017
Соӊку аракети:
17-06-2019 02:15
Жынысы:
Белгисиз
+1
Коменттерди окуп бир күлүп алдым, баарыбыз окшош экенбиз, мантыны, ашты, картошка, пирожки, койчу кыскасы баарын нан мн жеймин
28.11.2018. 09:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
58
Катталган:
04-09-2016
Соӊку аракети:
14-06-2019 00:52
Жынысы:
Белгисиз
0
Мен эртеден кечке офисте отуруп иштейм, кара кусок нандан сэндвич жасап эртен менен эле жебесем болбойт экен. Ак багет нанын жакшы кором, май менен аябай жейм:-(
28.11.2018. 09:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
11
Катталган:
05-05-2013
Соӊку аракети:
17-06-2019 00:08
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
0
Бул макалага таянсак, нанды эч нерсе менен кошуп жегенге болбойт экен да. Даже варенье, каймактарга...
28.11.2018. 10:19 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
53
Катталган:
10-02-2012
Соӊку аракети:
13-06-2019 15:31
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ысык-Кол, Каракол
0
Мен нанды нан менен жейм))), олбой-житпей эле келе жатабызго
28.11.2018. 13:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
9
Катталган:
30-12-2013
Соӊку аракети:
27-02-2019 10:16
Жынысы:
Белгисиз
0
мен нан жебейм деле, бирок сөзсүз ооз тийип коем. Шорпону да нансыз ичем.
28.11.2018. 20:01 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
265
Катталган:
17-09-2010
Соӊку аракети:
29-05-2019 20:38
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек-Ankara
0
Кайнатам боорсокту да Нан менен жейт. Башында беш бармак, манты, оромо, плов жасаганда Нан койбой койсом сурап жечу. Менин торкунумо келгенде да Нан апкел деп шыбырап калчу. Азыр конуп калдым биринчи нанды коем)
29.11.2018. 06:35 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
112
Катталган:
08-07-2016
Соӊку аракети:
15-06-2019 23:14
Жынысы:
Белгисиз
0
Менин гастритим бар болчу ичиме жел туруп кооп кетчу Азыр нанды аз жейм, аш, макарон ж.б тамактарды нансыз эле жегенге кондум. Ден соолук керек болсо конот экенсин
29.11.2018. 18:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
10-02-2018
Соӊку аракети:
16-04-2019 21:17
Жынысы:
Белгисиз
0
биз ак нанга кара нан кошуп жегендерденбиз.
30.11.2018. 15:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
47
Катталган:
12-03-2015
Соӊку аракети:
26-03-2019 07:59
Жынысы:
Белгисиз
0
Мен лепешкага да нан кошуп жеймин:)
30.11.2018. 15:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
40
Катталган:
23-12-2016
Соӊку аракети:
16-06-2019 23:12
Жынысы:
Белгисиз
+1
НАН НАН нансыз кантип жашамак эле ата бабабыз нан жеп келген менда жей берем Аллах канча омур берсе
03.12.2018. 14:30 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
103
Катталган:
14-07-2016
Соӊку аракети:
28-05-2019 19:47
Жынысы:
Белгисиз
0
Ооба мурдагы нандар ундар баары жакшы болчу без химикат азыр баарына кошулат ошондуктан абайлап жеш керек.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
22391;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: