Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ТЫБЫТ ЭЧКИ БАКСАҢ УТУЛБАЙСЫҢ!

№858 11-17-апрель, 2019-жыл


Кол карабай жайытта, тоо-ташта оттоп, жем-чөпкө үнөм кылган жандык – бул эчки. «Эсиң болсо эчки бак, эчки тууйт эгизден, эгиз тууйт сегизден» дегендей, эчки төлү менен гана кожоюнун байытпастан, ал мамык тыбыты менен да байыта алат.

«КЫРГЫЗСТАНДА ТЫБЫТ БАГЫТЫНДАГЫ КЫРГЫЗ ЭЧКИ ПОРОДАСЫ ЧЫГАРЫЛГАН
Кубат Назаркулов, Жайыт, мал жана балык чарба, жайыт илим-изилдөө департаментинин башкы адиси:
– Эчкилер эт, сүт, жүн жана тыбыт багытындагы болуп бөлүнөт. Өлкөдө жергиликтүү эчкилерди придон, ангор породалары менен аргындаштыруу аркылуу жүн, ошондой эле тыбыт багытындагы (өңү күрөң, көгүш боз, ак) кыргыз эчки породалары чыгарылган. СССР кезинде тыбыт багытындагы эчкилерди багып-көбөйтүү жана жайылтуу менен алектенген Жаңы-Жол (азыркы Аксы) районунда Кызыл-Туу асыл тукум эчки заводу, Баткен районунда Ак-Сай асыл тукум мал чарбасы бар болчу. Тыбыт багытындагы порода Кызыл-Тууда чыгарылган. Кийин Союз тарагандан кийин ал завод жок болду. Ал эми Ак-Сайдын базасында Тегирмен-Башы кооперациясы түзүлгөн. Азыр ошол жерде тыбыт багытындагы кыргыз эчки породасы багылат. Чоң текелерден 650-700 граммга, ургаачы эчкилерден 450-500 граммга чейин тыбыт алынат. Чоң, жакшы багылгандары 1 килограммга чейин тыбыт берет. Чоң текелердин салмагы 65-66 килограммга, ургаачыларыныкы 38-40 килограммга жетет. Тыбытынын узундугу 8-10 сантиметрди түзөт. 100 баш эчки жакшы карап-бакса 160-180 улак бере алат. Учурда элде тыбыт багытындагы кыргыз эчкилери менен башка эчки породаларынын аргындашып кеткен түрлөрү да кездешет. Эчкилерди Аксы, Баткен районунун эли көп багат.
Эчкинин тыбытынан кашемир алынып, андан кийимдер тигилет. Кашемир жибекке караганда жумшак, жүнгө салыштырмалуу жылуу. Жүндөй тоголоктошуп түлөбөйт, аллергия кылбайт. Салмагы абдан жеңил. Андыктан кашемир дүйнөлүк рынокто илгертен кымбат бааланат. Учурда Кыргызстандагы эчкилердин тыбыттарын жеке ишкерлер Кытайга өткөрүшүүдө.

«МУРУН ТЫБЫТЫН ТАРАГАНДЫ БИЛБЕЙ ЖҮНҮН КЫРКЫП ӨТКӨРЧҮБҮЗ»
Марапат Осмонова, Ош облусунун Чоң-Алай районунун Жаш-Тилек айылынын жашоочусу:
– Корообузда тыбыт багытындагы породалуу 30 эчки бар. Быйыл айылда эчкилерде кара өпкө ылаңы жайылып, 15 эле улак алдым. Бизде күн суук болгондуктан эчкилер апрель, май айында түлөп, тыбытын ошондо тарайбыз. Былтыр 30 эчкиден 9 килограмм тыбыт алып өткөзүп, 14 800 сом акча таптым.
Мурун 60тай эчкибиз бар эле, алардын тыбытын тарап өткөзгөндү билбей жүнүн кыркып өткөрчүбүз. Тыбытын тарагандан бери жүнүн кыркпай калдык. Тараганда кенелери, жабышкан тикенектери кетип сергип калат. Жайында мал жайлоого кеткенде короого дары чачып, дезинфекция жүргүзөбүз.

«ЭЧКИНИН ТЫБЫТЫНАН 1 МИЛЛИОН 300 МИҢ СОМДОЙ ПАЙДА ТҮШКӨНҮ ТУРАТ»
Калыбай Амиракулов, Баткен облусунун Баткен районундагы Тегирмен-Башы кооперациясынын жетекчиси:
– Биздин кооперация мурунку Ак-Сай асыл тукум мал чарбасынын базасында 1996-жылы түзүлгөн. Учурда тыбыт багытындагы кыргыз эчки породасындагы 2077 баш эчки бар. Эчкилерди карап-багып 14 жумушчу жана 1 ветеринар иштейт. Кооперация жаңы түзүлгөндө эчкилердин саны 4200 баш болсо, кийин азайып кеткен. Тыбыттын баасы азыркыга караганда арзан болуп, 1 килограммы 950, 1000 сомдон ашчу эмес. 3 жылдан бери эчкинин башын көбөйттүк. Кудай буюрса, таралып алынган тыбыттарды өткөрсөк, карыздардан толук кутулуп, кирешеге да ээ болобуз деп турабыз.
Эчкилерди жазында, март айында мал түлөй баштаганда тарайбыз. Эчки канчалык семиз багылса, тыбыты да көп болот. Арык эчкилерден тыбыт алып жарыбайсың. Быйыл эчкилерден жалпы 518 килограмм тыбыт алдык, анын килограммын 2500-2550 сомдун тегерегинде өткөрүп жатабыз. Ошондо, 518 килограмм орточо эсеп менен 1 306 950 сом болот экен.
Өткөн жылы 471 килограмм тыбыт алып, килограммын 1250 сомдон өткөргөнбүз. Тыбытты бизден ортомчулар сатып алып, Кытайга өткөрүп жатышат. Эми өзүбүз чет элге түз сатуу жолдорун табууну пландап жатабыз.
Эчкилердин тирүүлөй салмагына келсек, текелер 45-50 килограмм, ургаачылары 30-35, улактары 10-14 килограмм чыгат. 100 эчкиден 140тай улак алабыз, өлгөндөн тышкары 120дайы калат. Жаздан баштап кеч күзгө чейин жайытта болот. Кышта деле күн жылууда жаябыз. Андыктан жем-чөпкө үнөм. Кооперациянын 38 гектар жери бар. Бирок жайытыбыз жок, жайыт комитетине акча төлөп бөлүнгөн жерге жаябыз. Эчкилердин чечек, чума, бруцеллёз ооруларына каршы 1 жылда бир жолу, ал эми ичегинин мите курттарына каршы 1 жылда 2 ирет дарылайбыз. Рацион боюнча 1 эчкиге күн сайын 200-300 грамм жүгөрү, буудай аралаш 1 килограмм жем, 2 килограмм чөп, 2 граммдан туз беребиз.

«ЭЧКИ БАКСАҢ ЭТИҢ ДАЯР, ТЫБЫТЫ АКЧА»
Нурбек Султаналиев, Жалал-Абад облусунун Таш-Көмүр шаарына караштуу Кызыл-Жар шаарчасынын тургуну, 40 жашта:
– Тыбыт багытындагы кыргыз породасындагы 50 эчки багам. Жер шартыбыз адырлуу, таштак, ошондуктан эчки баккандар абдан көп. Эчкини биз жактагылар Союз кезинен эле багып келе жатат. Жыл сайын короодогу 1 чоң текеден 700-800 грамм, ургаачы эчкиден 400-500 грамм, 1 жылдык улактардан 270-300 граммдан тыбыт тарап алам. Быйыл 18 килограмм тыбыт алып, килограммын 2500 сомдон өткөрүп жаткан кезим. Эчкилер 5 ай жайлоодо болуп, кеч күздөн апрелдин аягына чейин короодо кармалат. Жайлоого кеткичекти жана кыш түшкүчө көчөдөгүлөр эчкилерибизди кезектешип кайтарабыз. Эт сатып албай, четинен союп жейбиз, мисалы, 1 жылда сегиз же ондой эчки. Акча керек болгондо 3-4 жылдыктарын 7000 сомго, жаштарын 2500-3000 сомдун тегерегинде сатып акча кылып алабыз. Мисалы, өткөн жылы 4 эчки саттым.


Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(1)
20.04.2019. 13:00 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
55
Катталган:
31-12-2016
Соӊку аракети:
23-04-2019 17:14
Жынысы:
Белгисиз
0
Эсиң кетсе, эчки бак. Эчки тууйт эки улак.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
22164;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: