Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АЛТАЙГА ЖҮРҮШ ЖЕ ТЫНЧТЫККА КАРАЙ ЖОЛ

№403 23-29-июль, 2010-ж.


Мен кыргызмын!

Жакындан бери “Алтайга жүрүш”, “Манас жолу” деген сөздөр көп угулуп, кызуу талаш-тартыштар болууда. Айрымдар мистика дешсе, айрымдар Манас атанын руху колдооруна ишенишип, Алтай жүрүшүнө барууну көксөп жатышат. Долбоордун уюштуруучусу, жазуучу, тарыхчы Асыкбек Оморов бул тууралуу кызык маек куруп берди.

АЯН КЕЛДИ!
Кыргыз эли кыйын күнгө туш болуп турган учурда Манас атабыз жарыкка келип, кыргыз журтчулугун сактап калганы чындык эмеспи. Бир эмес, эки революцияны башынан өткөргөн кыргыз эли кайрадан оор күндөрдү башынан өткөрүп жатканы кимге сыр? Бул жүрүштүн түпкү мааниси да дал ушунда. Асыкбек Оморов апрель айларынын аягында “Манас” коомунун иштери боюнча Алтайга барып калат. Ал жактан философ, алдын ала билүүчү касиетке эгедер табып, Алтай Республикасынын дин башкармалыгынын башчысы, алтайлык кыргыз Акай Кине аттуу адамга жолугат. Ал адамдын айтуусунда, ага аян берилген.
“Элиңерде эки төңкөрүш болуп өттү, эми үчүнчүсүнөн чоң согуш чыгып кетиши мүмкүн. Анда кыргыз эли жоголуп кетүү коркунучу бар. Мен мурун үч жолу Кыргызстанга барып келгем. Мурунку хан Акаевге да, кийинки Бакиевге да Алтай жеринен чыныдай таш алып барып берип, ташты ыйык сактап, жылына бир жолу элдин көйгөйүн угуп жыл сайын Элдик курултай өткөргүлө, болбосо, арты жаман болот дегем. Экөө тең айтканыма кулак салышпады. Эми элди сактап кала турган бир жол бар. Ошону аткарсаңар, Кыргызстанды сактап каласыңар”,- деп айткан. Муну уккан Асыкбек Оморов бул долбоорго белсенип киришкен. Мына ушинтип, Алтай жүрүшкө даярдык катуу башталат.

7 ОЗУЙПАНЫ АТКАРУУ
Эми Алтайдагы жүрүштүн озуйпасы тууралуу сөз кылсак. Бул иштин максаты – Манас атанын туулган жери менен кыргыз жерин байланыштыруу. Ал кандай жол менен ишке ашат? Акай Киненин айтуусу боюнча, кыргыздын 40 уруусунун өкүлү Алтайга жол алыш керек. Алар автобус менен барып, ал жактан кырк атты минип, Манас баскан жолду басып Кыргызстанга келиши кажет. Кырк атты Алтайда Акай Кине даярдап турары да дайын болду. Кырк өкүлдүн жети милдети бар. Ал – асман, от, жер, суу, жаныбар, өсүмдүк, дан аркылуу Алтай менен кыргыз жерин байланыштыруу. Анда четинен баштайлы.

  • 40 өкүл Алтайдан келип Каркыра жайлоосуна өтүп, Сары-Жазга түшүп Манас сыйынган Көкө Теңирге сыйынышса, асман менен байланышкан болушат. Бул жер Хан-Теңир тоосу деп айтышууда.
  • Жерди байланыштыруу үчүн 40 өкүл Алтай жеринен кырк куржунга топурак салып келип, Манас атанын күмбөзүнө салышат.
  • Үчүнчү озуйпа менен сууну байланыштырышат. Алтайда "Манас көлү" аталган көлдөн суу ала келип, 40 жигит Ысык-Көлгө куюу керек.
  • Алтай жеринде биздин жерде өспөгөн кедр дарагы бар. Өсүмдүктү байланыштыруу үчүн ошол дарактын көчөтүн алып келип, кыргыз токойлоруна тигүү шарт.
  • Ал эми бешинчи озуйпаны кырк өкүл минип келген жылкылар аткарат. Ал жылкыларды учурда Акай Кине таптап, даярдап жатат. Кырк аргымак Кыргызстанда калып, жергиликтүү жылкылар менен аргындашып, асыл тукум жылкылар жаралат. Бул жылкыларды Манастын Аккуласынын урматына Аккула деп аташат.
  • От менен байланыштыруу үчүн ал жактан от жагып, оттун чычаласын алып келип, калганын Кыргызстанда күйгүзүү керек.
  • Алтайдан дан өсүмдүгү катары арпа же буудайдын үрөнүн алып келип, бул жактын үрөнүнө кошуп себүү керек.

ЖҮРҮШКӨ КИМДЕР ТАНДАЛАТ?
Асыкбек мырзанын айтуусунда, Алтай жүрүшүнө бара турган 40 өкүл кылдат тандалат. Бул ыйык милдетти аткарууга көрүнгөн адам бара бербеси анык болду. Өкүлдү алгач жер-жерлерден уруу башчылар бирден адамды өздөрү шайлап жиберишет. Ар бир адам кошуунга кошулуу үчүн 80 миң сом каражат ала келиши керек. Өкүлдөрдүн ар бири билүүсү керек болгон шарттар бар.

  • Кыргыз деп күйө турган, оозунда сөзү бар, Манас дүйнөсүнөн кабары бар адам болуусу зарыл.
  • Манастын чоролорунун аялдарынын ысымын, кырк чоронун ысымдарын жатка билиши, "Манасты" анча-мынча айта алышы керек.
  • Мурун сот жообуна тартылбаган, жашы 20дан 50гө чейинки эр жигиттер өкүлдүккө тандалат. Алар ден соолугу мыкты, ысык- суукка туруштук бере ала турган, эң негизгиси атты токуганды, бакканды билген адам болушу керек.

Тандоонун мындай кыйындыгына карабай, учурда “Манас жолуна” аттангысы келгендер толтура.

ДАЯРДЫКТАР
Азыр даярдыктар катуу жүрүп жаткан учур. Өкүлдөр тандалып, демин ичине алып стартта турушат. Жолдо ар кандай кырсыктын алдын алуу үчүн дарыгерлер, ветеринардык дарыгерлер, журналисттер, кино тартуучу топ да дайындалган. Баса, аргымактар үчүн да өзгөчө кам көрүлгөн. Топтолгон акчага Алтайдан 6 тонна жем, 1 машина чөп, суу ташуучу машинадан бирөө даярдалып, өкүлдөрдүн аркасынан коштоп саксактап келишет.

"МАНАС" ТУУРАЛУУ КЫЗЫКТАР

  • “Манас” эпосу дүйнөдөгү чоң эпос делген “Илиада” жана “Одиссеядан” 20 эсе, “Шахнамеден” 5 эсе, индиялыктардын "Махабхаратасынан" 3 эсе чоң. Изилдөөчүлөр болжол менен “Манас” жарым миллион ыр сабынан турарын изилдеп чыгышкан.
  • Саякбай Каралаевдин ысымы Манас дүйнөсүндө баалуу. Анын күнү-түнү тынбай “Манас” айткан учурлары болгон экен. Мындай учур өмүрүндө эки жолу болуптур. Айлап айтканда гана Саякбай ата “мен эми “Манас” айткандай болдум” деген экен.
  • “Манас” деген аталышта дүйнөдө бир канча жер-суу аттары бар. Мисалы, Индияда “Манас” аттуу сейил бак бар. Ал эми Кытайда “Манас” аттуу көл кездешет. Көлгө ар түрдүү ооруларга шыпаа издегендер барышат. Маалыматтарга караганда, Манас кытайларды сүрүп келип токтогон жер “Манас” аталып калган.

“ЭЛДИН ИШЕНИМИ БЕКЕМ”
– Асыкбек агай, чоң ишке белсенген экенсиздер. Эгерде кырк өкүлдүн бири ооруп калса эмне болот?
– Кырк өкүлдүн бири чыдабай кетип калышы мүмкүн эмес. Ошон үчүн аябай тандоодон өткөрүп жатабыз. Ушунча белсенип киришкен ишибизди бирөө ойрон кылышына жол бере албайбыз.
– Ал эми аттар качып кетсе же кырсыкка чалынсачы?
– Аттар күчтүү, дени сак, узак жолго жарамдуу аргымактар. Аны атайын саяпкер таптап жатат. Ал эми качып кетсе, Кудай урбадыбы, отуз тогузубуз укурук салып кармай албай жаныбыз жокпу? Негизи эле атка кам көрө ала турган азаматтар барышат. Тушаганды же күрмөп байлай албаганды “кой, сен жарабайсың” деп эле чыгарып коюп жатабыз.
– Эми келгенден кийинки иш-чаралар боюнча айтып кетсеңиз...
– Келгенден кийин Көлдүн Түп айылынан баштап атчан Кыргызстандын жерлерин кыдырабыз. Көлдөгү “Аалам ордодо” Ташкул Керексизов элди уюштуруп тосуп алмай болду. Ар дубан элге кайрылып, ынтымак-ырашкерликке үндөп, касиеттүү жерлерге Алтайдан алып келген топуракты таштап жүрүп отурабыз. Көлдөн кийин Кочкорго, анан Ат-Башыга барабыз. Ат-Башыда Аскар Салымбеков боз үйлөрдү тиктирип күтүп турат. Андан соң Өтмөктө Табылды Эгембердиев 50 орундук боз үй даярдап турат. Ал жерден Ош, Жалал-Абад, Баткен облустарындагы да элге кайрылып, милдетибизди түшүндүрүп жүрүп отурабыз. Ошентип, Кыргызстанды кыдырып отуруп акыры Таласка келебиз да, Манас атанын күмбөзүнө сыйынабыз. Бул иштин баарын Эгемендүүлүк күнүнө чейин бүтүрүү керек. Ошол күнү Бишкектеги аянтта кырк уруунун кырк боз үйү тигилип, кыргыздын даамдары элге бекер таркатылат. Андан кийин борборго улуттук фольклордук концерт беребиз. Ошону менен биз ыйык милдетибизди аткарып бүткөн болобуз. Бул жүрүш боюнча китеп жазылып, документалдуу тасма жана телефильм тартылат.
– Бул мистика деп ишенбей жаткандар да барбы?
– Эл ичинде андайлар да бар экен. Бирок элдин арасында патриоттор көп экенине, эл үчүн күйгөн азаматтар бар экенине ынанып турабыз.

Ушундай окурман, акыры ишеним жеңет демекчи, Манас атанын арбагы колдоп, ишенимибиз туу болуп, элибиз бейпил турмушта жашаса экен деген аруу тилекти биз да тиледик. Ал эми эл жүгүн көтөргөн азаматтарга ак жол демекчибиз.

Нуржамал Жийдебаева
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  1 
Комментарийлер(2)
26.07.2010. 09:54 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
24-07-2010
Соӊку аракети:
28-07-2010 01:28
Жынысы:
Белгисиз
0
Алланын айтканы болотда.Кудай сактасын эми, байкуш кыргыз эли эмнелерди гана корбоду. тынчтыкты, эсенчиликти тилегенден башка арга жок!
23.08.2010. 19:30 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
03-08-2010
Соӊку аракети:
28-09-2013 18:07
Жынысы:
Белгисиз
0
menin Eldiar degen baikem 40 jigittin arasynda ))) cool Ak jol silerge !
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: