Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

СТЮАРДЕССАЛАР- АСМАН КАРЛЫГАЧТАРЫ

№231 6-12-апрель, 2007-ж.


Кесиптин түрлөрү көп. Айдоочу, актёр, мугалим, учкуч, стюардесса... Булардын ичинен стюардессалык кесипке келсек, өзүнүн жагымдуулугу, барктуулугу жагынан социологиялык сурамжылоолордо актрисалык, моделдик кесиптерди артка калтырат. Стюардесса дегенде эле көз алдыга аккуулардай койкоё тартып, тыкыйта үтүктөлгөн кийимчен, жүздөрүнөн күлкү тө­гүлгөн айымдар тартылат. Ушундан уламбы, жаш кыздардын көпчүлүгү "ушундай романтикалуу кесиптин ээси болсом, алыс жерлерди, элдерди көрсөм, дайыма көк асманда иштеп, ойго, түшкө кирбес окуялардын күбөсү болсом... анан албетте, капчыгы калың, бизнесмен күйөөлүү болсом..." деп кыялданышат. Стюардесса болуу чындыгында эле ушундай сонунбу же билинбеген менен бул кесипте катардагы жөнөкөй адам чыдап көтөрө алгыс кыйынчылыктар жатабы, аны өзүбүз байкап билүү үчүн авиакомпаниялардын бирин көздөй жол тарттык.

ӨЗ ИШИН ЧЕКСИЗ СҮЙГӨН АДАМ ГАНА
СТЮАРДЕССА БОЛО АЛАТ

"Кыргызстан" авиакомпаниясында бизди учууларды ишке ашыруу кызматынын башкы борт-коштоочусу, 24 жылдан бери аба жолдорунда иштеп келе жаткан айым Шульц Светлана Викторовнага жөнө­түштү. Миң уккандан бир көргөн артык кылып, нагыз стюардессалардын жумушун билмекке Светлана Викторовна менен бирге "Манас" аэропортуна жөнө­дүк. Жол катар кызыктуу маек куруп бардык.
– Света, айтыңызчы, стюардесса деген ким?
– Стюардесса, же биздин кызматтын тили менен айтканда, борт-коштоочу – абдан сулуу, жагымдуу, ириде өз кызматын чексиз сүйгөн адам.
– Көпчүлүктүн арасында стюардесса дегенде бой-мүчөсү келишкен сымбаттуу айымдарды, аларга ашык болуп, баарына даяр болгон эркектерди, алыскы өлкө­лөрдү көз алдыга келтиришет. Бул элестетүү канчалык деңгээлде туура?
– Биздин жерден бир нече миңдеген метр бийиктикте өтүүчү кызматыбыз чындыгында, жердеги жашоодон 180 градуска айырмаланат. Албетте, эл-журт тамшануу менен кеп кылышкан романтикалуу жашоо экенинен шек жок дечи, бирок, ал көрүнүш чет- жакасы гана. Борт-коштоочунун оор жүгү билген адамга гана кө­рүнөт.
– Мисалга алсак?
– Кандай десем? Кызмат жанда жок чыдамкайлыкты, көтөрүм­дүүлүктү талап кылат. Анткени, чалпоо болобу, же такыр эле жер баспай керсейип калган адамбы, айтор, кандай мүнөздүү болбосун, жүргүнчү­лөрдүн тилин таба би­лүүнү, башка кандай кыйынчылык, коркунуч түшпөсүн, өзүңдү жоготпой, оор абалдан өзүңө кошо элди да тынчтандырып алып чыгып кетүүнү талап кылат. Кыскасын айтканда, стюардесса накта дипломат адам болушу шарт.
– Кызматка алынаарда ушундай тек­ше­рүү­лөрдөн өт­сөң­өр керек?
– Учурда кызматка алынаардан мурун Бишкектеги Абдраимов атындагы колледжде 3 жыл билим алышат. Андан соң кайсы бир самолётто иштөө үчүн уруксат берилет.
– Уруксат кандай талаптар аркылуу берилет?
– Самолёттун ар бир түрүндө иштөө үчүн мисалы, биздин "ТУшкаларда", "Боингде", "Аэробуста" атайын уруксат алынышы керек. Атайын курста инструктордун коштоосунда 30 сааттык стажёрдук учуудан өткөн соң эксплуатациялык стажировкада 4 ирет учуп, аягында текшерүүчү учууга чыгат. Ушул текшерүүлөрдөн өткөн соң гана өз алдынча учууга уруксат берилет.
Кызматыңдын чыныгы жүзүн биринчи каттамга чыкканда жылмая күлүп туруп жүктөрдү кабыл алып, жүр­гүн­чүлөргө, жалпы экипажга ак жол тилеп абага көтө­рүлгөндөн тартып гана байкайсың. Эгер бул кызматты "стюардессалар жыл­майып, катар тизилген орундуктарды аралай тамак-аш менен элди тейлеп коюп гана жыргап тигил шаардан бул шаарга учуп жүрө беришет" деп элестетишсе жаңылышат.
– Стюардесса болуу үчүн кандай өзгөчөлүктөргө ээ болуу шарт?
– Борт-коштоочу болгусу келген кыздын жашы 19дан кем эмес, 24төн ашык эмес, бою 175 сантиметрден кем болбошу, билимдүү, өң-келбети жагымдуу, денсоолугу чың болушу шарт. Ал адам, мисалы биздин республиканын чегинде алсак, кыргыз, орус, англис тилдеринде кадимки турмуштук деңгээлде билиши, алгачкы медициналык жардам бере билиши, алдын-ала жоромолдоп биле албаган күтүүсүз абалдардан жол таап чыгып кетүүгө дарамети жетиши зарыл.
Жаңы келгендер кандай кыйынчылыктарга кабылуулары мүмкүн?
– Биринчиден, кандай жорук, мүнөзүн көрсө­түш­пөсүн, жүр­гүнчү­лөргө жылмаюу менен гана мамиле жасап, учуу кезинде алардын бардык "капризин" көтө­рүү керек. Бирөөнүн акыбалы начар тартса, ийне сайгандан тартып, керек болсо кокусунан толгоо тарткан жүргүнчү аялга жардам берип, киндик эне болууга чейин даяр турушубуз шарт. Кокусунан салондо өрт чыгып кетиши мүмкүн же бир жүргүнчү баңгинин дозасына тоюп алып чыкты дейли, ал чатак салат, жанындагыларга, борт-коштоочуга тийишет, тигини- муну жактырбай, жаман сөздөрдү айтат. Айла жок, жерде жиниңе тийгенин көчөгө айдап чыккандай борттон ыргытып жибере албасаң, тишиң кычырап, жаагың түйүлүп жатса да, жагымдуу жылмайганыңдан жазбай гана кутуласың.

"ШАБАШКА" ЖАСАП КӨРГӨН ЭМЕСМИН"

Кызуу маектин күүсү менен кандайча аэропортко жете келгенибизди байкабай калыптырбыз. Бизди койкойгон стюардессалар кубанычтуу тосуп алышты. Алардын бирине кайрыла кеттим. Аты Лилита, 7 жылдан бери "учуп жүрөт" экен.
– Жүктөрдү да силер кабыл аласыңарбы?
– Жүктөрдү кабыл алуунун да эрежеси бар. Мисалы, басымдан, бир аз ысыктан эле алоолонуп күйүп, жарылып кетүүчү заттар, радиациясы күчтүү заттар деп өз-өзүнчө терилген тизмелер бар, ошону жатка билбесең тыюу салынган жүктү кабыл алып коюп, абага көтөрүлүп чыкканда кокустук болуп кетсе... андайдын бетин ары кылсын.
– Стюардессалар өздөрүнүн жүктөрүнө кошуп, тыюу салынган товарларды тымызын ташып жеткизип беришип, чоң акча табышат дейт?
– Андай окуялар болсо болуп жүргөндүр. Кээде кармалып калган учурлар деле болот дешет. Бирок, мен өзүм андай "шабашка" жасап көргөн эмесмин.
– Ар бир стюардессага канчадан форма берилет?
– Жайкы кийим, кышкы кийим деп бирден берилет.

АТААНДАШУУ КҮЧТҮҮ

Көңүлдү кытыгылап жаткан суроолорго жооп алмакка эми жанымда турган Амина аттуу айымга кайрылдым. Абада жүргүнчүлөрдү коштоп жүргөнүнө 20 жыл болуптур.
– Каттамдар канча түргө бөлүнөт?
– Мамлекеттин ичиндеги, эл аралык, литердик (мамлекет, өлкө башчылары тейленет), көзө­мөлдөгү (VIP жүргүнчүлөр) каттамдар болуп бөлүнөт.
– Литердик, көзөмөлдөгү каттамдарда иштөө үчүн атаандашуу күчтүү болсо керек?
– Мамлекеттик өзгөчө маанидеги коноктор, чиновниктер, бизнесмендер тейленүүчү каттамдарды литердик же кө­зө­мөлдөгү каттамдар деп атайбыз. Элитаны тейлөө үчүн албетте, жогорку даярдыктагы борт- коштоочу талап кылынат. Атаандашуу болбой койбойт, ошентсе деле мындай жерде духу, нерви, өзүнө болгон талабы күчтүү адам гана утуп чыгат.

"ЖЕРДЕ" ЖАШАГАН ТҮГӨЙЛӨРГӨ РАХМАТ

– Мындай каттамдарды тейлеп жүрүп, капчыгы калың жүргүнчүнү торуна илип, турмушка чыгып кеткендер болобу?
– Андай учурлар жок эмес, бар. Үйлөнүп, турмушка чыгып кетүү оңой, бирок, үйбүлөнү сактап, татыктуу жашап өтүү абдан кыйын. Кесибибиздин бул да бир өзгө­чөлүгү болсо керек, "асманда" иштегендердин 70 пайызы турмуш курбай так өтүшөт. Сүйүүлөр, албетте, болот. Бирок, ысыгы тарай түшкөндө акырындап кыйынчылыктар чыга баштайт. Башка аялдарчылап үйбүлөсүнүн кашында болуп, алардын тамагын жасап, кийимин жууп берүүгө убактысы жок, дамамат рейстерде жүргөн аялга эркектердин баары эле чыдай беришпейт. Ошон үчүн го, биздин кыздар-балдардын көпчүлүгүнүн үйбүлөсү жок, ал эми үйбүлөсү барларыныкы анча- мынча кыйынчылыкка урабай турган туруктуу үйбүлө болот. Мындайда негизги жоопкерчилик түгөйлөрдүн "жерде" жашаганына жүктөлөт.
– Бири-бириңди жакшы тү­шүнүшсөң, турмуш кураарга чейин алдын-ала жумушуңда боло турган кыйынчылыктар тууралуу такташып алсаң, анчалык деле кыйналбайсың,- деп кепке аралашты Нарима аттуу айым. Борт-коштоочу катары ал 7 жылдан бери эмгектенип келе жатыптыр.
– Кош бойлуу кезде учууга уруксат берилеби?
– 10-12 жумага чейин гана. Ушул аралыкта өзүңдү жакшы сезсең учууга уруксат берилет. Андан соң декреттик эс алууга чейин офисте иштеп турууга болот.
– Үйбүлөдө бири-бириңе кызыгуу, тартылуу жоголуп, бет ачыла баштаганда көңүл калуулар, атүгүл кайдыгерлик башталат дейт. Демек, ушул абалга жеткиче эле «асманга» чыга качып кутулат турбайсыңарбы?
Менин суроомо жыргап кү­лүп алган Салтанат кепке кошулду. «Асманда» 4 жылдан бери кызмат өтөп келе жатыптыр.
– Албетте, «асманга» чыга качабыз. Кайра келгиче баягы майда таарынычтар унутта калып, кадимкидей сагынышып калабыз.
– Иштөө графигиңер кандай?
– Ар бир борт-коштоочуга алдын-ала ай сайын график түзүлөт. Ошол боюнча иштейбиз.
– Балким, жолдошторуңар жакшы акча тапканыңар үчүн унчукпай чыдашаттыр? Угушубузга караганда, айлыгыңар 200 долларды түзөт экен.
– Кызматка алынаарда атайын келишимге кол коёбуз. Ошол келишимдин бир пунктунда айлык акынын суммасын айтпоо зарылчылыгы белгиленген. Негизинен, айлыктарыбыз нааразы болчудай аз деле эмес.
– Сыйлыктар да берилеби?
– Майрамдарда, авиация күнүнө карата, анан квартал сайын сыйлыктар жазылып турат.

БИЗДИН УЧКУЧТАР ДА, УЧАКТАР ДА МЫКТЫ

– Кырсыкты кайдан деп болбойт, аварияга учураган же бир кокустук болуп кеткен кездер болду беле?- 20 жылдан бери "учуп" жүргөн Аминага кайрылдым.
– Жумушубуздун алдын-ала тактап биле албаган оор жагы да ушул абадагы кырсыктар. Учуу алдында кокустан болуп кетүүчү айрым кырсыктардын алдын-алууга даярдык көрүлөт. Каттамдардын ар бирине чыгаарда жалпы экипаж "кырсыктан тышкары бололу" деп Кудайга жалынып алабыз.
"Кемеге түшкөндүн жаны бир" демекчи, бул сулуу айымдар учкучтар, механиктер менен абдан ынтымактуу келишет. Жумуштун, көп­чүлүк учурда жашоонун кыйынчылыктарын чогуу тартышып, каттамдар аралыгындагы кыска мөөнөттүү эс алууларда да чогуу болушат. Катуу кырсык болсо, чогуусу менен топурак астында да калуулары мүмкүн. Ошондон улам го, жерге түшкөн экипаж стюардессалардын элпек колдору менен жасала калган дасторконго чогулуп, аман-эсен жерге конгондору үчүн, анан да ушул мү­нөт­төр­дө асманда учуп бараткандар үчүн тост кө­төр­мөй адатка, салтка айланган.
Кандай болгон күндө да борт- коштоочу болуп эмгектенип жүр­гөн айымдар тартипти, жүр­гүн­чүлөр, авиакомпания алдындагы милдетин, эл-журт менен тил табышууну, жалпысынан алганда, жашоону жакшы билишет.

Даярдаган Айбек НУРАДИЛОВ


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: