Архив
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

МУЗЕЙДЕ БААЛУУ КАРТИНА ТАЛКАЛАНДЫ. КИМ ЖООПКО ТАРТЫЛАТ?

№866 6-июнь - 12-июнь, 2019-жыл


Маданият тармагында кайрадан чуу. Бул жолу жаңжал Гапар Айтиев атындагы көркөм сүрөт музейиндеги кымбат баалуу картиналардан улам чыкты...

ЭМНЕ БОЛГОН КАРТИНАЛАР?

Совет доорунда Третьяков галереясы менен Пушкин музейи Кыргыз өлкөсүнө "Бакуниндин портрети" жана "Жылкы жана ит" деген аталыштагы 2 картина белек кылган. Бул сүрөттөр катардагы эмгектердин бири эмес, 19-кылымдын эң атактуу сүрөтчүлөрү Николай Сверчков жана Николай Ге тарабынан тартылган картиналар. Бүгүнкү күндө аталган эмгектердин баштапкы баасы болжол менен 500 миң доллар экени айтылууда. Расмий маалыматка таянсак, “Жылкы менен ит” картинасы акыркы жолу мындан 14 жыл мурун реставрациядан өткөн. Соңку чуу картина кайрадан оңдоп-түзөөгө муктаж абалда экенин ачыкка чыгарды. Эми ошол чуу жөнүндө сөздү улайлы.

ТЕКШЕРҮҮ, СЫРТКА ЧЫГЫП КЕТКЕН СҮРӨТ

Ушул жылдын 25-апрелинде реставратор Таалайбек Усубалиев көркөм сүрөт музейинин башкы сактоочусу Айгүл Мамбетказиева менен бирге картиналарды сактоочу жайга өзүнүн эмгектерин кароо үчүн кирген. Анда "Жылкы жана ит" картинасына зыян келтирилгени билинген. Тагыраагы, сүрөттүн айрым жерлеринде боёктордун жарылып кеткени аныкталган. Музейдин сүрөттөрдү сактоо боюнча жооптуу өкүлү Татьяна Попова картина жабыркаган учурда музей директору Юристанбек Шыгаевдин колунда болгонун, ал картиналарды качан жана кантип алганын билбей турганын айтып чыкты. Териштирүүдө музейдин ал кездеги директору Юристанбек Шыгаев аталган картина менен кошо “Бакуниндин портрети” аттуу сүрөттү бир топ жыл мурун (качан экени белгисиз) музейден алып чыгып, 2014-жылдын январь айында кайра алып келгени аныкталат. Бирок Шыгаев бул сүрөттү канча убакыт пайдаланганы белгисиз. Бул окуядан кийин Айгүл Мамбетказиева картиналарды музейден уруксатсыз алып чыгып кетүү мыйзамсыз экенин айтып Маданият, маалымат жана туризм министрлигине кат жазган. Министрлик бул ишти иликтөө үчүн атайын комиссия түзгөн. Бул арада интернетке “сүрөттөргө капыстан зыян келтирип алганын айткан Шыгаевдин түшүндүрмөсү” деген сүрөт тарады. 22-май деп белгиленген түшүндүрмөдө булар жазылган: “Мен Шыгаев Ю.А. музейден 1875-жылы тартылган Николай Сверчковдун “Жылкы жана ит” жана Николай Генин “Бакуниндин портрети” деген аталыштагы эки сүрөттү алганым чын. Сканерден өткөрүү учурунда сүрөттөрдүн бети капысынан жабыркап калган. Менин өтүнүчүм менен Николай Генин “Бакуниндин портрети” сүрөтү Т.Усубалиев тарабынан реставрацияланган. Ал эми Сверчковдун сүрөтүн өз каражатыма баштапкы абалына келтирүү милдетин алам”.

ДИРЕКТОР ШЫГАЕВ КЫЗМАТТАН КЕТТИ

Директордун “картиналарды өзүндөй кылып оңдоп берем” деген жообу жагдайды жайгарышы күмөн эле. Маданият министрлиги түзгөн комиссия мындай тыянак чыгарды:

  • Директор Шыгаев ээлеген кызмат ордуна жооп бербейт;
  • Музейди комплекстүү текшерүү керек;
  • Мамлекеттик мүлккө зыян келтирилген жана аны төлөтүү керек;
  • Бул иштин материалдарын укук коргоо органдарына өткөрүп берүү керек.

Ушуну менен аталган комиссиянын иши бүттү. Юристанбек Шыгаев арызын жазып кызматтан кетти. Ал эми бул картина чуусу укук коргоо органдарына өттүбү деген суроого министрлик азырынча үн ката элек.

КАРТИНА ОРДУНДА: ТҮП НУСКАБЫ ЖЕ ЖАСАЛМАБЫ?

Картиналарды сактоонун атайын эрежелери бар. Мисалы, сүрөттөр турган жайда бирдей температура жана нымдуулук болушу шарт. Бул эрежени сүрөтчү катары Шыгаев да жакшы билет. Андыктан бүгүн “мамлекеттик мүлк деп саналган буюмдарды сыртка алып чыгып, аны белгисиз шартта сактап жүрүү маданиятка кыянаттык эмеспи?” деген суроонун жаралып жатышы мыйзам ченемдүү көрүнүш. Шыгаев өзү бул картиналардын көчүрмөсүн эл аралык көргөзмөгө алып баруу максатында сканерден өткөрүү үчүн алганын айтып жатат. Сөзү чын болсо, эмне үчүн анда тийиштүү министрликтен уруксат сураган эмес деген суроо да ачык бойдон калууда. Себеби мамлекеттик мүлк деп саналган картиналарды көргөзмөгө алып баруу үчүн министрликтин уруксаты керек. Аталган 2 картина бүгүн музейде турганы менен, коомчулукта "алар түп нускасы эмес, жасалмасы болушу мүмкүн" деп күмөн санагандар да болууда. Бирок комиссия музейдеги картиналар түп нуска деген маалымат берди.

“ДИРЕКТОРДО УКУК ЖОК БОЛЧУ”

Кыргызстан сүрөтчүлөр союзунун директору, реставратор Таалайбек Усубалиев директор катары Шыгаевде ал картинаны колдонууга укук жок болчу дейт:

– Сүрөтчү кесиптештерим буга чейин да аталган музейден картиналар жоголуп жатат деп айтып жүрүшкөн. Бирок ал сөздөргө маани берчү эмесмин. Мен Кыргыз өлкөсүндөгү жалгыз сүрөт реставраторумун. Реставрация кылган иштеримдин көргөзмөсүн уюштурсам деп жүргөм. Апрель айында өз эмгектеримди көрөйүн деп Гапар Айтиев атындагы музейге барып, музейдин башкы сактоочусу Айгүл Мамбетказиевадан атайын уруксат алдым. Сүрөттөрдү карап жатып Сверчковдун калемине таандык “Жылкы жана ит” картинасы талкаланып калганын көрдүм. Себеби бул картинаны он төрт жыл мурун өзүм реставрация кылган элем. Музейдин кампасына жооптуу Татьяна Поповадан “бул картина кандайча бузулуп калды?” деп сурасам, ал “директор Юристанбек Шыгаев бул картинаны бузулган абалда
5 жыл мурун алып келип, эч кимге айтпа деген”
деп жооп берди. Аябай ачуум келди. Себеби врачтар адамдарды дарыласа, мен картиналарды дарылайм. Араң калыбына келтирген сүрөттөрдү бирөөлөр талкалап жатса жиниң келет да.

“Бакуниндин портрети” деген картинаны 5 жыл мурун реставрация кылгам. Анда мага Шыгаев өзү чалып “Таалай, биз картинаны илип жатып түшүрүп алдык, оңдоп бер” деп суранган. Көрсө, Шыгаев ошол кезде эле эки картинаны тең алып, экөөсүн тең бузуп алган экен.

Шыгаев сүрөттөрдү сканерден өткөрүү үчүн алгам деп жатат. Реставратор катары айтам, эмгекти сканерге салууга болбойт. Эмне үчүн музейде картиналар айнекке салынып турат? Себеби адам картинага жакын келип дем алган учурда да ага зыяны тийиши мүмкүн. Ал эми сканер ысык, ал картинага өтө зыянын тийгизет. Менимче, бул сүрөттөр сканерден жабыркаган эмес. Укук коргоо органдары картиналар Шыгаевдин үйүндө турдубу же башка өлкөгө алып барганбы деген суроолорго жооп издеши керек. Директор катары Шыгаевдин картинаны колдонууга укугу жок болчу. Анткени алар мамлекеттин менчиги. Аларды музейден алып чыгуу үчүн атайын министрликтен буйрук чыгышы шарт. Алып бараткан адам эмне үчүн алып чыгып баратканын негиздеп түшүндүрүп бериши зарыл.
А бул жерде Шыгаев эч бир уруксаты жок, жашыруун алып чыгып жатат. Күмөн саноо дал ушул жерден башталууда.

Шыгаев музейдин директору кезинде аны менен сүйлөшүү аракетибизден майнап чыккан жок.

ДАГЫ БИР ТЕКШЕРҮҮ БОЛОТ

Ушул аптанын башында Маданият министрлиги тарабынан аталган музейди комплекстүү текшерүү боюнча жаңы комиссия түзүлдү. Ага белгилүү сүрөтчүлөр Таалай Курманов, Таалайбек
Усубалиев, Константин Шкурпела, арт-менеджер, маданият таануучу Чолпон Тентиева жана башкалар киргени белгилүү болду. Бул комиссиянын текшерүү жыйынтыгы менен музейде мындан башка да күмөндүү жагдайлар калкып чыгышы мүмкүн. Бул арада Гапар Айтиев атындагы Кыргыз улуттук көркөм сүрөт музейинин директору кызматына сынак жарыяланып, талапкерлерден документ кабыл алуу башталды.

КЫРГЫЗ МУЗЕЙЛЕРИ ЧЫР ҮСТҮНДӨ...

Маданияттын чордону саналган Кыргыз музейлерине байланыштуу чыр көп чыгат. 2013-жылы 26-декабрда дал ушул Гапар Айтиев атындагы музейден Иван Айвазовскийдин “Крымдагы пейзаж” эмгеги уурдалган. Бул сүрөт 1866-жылы тартылып, Кыргыз өлкөсүнө 1955-жылы Москвадагы Третьяков галереясынан алынып келинген. Сүрөттү уурдаган адам 7 жылга эркинен ажыратылган. Ал эми музейдин ал кездеги жетекчиси Юристанбек Шыгаевге сөгүш жарыяланган болчу.

Ушул жылы Бишкекте музейлердин биринин директорунун иш бөлмөсүнөн УКМК кызматкери 50 миң сом пара алып жатканда кармалды. Расмий маалыматка таянсак, ал музейде уурдалган сүрөт боюнча 2013-жылы ачылган кылмыш ишин токтотуу үчүн 350 миң сом пара талап кылганы айтылат.

2017-жылы Мамлекеттик тарых музейиндеги экспонат мумия тууралуу чыр чыккан. Ошол кездеги маданият жана маалымат министри Түгөлбай Казаков Улуттук тарых музейиндеги мумияны жерге көмүү боюнча чечим чыгарганы себеп болуп, кызматтан кеткен. Белгисиз кыздын мумиясы 1956-жылы Баткен аймагынан табылган. Кийинчерээк көмүлгөн жеринен казып алынып, Бишкектеги тарых музейине өткөрүлгөн. Бул маселе парламентте да көтөрүлгөн. Жерге берүүдө тартылган сүрөттөрдөн үстү жабык табыттын ичинде сөөк бар же жоктугу көрсөтүлбөгөндүгү "мумия чет өлкөгө сатылып кетти" деген версияны жараткан. Себеби ал мумияны 500 миң долларга сатып алууга кардар чыкканы айтылган.

2018-жылы Тарых музейин реконструкциялоо боюнча кылмыш иши козголгон. Музей 2016-жылы жаңылоо үчүн жабылып, оңдоо иштери башталган. Оңдоо иштеринде каржылык мыйзам бузуулар аныкталып, Башкы прокуратуранын маалыматы боюнча өлкөгө
101,6 миллион сом зыян келтирилгени айтылган. Бул иш боюнча мурдагы өкмөт башчы Сапар Исаков баштаган бир нече аткаминерлерге кылмыш иши козголгон.

Айтор, кыргыз музейлериндеги чырлар тыйылбай келет.

Кубан Жумамидинов
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Талкуу жабык.
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
22453;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2019 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: