Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ТИЛСИЗ ЖООДОН САКТАНАЛЫ

№232 13-19-апрель, 2007-ж.


Өрттү, селди элибиз бекеринен «тилсиз жоо» деп атабаса керек. Айттырбай, күттүрбөй башталган өрт калайыкты чогулткан мүлкүнөн гана эмес, энеден баланы, жолдошунан ажардуу жарды көз ирмемде түбөлүккө ажыратып коё алат. Статистика боюнча алып карасак, жыл башынан бери Бишкек шаарында эле 206 өрт кырсыгы катталып, 9 адам каза таап, 18 адам оор жаракат алган. Тилсиз жоодон адамдарды өрт өчүрүү кызматындагылар сакташат. Тилсиз жоо менен алышкан бул кызматтын бүгүнкү күндөгү ал-акыбалынын кандайлыгын жана да мындай кырсыктардан сактануунун, өрт чыгып кеткен чактарда кандай чараларды көрүү керектигин тактап билмекке шаарыбыздын өрт өчүрүү кызматын көздөй жол алдык.

АКЫРКЫ КҮНДӨРҮ ӨРТ КЫРСЫГЫ КӨБӨЙДҮ

Максатыбызды угушкан соң ал жерден биздин Бишкек шаардык өрт өчү­рүү жана ага даярдык бөлүмүнүн башчысы Ахмаджан Амиршаевге жөнөтүш­тү. Бул бөлүмдүн жигиттери ошол 6-апрель күнү таңга маал чыккан өрт менен бир сааттан ашык алышып жатып өчүрүшүп, эми эле чарчап-чаалыга келип орун алышкан экен.
– Бүгүн 6-апрель күнү таңга маал борбор шаарыбыздын Москва көчө­сүн­дөгү «Береке» соода борборунан өрт чыгып, ошол жактан келдим. Бул соода борбору көп кабаттуу үйдүн 1- кабатында жайгашкан эмеспи. Көлөмү 300 квадрат метрден ашуун аянтка жетип, тамакты, көздү ачыштыра каптаган истен улам чуу түшкөн ал үйдүн жашоочулары тышка тепкич аркылуу качып чыгууга жетишпей терезеге бой урушуп, айтор, күтүлбөгөн алаамат болду,- дейт Амиршаев. – Ошол замат шаардык 4-травмотологиялык ооруканага иске ууланган, терезеден ыргып кетем деп колу-бутун сындырган 9 адамды «тез жардам» алып кетти. Өрт эмнеден чыккан жана канча чыгымга туш болгондорун соода борборунун ээси биздин эксперттик комиссия менен биргеликте эсептеп жатышат.
– Негедир акыркы күндөрү өрт кырсыгы көп. Жыл башынан бери өрт Бишкектин 2 мектебин, «Мегакомфорт» соода борборун, Мичурин көчөсүндөгү барак түрүндө салынган үйлөрдү каптап, далай мекендештерибизге күйгүлтүк алып келди. Ал эми №35-мектептин совет мезгилинде жыгачтан салынган дубалдары менен кошо 71 жаштагы кароолчусу күйүп кетти. Өткөн жыл­дар­га саресеп салсак, өрттөнгөн «Дастан» АКсы, Каржы миниситрлиги, «Жунхай» базары, турбаза...

«АБАЛЫБЫЗ СУКТАНАРЛЫК ЭМЕС»

– Адамдардын жөнөкөй гана этияттыкты сактабай кетирген катачылыктарынан улам өрт чыгып, далай адам жабыркап, өрт өчүрүүчү кызматкерлер оңбогондой убара тартышат. Демейде биз жөнүндө “дайыма эле боло жүргөндөй өрт өчүрүүчүлөр өрттөн кийин келишти, суусу жок келишти” деп айтып жазгандары менен ушул тапта өрт өчүрүү кызматынын абалы кандай экендигине көп токтоло беришпейт. Бүгүнкү күндөгү абалыбыз мактанарлык эмес.
– Биздин эң эле оорулуу жерибиз – техниканы жаңылоо. Арыздана бергенден натыйжа чыкпаган соң эчак иштен чыккан техниканы оңдоп-түзөп, иштеп жаткан чагыбыз,- дейт кебин уланткан Амиршаев. – Эреже боюнча биздин кызматта машиналарды 10 жылда бир алмаштырып туруу зарыл. А биз акыркы ирет жаңы машинаны 1991-жылы алганбыз. Анда да төртөө гана берилген. Өрт деген биздин абалга карап отурмакпы, бирде бул, бирде тигил жактан чыга берет. Айла жок, шагырап тарпы чыккан техниканын болбосуна койбой оңдоп, иштетип жатабыз. Былтыр мэрия бир гранттын негизинде бийик шатылуу машина алып бермекчи болгон. Дале колубузга тие элек. Биздин машинабыздын шатысы болгону 9 кабатка гана жетет. Баш калаабызда болсо 9 эмес, 18 кабаттуу да үйлөр бар. Ичибизден кудайлап гана отурабыз.
– Биздин кызматкерлер – өз иштерине фанаттык түрдө берилген балдар. Алган 2 миң-3 миң сом акысы үчүн ким көрүнгөн эле жалындап күйгөн отко көкүрөк тосуп бара бербейт. Опурталдуу кесиптердин катарына киргизилгени эле болбосо, айлык акы өтө аз өл­чөм­дө.
“Суусуз келишти” деген да бекер кеп, эгер коркунучтуу деңгээлге жетип калган көп кабаттуу имараттагы өрт болсо, бир машинадагы 2,5 тонна суу 2-3 минутага гана жетет. Ошондой абалды көргөндөр «суусуз келишиптир» деп ойлошот окшойт. Колубузда бүткүл шаар ичиндеги суу гидранттардын (люктар) жайгашуу картасы бар. Машиналардагы суу түгөнгөндө ошол гидранттардан суу толтуруп, кайра ишке киришебиз. Жаңыдан барганда эле өрттүн түрүнө карап, шаабыз жетпесин билсек, кошумча жардам чакырабыз.

БИРГЕЛИКТЕ ИШТЕЙБИЗ

Шашылыш чакырык келип тү­шөөрү менен «тез жардамга», «161» сактап калуу кызматына, ошол аймактын газ чарбачылыгына, «РЭСке» биздин диспетчерлер кабар беришип, көпчүлүк учурда алар биз менен кошо жетип келишет. Негизинен, жаңыдан жумушка алынган жигиттер стажировкада жү­рүш­көн кезинде аларга өрт өчүрүүнүн айла-амалдарына кошо жабыркаган адамга алгачкы медициналык жардам берүү, керек болсо ийне саюуга дейре үйрөтүлөт. Ал эми бизге кошо жетип келишкен «электриктер» дароо кырсык чыккан аймактын линиясындагы зымдарды кесип, газ чарбачылыгы газды өчүрүп, биздин иштешибизге шарт түзүп беришет.
Көпчүлүк учурларда өрттөн да анын быкшыган түтүнү коркунучтуу. Коюу түтүн биздин балдардын иштешине абдан тоскоол болот. Түтүн сордуруп, жарык берүүчү техникабыз (машина) да саналуу гана. Ошого карабай күн сайын шаар боюнча 15-16 машина, 80ден ашуун өрт өчүргүч кызматкерлер толук даярдыкта турушат.
Тактап билмекке кароол турган жайга кирип, чакырык түшкөн убактан тартып «жоокерлер» канча мүнөттө даяр болушаарын текшердик. 40 секунддун ичинде балдар да, машина да толугу менен даяр болду.
– Ишибизди жолдордогу тирелишкен унаалар ого бетер татаалдаштырат,- дейт өзүн Улан деп тааныштырган айдоочу. – Совет мезгилинде «сирена» менен келе жаткан өрт өчүрүүчү машинага эки жакка чачырай жол ачып беришээр эле. Азыр айдоочулар тоготпогондой, маалкатып жатып араң жол беришет.

ӨРТТҮН ЧЫГУУ СЕБЕПТЕРИ

– Өрт кырсыгынын чыгуу себептери кадимки эле турмушта кездешүүчү жө­нө­­көй шалаакылыктар,- дейт бизди өзүлөрү­нүн техникалары, кийимдери сакталып туруучу жай менен тааныштырып жүр­гөн Октябрь райондук өрт өчүрүү кызмат башчысынын орун басары Нурлан Молдобеков. – Жаш балдарды карабай таштап кетишсе, алар электр приборлору, ширеңке менен ойношуп, алаамат өрттүн чыгышына себепчи болушат. Же болбосо адам мас болуп төшөктө жатып алып, тамеки тарткан боюнча уктап калган чактарда өрт кырсыгы көп чыгат. Күйүүчү заттарды мешке, газга, плитага жакын жерге коюп же кийимдерди аларга жакын илип койгондо,ошондой эле розеткаларды терезе-эшик пардаларга жакын жайгаштырып салганда замыканиелерден улам алар жалындап күйүп, чоң өрт чыгып кетүү коркунучу жогору. 1,5 киловольтко ылайыкташтырылган электр өткөргүчтөрүн эске албай, бир эле розеткага (тройниктерге) бир нече электр приборлорун сайып коюшат. Ылайыкташтырылган өлчөмүнөн 2-3 эсе чоң чыңалууга туш болгон ал розеткадан өрт чыкпайт деп ким кепил болот?
Мына, жыл башында Мичурин көчөсүндөгү барак тибинде салынган үй өрттөнүп, 6 үйбүлө тапкан-ташыганынан бүт айрылып, «жылаңач» отуруп калышты. 4 бригада бир сааттан ашуун иштеп жатып араң өчүрүштү. Өрттүн чыгышы жөнүндө көп божомолдор айтылганы менен себеби бүгүнкүгө чейин белгисиз.

ӨРТ ЧЫККАНДА ӨЗҮҢДҮ ЖОГОТПО

Кырсыкты кайдан деп болбойт. Өрт өчүрүүчүлөр гезит аркылуу замандаштарыбызга кайрылышып, төмөнкү эрежелерди унутпай, балдарга кеңири түшүндүрүп коюу зарылчылыгын баса белгилешти.

  • Эгер от анчалык чоң эмес болсо, тезинен суу чачып, суу табылбаса калың жууркан, брезентти жаба салып, бут менен тебелеп, андан соң жууркан, брезентти эшикке чыгарып нымдуу жерге таштап же ваннага салып жиберүү керек.
  • Эгер өрт куйган суудан өчпөсө, тезинен тышка, өрттөн алыс жерге чыгуу зарыл. Ошондон соң гана «101ге» чалып үй дарегин так айтып, анан кошуналарды, ары-бери өтүп жаткандарды жардамга чакырып, мүмкүн болсо керектүү документтерди алып чыгууга аракет кылуу керек.
  • Өрт учурунда алоолонуп күй­гөн оттон да түтүн коркунучтуу. Эгер дем тарта албай буулуп баратканыңыз байкалса, дароо эмгектей калып, тышка чыгууну эске алыңыз. Түтүн алгач бөлмөнүн өйдөңкү бөлүгүн каптайт. Демек, эмгектеп же сойлоп баратып дем тартууга болот. Жыл башында Тоголок Молдо көчөсүндөгү үйлөрдүн биринен өрт чыгып жаткандыгын байкаган кошуналары «101ге» кабар беришкен. Үй ээси 80 жаштагы кемпир жерге төшөлгөн палас өрт­төнө баштаганын туйбай уктап жатып түтүн­гө ууланып, үйү менен кошо өрттө­нүп кеткен.
  • Көп кабаттуу үйлөрдө өрт чык­кан кезде эч качан лифтке отурбоо керек! Өрттөн улам токту кесишсе, лифт дароо өчөт. Жабык лифттен үйдүн терезе же эшигинен качып чыккан сыңары кутулуп чыга албайсың. Жардам келгиче дымыгып мерт болуп калуу коркунучу чоң.
  • Өрт өчүрүүчүлөр же жардам келгиче алактап терезеден бойду таштап жибербе, өмүрдөн айрылып калышың мүмкүн. Жардам сөзсүз келет.
  • Эгер өрт электр зымдарынын тийишип кетүүсүнөн чыкса, биринчи кезекте счётчикти өчүрүү керек. Өрттөнүп жаткан электр буюмуна шашкалактай суу чачып ийген далай адам токко урунуп, өмүрү менен кош айтышкандарын унутпа!
  • Уурулардан сактанып, эшик-терезелерди бүтүндөй брондоп жатканда жакшылап ойлон. Ушул брондун айынан өрт учурунда эшик-терезесин ача албай набыт кеткендер болгон.
  • Кийимдерге краска жугуп калганда бензин менен тазалоону баары билишет. Бирок, тазалап жатканда кийип жүргөн кийимге бензин сиңип калып, ошол кийимди чечпестен газды, ширеңкени күй­гүзгөн кезде адамды өрт каптап кетүү коркунучу күчтүү. Эгер адам ары-бери чуркай баштаса, өрт ого бетер күчөйт. Мындай кезде адам дароо жерге жата калып оонап жиберип, мүмкүнчүлүк болсо кийимди чечип салууга аракет кылуу керек. Өрттөнүп жаткан адамга жардам берем деп синтетикалык кездемени, паласты жаап жиберүү­дөн абайлоо керек. Мындай буюмдар эзиле күйүп жаткан денеге ого бетер жабышып калып, жабыркоочунун акыбалын оордотот.

ӨРТТҮ ӨЧҮРҮҮГӨ КОЛУБУЗДА ЭМНЕЛЕР БАР?

Шашылыш учурларда кандай айла-амалдарды колдонуу керектиги жөнүндө да өрт өчүрүүчүлөр кеп-кеңештерин аяшкан жок.

  • Кеңири кездешүүчү каражат – суу. Жаба куюлган суунун өрттү басаңдатууга кудурети жетет.
  • Күйүүчү заттар, мисалы, бензин, керосин, өсүмдүк майлары суудан жеңил келишет. Алар күйө баштаганда өчүрүү үчүн суу куюу өтө опурталдуу. Суунун бетине калкып чыккан күйүүчү майлар ого бетер алоолоно буюм-тайымды каптап башташы мүмкүн. Мындай учурларда кум, топурак чачуу зарыл. Топурак кычкылтекти өткөзбөй койгондуктан, өрт токтойт.
  • Көп кабаттуу үйлөрдө жашаган тургундарыбыз балкондорго атайын жашиктерге кум сактоолору зарыл. Айла жок болуп баратканда кыйылып отурбай, гүл өстүрүлгөн идиштердеги топурактарды чачып жиберүү­нү эске ала жүрүү керек.

АЙБЕК НУРАДИЛОВ


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: