Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Ширин Айтматова: «КЫЗЫМДЫ ӨЗҮМ ТАРБИЯЛАП ЖАТАМ»

№405 6-12-август, 2010-ж.


Залкар жазуучу маркум Чыңгыз Айтматовдун жалгыз кызы Ширин Ош шаарына кан төгүүдөн кийин барып келген соң эл арасында популярдуу боло баштады. Анын Ош окуясынан алган таасири, саясий жаңылыктары жана жеке жашоосундагы сырлары жөнүндө материалга көңүлүңүздү бурабыз.

КЫСКАЧА МААЛЫМАТ

  • Ширин Айтматованын кесиби филолог. Бирок дизайнер жана шаардын курулушу боюнча да окуган.
  • Англис, орус, француз тилдеринде эркин сүйлөп, немис, япон, итальян жана корей тилдерин да жакшы билет. Ал эми кыргыз тилин Кыргызстанда иштей баштагандан бери өздөштүрүп келүүдө.
  • Түрдүү улуттун ашканасынын тамактарын жасай алат, бирок камырды жайганды азырынча үйрөнө элек.
  • Бош убактысында кызы менен бийлегенди абдан жактырат. Азыр убактысы өтө тар, бирок бош калган учурда күнүнө бир китепти окуп бүтүрө алчу.

“ЧОҢ КАЗАТКА” АТТАНУУ АЛДЫНДА ТУРАМ”
– Жакында эле бир досум “белгилүү адамдардын балдары ата-энесинен өзгөчөлөнүп туруу үчүн башка тармакты тандашат. А сен деңгээли башка болгону менен, атаң жүргөн жолдо бара жатасың” деди. Мен атамдыкындай жолду тандап алуудан чочулабайм. Менин оюмча, ал мага жакшы үлгү болгон. Ага окшоп адабият чөйрөсүндө иштейм. Эми болсо, чоң саясий "казаттын" алдында турам.
Ооба, мен партияга кошулдум. Саясатка аралаша баштаганым өзүмө аябай жагат деп айта албайм. Бирок өзүмдү бул ишке даярмын деп эсептейм. Карап көрсөм, мен саясий жана чыгармачыл чөйрөдө чоңоюптурмун. Анын үстүнө өспүрүм курагым Бельгиядагы Кыргызстандын элчилигинде өткөн. Кичинемден чет жерде Кыргызстанды кантип таанытуу керектигин үйрөндүм. Өзүм өтө жаш болбосом дагы, парламентке көбүрөөк жаштардын келишин каалаар элем. Мен жакында 33 жашка чыктым. Ал эми партияга келсек, “Ата Мекен” партиясы жаңы ишти баштоого жакшы платформа деп эсептейм. Ошол себептен да ушул партияга кошулуп калдым.

“АТАМ ЖАНА МЕН”
– Атам экөөбүздүн окшоштугубузга келсек, ал мага караганда токтоо киши эле. Мен анын ыйлаганын бир да жолу көргөн эмесмин. Балким, атам жаш кезинде оор күндөрдү өткөрүп, көп ыйлагандыр. Менде атамдыкындай дух бар деп айтуудан алысмын, бирок ага окшоп ишендире билүү жөндөмүм бар. Эгерде мени бир нерсе аябай тынчсыздандырса, маселени аягына жеткире чечем жана иштейм. Мисалы, атам таңкы саат алтыда туруп, кечке чейин тыным албай иштечү. Мен дагы эрте турам жана бардык иштерди бүтүрүп алууга аракеттенем. Атама караганда азыраак расмий адаммын. Анын Айтматов деген аты болгон. Ал эми мен ар бир адам мени дос иретинде көрсө деп аракеттенем. Негизи, атам “мен мындай кылдым, андай жасадым” деп мактанчу эмес. Анын белгилүүлүгү ортобузда байкалбайт эле. Атам канчалык атактуу болбосун, ал мен үчүн жөнөкөй ата болчу.
Атама окшоп чыгармачыл адаммын, тагыраак айтканда, ыр жазам. Бирок англис тилинде. Анткени чет өлкөдө жашап калганыма байланыштуу англис тилинде ой жүгүртүп көнгөм. Кыргызстанга келгенден кийин орус жана кыргыз тилин үйрөнүүгө шарт түзүлдү. Ал эми жазган ырларым жеке жашоодогу окуяларга байланыштуу. Ошондуктан аларды жарыялабасам деле керек. Мен окуган университетте кандайдыр бир окуяны баяндаган ырларды жазууну үйрөтөр эле. Мисалы, атам аябай жоопкерчиликтүү болгондуктан, анын кечинде айтып берген жомоктору менин ырларыма айланган.

“ЖЕР ЖҮЗҮН АЙЛАНЫП ЖАШАП ЖҮРҮП,
СОҢУНДА МЕКЕНИМЕ КАЙТТЫМ”
– Мен Москва шаарында төрөлүп, Бишкекте 10 жашка чейин жашадым. Мектепти Брюсселде аяктап, Парижде бир жылдай адвокатурада окудум. Бирок мага ал жакпай калып, кийинки жылы мода жана дизайн бөлүмүнө которулдум. Жашоомдун көп бөлүгүн өзүмдү издөө жана келечекте эмне менен алектене турганымды ойлоо менен өткөргөм. Бирок азыр артка кылчайып карап, кызыктуу жашоону баштан өткөргөндөй болом. Анткени мен көп чет мамлекеттерде жашадым.
АКШда филология бөлүмүн аяктагандан кийин Бишкектеги Борбор Азиялык Америка университетине резюме жөнөттүм. Мен ал мезгилде жөнөкөй кыз болгондуктан, университеттин ректору менен жолукканымда мага “катуу сүйлө” деп кайрылганы эсимден кетпейт. Дүйнөнү кезип жүрүп, акырында мекениме кайттым. Башында бул жердин шартына көнүү оор болду. Бирок 4 жылдан бери студенттерге дүйнөлүк адабият сабагын берип келем.

“ЭЛЬДАР ЖАКЫНДА УУЛДУУ БОЛДУ”
– Белгилүү болгондой, атам жактан Санжар жана Аскар деген агаларым бар. Андан сырткары апамдын дагы мурунку турмушунан Чолпон деген кызы бар. Ал эми бир тууган иним Эльдар өзүнүн иштери менен алек. Аны дагы саясатка чакырышууда. Бирок ал мага караганда даанышман окшойт, нейтралдуу багытты бекем кармап, азырынча чечим кабыл ала элек. Ал атама көбүрөөк окшош. Эльдар жакында эле уулдуу болду.
Өзүмдүн чакан мамлекетиме келсек, учурда 1 жаш 8 айга толгон кызым бар. Анын аты – Кира Керемет, кызымды Люксембургда төрөдүм. Ал эми жолдошум менен кызым эки айлык кезинде ажырашып кеткем. Аны менен ажырашуу оор болгону менен, азыр достук мамиледе катташабыз. Жолдошум аябай жакшы адам. Улуту кыргыз, кайненем жана кайнатам менен да байланышып турам. Үйдө апам, Эльдар, келинчеги Алия, алардын уулу болуп чогуу жашайбыз. Ошондуктан кызымды көбүнчө таенеси карап калат.

“ОШ МЕНИН ЖАШООМДУ ӨЗГӨРТТҮ”
– Ошко барып келгенден кийин интернеттеги өздүк баракчама ал жактан көрүп-билгеним жөнүндө жаздым. Баракчага бүгүн дагы көп каттар келип жатат. Кээ бири жазгандарымды жактырбаса, экинчилери мени колдоп чыгышты. Анткени менин жумушумдун көпчүлүгү кыргыздар жөнүндө айтылган эле. Улуттар аралык жаңжалда нейтралдуу багытты кармануу өтө оор.
Ош шаарындагы кан төгүү башталганда батыштын жалпыга маалымдоо каражаттары эмнегедир бир беткей маалыматты берип жатышты. Арасында “бул – геноцид” дегендер да болду. Мен болгон окуяны өз көзүм менен көрүп келгенден кийин ал жакта эч кандай геноцид болбогонуна ишендиргим келет.
Бул аралыкта Ош шаары атамдын туулган жери Талас сыңары эле менин туулган жеримдей болуп калды. Ал жакта көп досторду таптым. Албетте, мурун ушундай кандуу окуяда түштүккө барам деп түк ойлогон эмесмин. Мен кыргыздарга да, өзбектерге да бардым. Алардын кайгысы менен тең бөлүшүүгө аракет жасадым. Сиздердин өткөн саныңыздарда менин кайгырып түшкөн сүрөтүм дагы Ошто тартылган болчу. Анда Өзгөн районундагы тоолуу айылдардын биринде 10 жашар кыргыз баланы жерге берүү азасында элем. Ош шаарына барып келгенден кийин чөйрөм жана жашоого болгон көз карашым өзгөрдү.

“ИСКУССТВО МЕКТЕБИН АЧКЫМ КЕЛЕТ”
– Ош шаарында искусство мектебин ачкым келет. Балким, Ошто жашаган эл деле азырынча балдарын мындай мектепке берүүгө даяр эместир. Искусство мектебин ачууга жардамдаша турган адамдар “кичине күтө тур, абал тынчысын” дешүүдө. Кырдаал эртерээк туруктуу болуп калса экен деп дуба кылып жатам. Мени тим койсо, бүгүн деле кызымды көтөрүп алып, Ошко кете берем. Мектепти ачуудагы максат – жаш балдардын жардамы менен кырдаалды жакшы нукка буруп кетүүгө болот деген ишенимден келип чыккан.

“МЕНИ АДАМДАР ТААНЫЙ БАШТАДЫ”
– Кызыктуусу, экинчи жолу Ошко барганымда базарлар иштеп калган эле. Дарбыз алганы барсам, бир киши жакын келип: “Бул Ширин Айтматова, буга дарбызды бекер бериш керек”,-деп калды. Мени адамдар таанып калганына таң калдым. Биздин эл кичинекей жардамды да башкаларга окшоп көзүнө илбей койбой, дайыма ыраазычылыгын билдирип турат.

“ЭКИ ЖЫЛДАН БЕРИ АТАМДЫН КӨРҮСТӨНҮНДӨ ЭСТЕЛИК ЖОК”
– Буга апрелге чейинки өкмөт ушундай мамиле кылганы себеп. Эсимде, атам каза болор алдында Татарстанда катуу ооруп калып, алар баарын төлөп берели дешти. Кыргыз өкмөтү “эмне үчүн? Ал биздин жазуучу, ошондуктан бардык эсептерди биз төлөйбүз” деди. Бирок эсептер аягына чейин төлөнгөн жок. Апрелге чейинки мамлекет таптакыр башка эле.
Эстеликке байланыштуу бизди ар кандай “дежур” долбоорлорго чакырып жүрүштү. Бирок бул көбүнө жакпай, анын үстүнө так бир долбоор да болгон жок. Маданият министрлиги да көрүстөн боюнча эмне иш кылып жатканын билбейм. Мен биздин скульптор жана сүрөтчүлөргө жаман сөз айткым келбейт, бирок, чынында, бизге "дежур" долбоорлорду көрсөтүп жатышты. Мен эстелик боюнча эл аралык сынак жарыялоосун каалаар элем. Балким, атамдын окурмандарынын арасында анын чыгармалары менен чоңойгон сүрөтчү жана скульпторлор бардыр. Буга баары катышып, анын ичинен бирөөсүн тандап алсак жакшы болмок.

Эльвира Караева
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  10 
Комментарийлер(7)
06.08.2010. 22:16 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
4
Катталган:
31-07-2010
Соӊку аракети:
02-06-2011 03:51
Жынысы:
Белгисиз
0
Salamatsizby Shirin eje. Menin atym Eldar,,,1989 jili 1- octyabrda torolgonumdo, ata- enem Chyngyz Aitmatovdun Eldar degen balasindai bolsun dep "Eldar" degen isimdi iygarishkan eken.

Men ozum Osh shaarinan bolomun, biyil AUCAni 3 kursun butkom bolchum. Azyrki ubakitta USA jurom,,,Osh tuuralu jazgan ishterinizdi kaysil jerden okuusa bolot...Men da baykap turam batysh olkoloru Osh koogalanin emne dep oylop jatkanin,,,sizdin da oylorunuz menen bolushoyun degen bolchum. Choon rahmat!
07.08.2010. 10:30 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
690
Катталган:
10-03-2010
Соӊку аракети:
21-09-2017 13:32
Жынысы:
Белгисиз
0
Чыңгыздай улуу адамдын кызы болуштун өзү эле бул жашоодо чоң шыбага, чоң жоопкерчилик да болуш керек. Ийгилик! Айтматовду абдан абдан, абдан абдан кадырлайм!
07.08.2010. 19:25 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
16-06-2010
Соӊку аракети:
24-06-2011 14:02
Жынысы:
Белгисиз
0
Чынгыз десе кыргызды кыргыз десе Чынгызды тааныйт деген создун эч бир жалганы жок.Качан экени так эсимде жок гезит бетинде Илгиз Айтматовдун дагы эки жылдан бери эстелик тургузушкан жок деген нааразычылыгы жазылып жургон.Мамлекет тургузгусу келбесе озунор деле аракет жасап корбойсунорбу искуство мектебин ачканга жеткен каражатынар эстелик тургузганга кантип жетпесин.Мамлекетибиз жакыр болгондон кийин оз киндигибизди озубуз кескенге туура келет
07.08.2010. 23:47 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
70
Катталган:
05-07-2010
Соӊку аракети:
30-04-2012 11:08
Жынысы:
Белгисиз
0
Саламатсызбы Ширин, Чынгыз абабыз менен чындыгында сыймыктанабыз, ал адам жонундо айтса соз тугонбостур, ал эми сиздин Ош шаарындагы кандуу окуя жонундо жазган иштеринизди окуган жокмун бирок, келечекте окуп баа беребиз, негизинен жакшы иш кылыпсыздар, себеби мен да чет жакта журом, ошондуктан баардык чет элдик журналистер бир гана озбек улутунун жабыр тарткандарын жазып жана корсотуп туруп алышты, бул такыр туура эмес, Сиздин ишинизге ийгилик каалайм.
08.08.2010. 02:56 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
19
Катталган:
03-08-2010
Соӊку аракети:
14-09-2010 00:47
Жынысы:
Белгисиз
0
Chyngyz Agayibizga Estelikti kech bolso da tatyktuu kylyp turguzushsa eken nshallah.
09.08.2010. 03:19 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
142
Катталган:
29-05-2010
Соӊку аракети:
24-10-2012 02:52
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
avstria
0
Salamatsyzby Shirin, ishterinizge iygilik kaloo menen Facebookta dayima berip kelgen maalymattarynyz uchun chon RAHMAT demekchimin. Bar bolunuz!!!
09.08.2010. 10:53 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
26
Катталган:
15-05-2010
Соӊку аракети:
25-03-2015 00:06
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Kg, jalalabat, Bazarkorgon
0
Chyngyz Aytmatov,Kyrgyzstandyn baardyk jakwy jagyn kolunan keliwinche danazalap,(daje awygy menen
) butkyl dyinoogo taanytty. Sizge da uwunday aldan,alban iygilikterdi kaalaym. Chyngyz,kyrgyzdyn iwengeni eli!
kyrgyzstandyn
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: