Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

СТРЕСС – көп ооруну жаратуучу душман

№406 13-19-август, 2010-ж.


Стресстен кантип кутулууга мүмкүн? Кутулуу үчүн бийик мунарага чыгып алып, сырт дүйнө менен таптакыр байланышпай коюу кажет. Бирок минтүү мүмкүн болбогондуктан, стресстен чыгуунун жолун үйрөнүү оң.

СТРЕСС ДЕГЕН ЭМНЕ?
Стресс – адамдын эмоционалдык тынчтыгынын жана тең салмагынын бузулушу. Башкача айтканда, жагымсыз кырдаалдын таасиринен улам организмде пайда болгон катуу чыңалуу.
Негизи, нервдик чыңалууну организм “ден соолукка коркунуч туулду” деп кабыл алат. Ошол себептүү организмде химиялык жана биологиялык реакциялар жүрөт. Бул дененин күрөшүүгө (кырдаалга каршы турууга) же качууга даяр болуусун шарттайт. Ачуулануу же коркууга кез келгенде денени калтырак басып, муштум түйүлүп, анан артты карабай качуу же мушташуу келип чыгат. Коркунучтан кутулуу керек болгондо адам күчтүү болуп кетери да баарына маалым. Бул да болсо организмдин жашап кетүүгө болгон далалаты.

ЗЫЯНЫ – ООРУЛАРДЫ ЖАРАТЫП,
АДАМДЫ КАРТАЙТЫП ЖИБЕРГЕНИНДЕ

  • Эгер стресс узакка созулуп кетсе, анда нерв системасынын чыңалуусунан улам адамда шакый, белде оорутуу, кант диабети жана жыныстык жактан шалдык келип чыгат. Буга кан басымдын көтөрүлүүсү кошулат. Ал эми ашказанда туз кислотасы көбүрөөк бөлүнүп чыгып, ашказан жарасына кептелүү коркунучун жаратат.
  • Адамдын ДНКсында теломер аттуу зат бар. Булар генетикалык туруктуулукту жана хромосомдорду сактоого жооп беришет. Жаш өйдөлөгөн сайын теломерлер азайып отурат. Ал эми катуу же улам кайталанган стрессте теломерлердин саны кескин кыскарып, адам бир топ жашка улгая түшкөндөй көрү­нүп калат.
  • Стресс иммунитетке да зыянын тийгизет. Иммунитет начарлаганда тери жана аллергиялык оорулардын жаралуусу мүмкүн.

ЭМНЕДЕН УЛАМ КЕЛИП ЧЫГАТ?
Стрессти иштен айрылуу, жакын адамдын оорушу же каза болушу, жакшы көргөн адамдын таштап кетиши, катуу ооруга чалдыгуу, дамамат иштен же үйдөн уруш угуу, өнөкөт чарчап-чаалыгуу сыяктуу жагымсыз нерселер козгойт. Ошондой эле стрессти баланын туулушу, турмушка чыгуу (үйлөнүү) сыяктуу жагымдуу кырдаалдар да жаратышы мүмкүн.

СТРЕССТИН БЕЛГИЛЕРИ
Буга баш ооруу, уйкусуздук, жыныстык жашоонун бузулушу, депрессия, жүрөктүн кагышынын ылдамдашы, ишке жөндөмдүүлүктүн төмөндөшү, өзүнө ишенбөөчүлүк, фобиялардын көбөйүшү, эс-тутумдун начарлай башташы кирет.

СТРЕССТЕН АРЫЛУУНУН ЖОЛДОРУ
Кайгырып-капалануудан улам кээ бирөөлөр канча тамак ичкенин көзөмөлдөй албай калышат. Анын үстүнө жинденгенде тамакты чайнабай жутуп калуу күтүлөт. Анан бир күнү караса эле адам толуп кеткен болот. Жакшы чайналбаган же таптакыр эле чайналбаган тамактар толук сиңбейт да, калганы майга айланып кетет. Адамдын семирип кетүүсүнүн сыры ушунда. Ал эми тамакты чайнап жегенибизде тамак шилекей бездери менен иштелип, бат сиңүүгө шарт түзүлөт.

ТАТТУУЛАР КАЙГЫРЫП-КАПАЛАНУУДАН КУТКАРБАЙТ
Кайгырдыңыз, алтургай ыйлады­ңыз дейли. Көпчүлүк учурда мындайда кол өзүнөн-өзү таттууларга сунулуп, аны кантип жеп киргениңизди билбей каласыз. Таттуулардан жан дүйнөдө жеңилдик болгондой туюлат. Чындыгында, момпосуй, токочтордон соң кандагы глюкозанын деңгээли көтөрүлөт. Адам маанайынын көтөрүлүшүн, ишке жөндөмдүүлүгүнүн артышын баамдайт. Бирок көп өтпөй эле кандагы глюкозанын деңгээли кандай бат көтөрүлсө, ошондой эле бат түшүп, адамда тердөө, баш ооруу, ачка болгондой сезим, маанайдын түшүшү күтүлөт. Башкача айтканда, организм мурдагыдан да чоң стресске кабылат. Андыктан таттуулардын пайдасы деле жок. Бирок...

БИРОК АЧУУ ШОКОЛАД ЖАРДАМ БЕРЕТ
Курамында какаонун өлчөмү 75 пайызды түзгөн шоколад, чындыгында, маанайды көтөрөт. Мындай шоколадда кант аз, ал эми рахат гормонун бөлүп чыгарган заттардан турган какаонун өлчөмү көбүрөөк. Бирок бир күндө 50 граммдан ашык жебөө керек. Андан ашыгы толуп кетүүгө жол ачат.

БАЛЫК ЖАНА МАКАРОН СТРЕССТЕН КУТКАРАТ
Белгилүү диетолог Маргарита Королёва (Анита Цой, Наташа Королёва, Андрей Малахов, Николай Басков жана башкаларды өзү түзгөн диетасы менен арыктаткан) “балык, аш-көктөр (укроп, петрушка ж.б.) жана макарон нервдик чыңалуудан арылууга жардам берет” дейт. Бирок макаронду чени менен жебесе, семирүүгө жеткирет.

СТРЕССТЕН АРЫЛТУУЧУ ДАРЫ-ДАРМЕКТЕР
Медициналык каражаттардан гилицин, тенотен-валемидин жана башкалар бар. Бирок буларды дарыгердин сунушу менен гана ичүү керек.

ОШОНДОЙ ЭЛЕ...

  • Көк чай чыңалуудан арылууга жардам берет. Ал эми матэ чайы сергитет.
  • Банан жеңиз. Андагы заттар шаттыктын гормону – серотинди иштеп чыгаргандыктан, маанай көтөрүлүп, санаа канча бир мезгилге чейин унутулат.
  • Спорт менен машыгыңыз. Ага моюнуңуз жар бербесе, анда үй жумуштары менен деле алектениңиз. Кир жууңуз, үй жыйнаңыз. Огороддо иштеңиз, шаардыктар дачасына барып, чарба менен алектенишсе болот.
  • Жакшы көргөн адамыңыз менен кафеге барыңыз. Шам алдында сүйлөшүңүз.
  • Резина шариги менен манжала­рыңызды машыктырыңыз. Бул чыңал­ган булчуңдарды бошоң­дотот.
  • Өбүшүңүз. Мында сүйүү гормону бөлүнүп чыгып, бүркөлгөн кабактын ачылышына жардам берет.
  • Адамды чыңалуудан арылтуучу процедураларга барыңыз.
  • Мисалы, массаж, ароматерапия.
  • Эгер стресстен чыгуунун жолун таппай кыйнал­саңыз, психотерапевтке кайрылыңыз. Ал сиздин кайгы-капаңыздын сырын угуп, андан чыгуунун жолдорун көрсөтөт.

Эскертүү! Курамында кофеин бар азыктан, мисалы, кофеден, ошондой эле кока-коладан качыңыз. Булар нерв системасын дүүлүктүрүп, стрессти күчөтөт.


Билип ал

КҮНДҮЗ ОҢ, ТҮНКҮСҮН СОЛ ТАНОО МЕНЕН ДЕМ АЛАБЫЗБЫ?
Чыгыш медицинасынын аныктамасына кайрылсак, адам энергияны тамак-аштан гана эмес, абадан да алат. Башкача айтканда, мурун аркылуу дем алуу менен күндөн, анан айдан энергия алабыз.
Дем алуу менен күндөн энергия алуу күндүзү көбүнчө оң таноо, айдан энергия алуу түнкүсүн көбүнчө сол таноо аркылуу ишке ашат. Муну өзүңүздөр текшерип көрсөңүздөр болот. Күндүзү жана кечинде танооңуздарды кезеги менен жаап, дем алып көрүңүздөр. Ошондо күндүн кайсы убагында кайсы таноо менен көбүрөөк дем алып жатканыңыздар анык болот.
Демек, оң таноо аркылуу кирген аба агымы адамды активдүү кылып, сол таноо аркылуу кирген аба адамдын активдүүлүгүн басаңдатат. Башкача айтканда, Күн энергиясы адамды жылытып, күч берип, адамды активдүү кылат. Ал эми айдын энергиясы адамды муздатат, тынчтандырат.
Андыктан депрессияга кабылган учурда, чарчаганда оң таноо менен дем алууга аракет кылуу пайдалуу. Ал эми жинденгенде, ачууланганда сол таноо менен көбүрөөк дем алууга аракет кылган оң.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  3 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 2 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 2) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: