Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АКЫРКЫ АДАМ-ЖАПАЙЫНЫН АРЗУУСУ

№408 27-август - 2-сентябрь, 2010-ж.


(Башы өткөн сандарыбызда)

Ошол жаңгакты курчай алма жыгачтарынан сөрү жасап койгон. Ал балакана-сөрүгө кендир аркандан жасалган шаты менен гана чыгат да, чыгып-түшкөн соң шатысын алып коёт. Ошондо ал жерге ит-куш гана эмес, айлакер адам да чыга албайт. Балакананын тегерегине сүтактар конуп, таң атканча «сүт…ак» деп безеленип чыкса, булбулдар күндүзү бир тынбай сайрашат. Буларды канчалык көрөйүн десе да, адам-жапайы көрө албай койду. Азат жүргөн кезде адам-жапайынын булардын бирөөсү менен да иши болбойт эле. Кээде баюулуу (үкү) келип аны шылдыңдап кеткенин карасаң, кармата тургансып өтө жакын келет да, узун колун серпип аларда бир канат күүлөп ары боло калат. Чынжыр болбосо аны ушул мазагы үчүн шарт кармап, башын жулуп, канын ичпейт беле...

ХХХ

Отунчу балаканадагы адам-жапайыга тамак алып баруу милдетин алгандан кийин отунга деп тоого, токойго көп баргысы келбей калды. Токой ээсин “тойбос немени багып алдың” деп урушкан туубас катыны эптеп бышырып берген тамагын жаңгак кесеге толтура салат. Анан балаканага баратып, аны өзү казып койгон жугунду төгүүчү жерге шарт оодара салып, анын ордуна өзү даярдап койгон чийки этти шашып салып, салаңдап турган аркан-шатыга шарт жабышат. Аттап-буттап өйдөгө чыгып, адам-жапайынын алдына барып этти анын идишине оодарат. Ошондо экөө бирин-бири тиктеше түшүшөт. Тиктешет да, бир топтон кийин көздөрүн ала качышат. Экөөндө тең тил жок, сөз жок. Жөн гана ымдашып коёт. Кээде тамак бергени адам-жапайыга кеткен Отунчу көпкө жоголот. Токойчу муну билсе да, билмексен… Башкалардын болсо булар менен иши деле жок. Бара-бара адамдардын да бул жапайы жанга кызыгуусу сууган.
Бир гана аны колго түшүрүү үчүн ороо казып берген Отунчу бул иште өзүн айыптуу сезип, ошол айыбын кантип жууштун амалын таппай кыйналат...

ХХХ

Токойдогу сансыз көп дарактардын каршы-терши чырмалышкан бутактарына жабышкан бариктерден асман араң көрүнгөн жайкы кечтердин биринде көктө толгон ай сүзүп жүрдү. Ал анда-санда гана бариктердин кычыгынан кылайып көрүнбөсө, таарынган баладай жашырынат. Бирок токой үстүнө жарыгы текши тийгенге ормон ичи да айсыз кечтерге караганда бүгүн кыйла нурлуу.
Отунчу адатынча отун өчүрүп кеч жаткан. Уктап кетиптир. Бир убакта жапайы кишинин үнү чыккандай болду, каңырыш уктумбу дегенсип кулагын кайра жакшылап тоссо, тааныш үн. Шарт турду да асма шатыны түшүрүп, аны менен өйдө көтөрүлдү. Үн басылып калды. Отунчу адам-жапайынын жанына барды. Сүйлөнө берди. Тигиниси да бир нерселерди айтып, өз тилинде сүйлөнгөн болот. Анан экөө жакын келишти. Кадимкидей биринин дем алганы бирине угулуп турду…
Отунчуга адам-жапайынын колу тийди. Түктүү, кайраттуу, тырмактуу, эркектин колдору…
Адам-жапайыга Отунчунун колу тийди. Жумшак, назик, ургаачынын жыттуу колдору…

ХХХ

Жайкы түндөрдүн биринде Отунчу тобокелге салып, адам-жапайыны байланган жеринен чечип, байлоонун бир учун өз колуна ороп, эптеп ымдап, асма аркан-шаты менен жерге түшүрдү. Ээрчитип алып, баягы шаркыратма-көлмөгө алып барды. Таштан жабышып, сыйгаланып түшкөн мупмуздак сууга экөө көпкө кириништи, муну бир да жан, бир да макулук көрбөдү да, билбеди. Түн оогон кез эле. Атүгүл адамдардын эң эле куйтусу, эң эле митаамы – токой ээси да муну байкаган жок. Ал билсе, экөөнү тең катуу жазаламак.
Көлгө жакын келгенде өмүрү сууга түшүп көргөн эмеспи, адам-жапайы тайсалдап турду. Отунчу ошондо үстүндөгү чапанын чечип ыргытып, сууга боюн таштады. Адам-жапайыда болсо кийим жок. Отунчу ымдаганда аргасыз сууга шумгуду да, ичиркенип, секирип-секирип, оозунан жуткан суусун бүркүп, анан көнө түштү. Муздак сууда балыктардай ойноп, ары-бери сүзүп, суу чачышып, шаркыратманын шарына денелерин тосуп, бири-бирине жакындашып, алысташып, суу денелерин сылашып…
Эч кимге билгизбей Отунчу адам-жапайыны ордуна алып барып байлап салды.
Адам-жапайы канчадан бери «бошонсом эле кетемин, качып кетемин, учуп-күйүп үңкүрдөгү түгөйүмө жетемин» дегени менен бул жолу анте албады, кандайдыр бир күч анын бутун шилтетпей тушап турду…
Сыягы Отунчуга жакындай түшкөнү себеп болду окшойт...

ХХХ

Алматтардын жети үйүндө сегиз жан калды. Тогузунчусунун өлүү-тирүүсү белгисиз. Жыл айланса да мергенчинин кабары билинбейт. Төрт жигиттин издебеген, тинтпеген жери калбады.
Ошентип, издеп жүргөн күндөрүнүн биринде аскада асылып турган мылтыкты көздөрү чалып калды. Таң болушту. Мылтык ал жерге кайдан барды, ким алып барды? Деги эле ал жакка адам баласы эмес, тайган иттер да өтө албайт. Канаттуу куштар алып барып, аскадагы жалгыз арчага көрүнө илип салганбы? Төрт жигит канча күн жалама, шуштугуй асканын үстүнөн да, астынан да барышып, ошол түтөтмө мылтыкка жете албай суй жыгылышты. Акыры муну адам эмес, кайып жан алып келип илип кеткен экен деп түңүлүп кайтышты.
Көргөндөрүн он бир мүчөл жашаган куу сакал карысына айтып келишти.
– Бул мерген канча жолу оңко тургузду эле?- деп сурады ал абышка жигиттерден.
– Үч жолу! Төртүнчүсү да жакындап бараткан,- дешти жигиттер.
Кары алмат көпкө үнсүз-сөзсүз турду. Баары күйүп жаткан арчаны, андан заматта пайда боло калган чычаланы карап унчугушпады. Аксакал ушинткенде бир-экөөнүн эми эле ушул отко кактап оозуна салган кайберен эттери жумурун жулуп кеткендей болду.
– Бул турагыбызды таштап, журтубузду өзгөртүп, ылдый эл араласакпы?
Аксакал дагы да кыска сүй­лөп, сөзүн кайра үздү. Башкалар унчугушпады.
– Өзүбүздөн өзүбүз көбөйбөй жатабыз. Аз калдык. Ааламдын бир учунан бир учуна жетебиз деген алматтардан ушул алты үй – акыркысы. Жетинчиси ээсин кыйладан бери жоктоп турат. Биз, эмне, Жараткандын каргышына калдык бекен?!
Кары киши ушинтип айтканда баары дем албай укту. Дем албай жооп издешти. Бирок эч ким жообун ашкере айтууга батынган жок.
– Макул, дагы кырк күн ой­ло­нолу! Кырк күн мергендин өлүгүн издегиле! Кырк күндөн соң же башка урууларга аралашып кетебиз, же ушул жашообузду уланта беребиз. Аны алдыдагы тагдыр ташы көрсөтөт!

ХХХ

Алматтар көргөн мылтык чын эле мергенчиники эле. Бая чагылган тийгенде дал ошол мылтыгы колдон учуп, тээ төмөнгө кулап кеткен. Аны ургаачы адамжапайы кокус көрүп калган. Көрөрү менен жүрөгү оозуна кептелди. Түрү суук, өзүнө зыян алып келчү нерсе сыяктанды. Мурда-кийин көрбөсө да ушундай ой келди, анан аны жок кылуу үчүн коомай кармап, ар жерге алып барып жашырып чыкты. Бирде мөңгүнүн астына бекитсе, эртеси кайра ишенбей, дарыянын ортосундагы аралчага алып барды. Үчүнчү күнү таштын коңулуна таштап ийди. Акыры булардын баарына ишенбеди, жанагы жаналгыч немени адам баласы таап албасын деп кабатырланды. Анан мерген ачуусуна тийген күндөрдүн биринде мылтыкты аска бооруна илип келди. «Үңкүрдөн качып чыкса да ушул куралын алам деп зоодон учуп өлсүн» деген ой менен атайын ошол жерге көз көрүнө илип таштады.

Тойчубай Анаркулов

(Уландысы кийинки саныбызда)


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  1 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: