Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

КОРОНАВИРУС. АЛДЫН АЛУУ ЖАНА САКТАНУУ ЫКМАЛАРЫ

№907 19-25-март, 2020-ж.


2020-жылдын 18-мартында Кыргызстанда Жалал-Абад облусунда 3 адамдын коронавируска кабылганы маалым болду. Үчөө тең Сауд Арабиясынан, Умра сапарынан келгендер. Абал өтө кооптуу болгондуктан ар ким өзүн жана үйүндөгүлөрүн вирустан сактоо үчүн андан коргонуу жолдорун билүү жана эрежелерди так аткаруусу зарыл.

18-мартка карата дүйнөлүк статистикага көңүл бурсак, дүйнө боюнча коронавируска кабылгандардын саны 174 330 адамды, каза тапкандардын саны 7085, айыккандардын саны 79 000 адамды түздү.

КОРОНАВИРУС ТУУРАЛУУ МААЛЫМАТ

Кантип жугат?

Аба аркылуу (ооруган адам жөтөлгөндө, чүчкүргөндө, сүйлөгөндө вирусту абага бөлүп чыгарат), чаң жана кол алышуу аркылуу.

Эмнелер аркылуу кирет?

Ооз, мурун, көз аркылуу

Кайда канча убакыт жашай алат?

Вирус 26-27 градустагы ысыкта өлөт. Абада 30 мүнөт, металлдын үстүнө түшкөндө 12 саат, матанын бетинде 6-12 саат, колдо 10 мүнөткө чейин жашай алат.

Канча аралыкка таркайт?

Ооруган адамдан 3 метр аралыкка чейин таркай алат. Бирок 4,5 метрге чейин таркайт деген маалыматтар бар.

Оорунун жалпы белгилери

  • Кургак жөтөл
  • Мурундун кургак бүтүүсү
  • Дене табынын көтөрүлүүсү
  • Фарингит (тамактын оорутуусу, алкым бездин чоңоюушу)
  • Ичтин өтүшү
  • Дем алуунун кыйындашы
  • Пневмония

Инкубациялык мезгил

Жуккандан кийин 2-14 күн. Бирок адамдан адамга оору белгилери билине электе эле жугат.

Масканы туура тагынуу

  • Масканын өңү ачык жагын сыртка каратып тагынуу керек.
  • Масканын баш жагында ичке металл өткөзүлгөн болот. Ошол жагы өйдө жакка каратылып кийилет. Масканы кийгенде металлды ийип, мурундун формасына келтириңиз. Масканын төмөн жагын ылдый тартыңыз. Анткени ал оозду, ээкти жабышы керек. Ушинтип бетке тыгыз кийгенде гана масканын ар жагынан абанын, аны менен кошо вирустун кирип кетишинен сактанасыз.
  • Масканы ар бир 2-3 саатта алмаштырыңыз (жаңысын тагыныңыз , эгер даки маска болсо жууп-үтүктөп тагыныңыз) . Чечкенде анын боосунан гана кармап чечип, оозу жабык контейнерге таштап, колду самындап жуу керек. Маска кийип жүргөндө кол менен аны кармалабоо кажет.
  • Кимдин үйүндө коронавируска шектүү адам болсо, масканы үй-бүлө мүчөлөрүнүн баары тагынуусу керек.

    Коомдук жайда жана унаада
  • Вирус жукпашы үчүн бирөөлөр менен өбүшпөө, кол алышып учурашпоо керек. Саламдашуу үчүн кол булгалоо, баш ийкешүү жетиштүү.
  • Колду бат-баттан самындап жууп туруу же курамында спирт бар антисептикалык каражаттар менен тазалап туруу. Анткени колго жуккан вирус мындай тазалоодон өлөт. Колду жууганга мүмкүнчүлүк жок болсо, антисептик да болбосо, анда колду спирт, арак менен тазалоого болот.
  • Мурунду оксолин дары майы менен майлоо (бирок айрым окумуштуулар оксолиндин жардам бербестигин айтышат).
  • Маска тагынуу, респиратор кийүү. Респиратор вирустун мурун аркылуу кирип кетүүсүнөн мыкты коргойт.
  • Зарыл иш болбосо көчөгө чыкпоо. Коомдук унаага эпидемия учурунда түшпөөгө аракеттенүү.
  • Эл көп чогулган жерге барбоо.
  • Коомдук жайда эч нерсени кармалабоо, жөлөнбөө (дубал, отургуч жана башка).
  • Жаныбар жана канаттууларга жолобоо, кармалабоо.
  • Коронавирус жуктуруп алуу коркунучу бар өлкөлөргө барбай туруу.
  • Унаадагы кармагычты кармаган соң вирус жукпашы үчүн кол менен бетти, оозду, мурунду кармалабоо. Эпидемия учурунда кармагычтар вирустардын топтошкон жайына айланат.
  • Коронавирус катталган учурда коомдук транспортту пайдалануудан жана адамдар көп барган жерден качуу, сапарга чыкпоо.
  • Коомдук унаада зарыл болбосо чөнтөк телефонду алып чыкпоо, сүйлөшпөө. Ага жуккан вирусту сиз өзүңүзгө жуктуруп аласыз. Эгер телефонду колдонгон болсоңуз, нымдуу салфетка менен дароо аарчууну унутпаңыз!
  • Коомдук жайда жөтөлгөн, чүчкүргөн, дене табы көтөрүлгөн адамдан минимум 1 метр ары жүрүү.
  • Чүчкүргөндө жана жөтөлгөндө ооз, мурунду кагаз салфетка же нымдуу салфетка менен жабуу. Чүчкүргөн соң аларды таштанды чакага ыргытуу.
  • Же чыканакты бүгүп, бүгүлгөн жерге чүчкүрүү, жөтөлүү.
  • Резина кол капты кийгенде аны менен кол, мурун, оозду кармалабоо. Бирок кол каптан көрө аны кийбей, колду бат-баттан самындап жууган жакшы.
  • Жумушка барган соң колду антисептик менен тазалап, анан масканы жибинен кармап чечип, оозу жабык контейнерге таштап, колду самындап жуу керек. Көтөрүп барган сумка, папка жана башка нерсенин сыртын нымдуу салфетка менен аарчып-тазалоо.
  • Дааратканага баргандан кийин, тамак ичерде колду самындап жуу. Муну балдарга да үйрөтүү керек.
  • Ысык сууну ар бир 15 мүнөттө ичүү.
  • Япондук врачтар ооз жана тамак кургак эмес, нымдуу болушу, ар бир 15 мүнөт сайын бир нече ууртам ысык суу ичип туруу керектигин айтышат. Эгер вирус оозго түшсө, суу аны ашказанга кетирет, ашказан кычкылы аны өлтүрөт. Эгер сууну дамамат ичип турбасаңыз, вирус дем алуу жолдоруна, анын ичинде өпкөгө өтүп кетет.
  • Иштеген адамдар түшкү тамактануу убактысынын жарымын тамактанууга, жарымын эл жок же аз, күн жакшы тийген жерде сейилдөөгө жумшоо сунушталат. Кийимде же денеде вирус болсо, күн нурунан өлөт жана күн нурунан В витамини пайда болуп, иммунитеттин көтөрүңкү болуп кармалып турушуна таасир этет.
  • Кеңседе колдонгон буюмдарды дезинфекциялоочу каражаттар менен дайыма сүртүп туруу.

Көчөдөн же иштен келер менен...

- Сырткы жана баш кийимди кагып, күнгө жаюу же шамал тийген жерге жаюу. Күн нуру вирусту өлтүрөт.

- Бут кийимди чечкен соң алгач колду билекке чейин 2-3 сыйра самындап жуу. Анан бетти самындап жуу. Мурун жана ооз ичине суу жүгүртүп жуу.

- Дененин ачык жерлерин, кулак, моюнду да самындап жуу же арак же спирт шыбап, дезинфекциялоо.

- Көтөргөн сумкаңыздын сыртын жууп, тазалоо же нымдуу салфетка менен аарчуу.

- Кийип келген шым, юбка, көйнөк, свитерди үтүктөө эң жакшы нерсе. Үтүктөөдө аларга жабышкан вирус болсо өлөт, эртеңкиге да кийим даяр. Анан колду кайра самындап жуу. Кийимде вирус болсо, кайра колго жугушу мүмкүн.

  • Бөлмөлөрдү желдетип, нымдуу чүпүрөк менен 3-4 маал сүртүп, арчалап туруу.
  • Идиштерди колдонгон соң кайнак суу менен жууп, жакшылап чайкоо.
  • Ооздогу вирус балдарга жукпашы үчүн балдарга тамакты чайнап жана өзүңүз жеп жаткан кашык менен бербөө. Бул өлкөдө жайылып жаткан гепатит оорусунун жугуусунан да сактайт.
  • Жуулбаган жашылча-жемишти жебөө.
  • Тамак-ашты кайнатып жеп-ичүү.
  • Балдарды башка балдарга, коңшулардын балдарына да кошуп ойнотпоо.
  • Вирус жукканын өз алдынча текшерүү.
  • Тайвандык эксперттин айтуусуна караганда, адам өзүнө вирус жуккан же жукпаганын өз алдынча текшерип биле алат. Терең дем алып, демди чыгарбай, 10 секунд туруңуз. Эгер бул аралыкта жөтөлбөсөңүз, аба жетпегендей болуп кыйналбасаңыз, анда өпкөңүздө фиброз жок. Демек, инфекция жок.
  • Жөтөл, температура, мурун бүтүү болсо, тамак ооруса үйдө калыңыз, башкаларга жугузбоо үчүн жумушка барбаңыз. “Тез жардам” чакырыңыз.

Оорудан өзгөчө кимдер сактанышы зарыл?

Дем алуу жолдорунун оорусу барлар (астма, өнөкөт бронхит), иммунитети алсыздар, жаңы операция болгондор, оорудан жаңы айыгып жаткандар.

Жүрөк-кан тамыр жана кант диабети оорусу барлар.

Андыктан зарыл иш болбосо көчөгө чыкпай, үйдө отуруу зарыл. Оору жукса, оорунун оор өтүшү күтүлөт. Каза болуп калуу коркунучу чоң.

Ооруга чалдыкпоо үчүн иммунитетти көтөрүү керек. Тамактануу рационуна сүт азыктары, прополис (аары желими), бал, ашкабак, цитрус, өрүк как, мейиз, курма, грек жаңгагы, эт, балык, буурчак, гречка, каймак май, жумуртка, карагат кыямы, петрушка, ит мурун компоту кошулушу керек.

Организмде вирустарга каршы күрөшүүчү күчү бар интерферондун иштелип чыгышына балдар йогурту менен айран таасир этет. Андыктан эртең менен жана кечинде айран, йогурт ичүү туура.

Канымжан Усупбекова
koom@super.kg



Абдылда Иманкулов жана Назира Айтбекова коронавирустун алдын алуу чараларын айтышты

Автор: Кызжибек Раимова
Оператор: Элчибек Кыштообаев

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  -2 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 1 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 1) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
23792;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: