Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Жолболду Алыбаев: «МЕНИ «ЭКИНЧИ РЫСПАЙ» ДЕШЧҮ»

№410 10-16-сентябрь, 2010-ж.


Жүрөктө калган жылдыз

Эл ичи таланттарга бай. Мына ошондой өнөр адамы Жолболду Алыбаев 63 жаш пайгамбар жашына келсе да, колунан комузун түшүрбөй ырдап келет. “Арзыкан”, “Чолпонум” сыяктуу ырларын билбеген жан болбосо керек. Айрымдардын “үн деле карыйт” дегенин агай жокко чыгарып, аккордеон менен обон созуп, маек куруп берди.

КААРМАН ТУУРАЛУУ

  • 1947-жылы 24-декабрда Өзгөн районуна караштуу Заргер айылында төрөлгөн.
  • Үй-бүлөдө жалгыз уул. Эки карындашы бар. Кичинекей карындашы кырсык болуп өтүп кеткен.
  • Наамдары: КРнын Эмгек сиңирген артисти (1993), Эл артисти (2003), Кыргызстан жазуучулар союзунун мүчөсү, ОшМУнун профессору, Өзгөн районунун ардактуу адамы.
  • 200гө жакын обондуу ырлар, 50дөн ашык көлөмдүү чыгармалардын, 3 китептин автору.

– Агай, “ааламга кетчү жол айылдан башталат” дешет. Анын сыңары чыт курсак кез издери элетте калган болсо керек...
– Айылым Өзгөндүн төрүндө. Бизден ары жайлоо башталат. Бала кезде элеттеги таланттуу адамдар катуу таасир калтырган окшойт, айтор, музыка дегенде эт-бетимден кетчү элем. Таенемдин колунда өскөндүктөн, ал киши укмуш жомокторду айтып берчү. Айылдагы Касым аттуу аксакал мени комузда кол ойнотконго үйрөткөн. Анда мен 5 жашта элем. Күү үйрөтүп гана тим болбостон, комузун белекке берип сүйүнткөн. Азыр ойлосом, комузу менен кошо өнөрүн да өткөргөн белем.
Мектепте окуп жүргөндө “Манас”, “Курманбек” сыяктуу эпостордон үзүндү жаттап убара тартчумун. 8-класска чейин айылда окудум. 11-классты Өзгөндөгү Макаренко мектебинен бүткөм. Поэзияны жашымдан жакшы көрөр элем. Акын болом деп кыялданып, далай ырлар жаралган. Ошентип, мектепти аяктаар алдында кароого катышып, “Ичкилик эмне?” деген терме жазып, Бишкекке чейин келип орун алып кеткем.
– Анан акындык жолду тандайын деп окууга тапшырдыңыз...
Окууну бүтөрдө Рыспай Абдыкадыровдун “Түгөйүм” ыры укмуш ырдалып калган. Мен ал ырды аккордеон эмес, комузга салып ырдаганымды көрүп, музыкалык мектептин директору Ошко окууга тапшыртты. Болгондо да маданий ишмердин окуусуна тапшыртып коюптур. Түшүнбөй эле 1 жылдай окуп калдым. Анан кайрадан музыкалык факультетке тапшыргам.
– Сизди экинчи Рыспай деп коюшат экен...
– Мен окуган институтта Рыспай аке да окучу. Ал менден 2 курс жогору болчу. Менин ырдап калышыма да Рыспай аке түрткү болгон. Анын ырларын өзүндөй кылып ырдачумун. Ошондон улам мени экинчи Рыспай дешчү. 2-курста өзүм ыр жазып, обон чыгара баштадым. Акын Жолон Мамытов окуу жайда адабий ийримди жетектечү. “Ким ыр жазса, урнага салгыла” деп урна ачып койду. Мен 3 ырымды салып коюп, пахта теримге кетип калдым. Ал кезде окуучулар менен студенттер айлап пахта терчүбүз да. Бир күнү эле группалашым “сен ыр жазасыңбы же башка Жолболду Алыбаев деген барбы?” дейт. Көрсө, менин ырым облустук гезитке чыккан экен. Ал кезде ыр жазган, обон чыгарган адамдарга жакшы мамиле кылышчу. Бир жолу сабакта отурсам, агай кирип келип мени чакырып калды. Сыртка чыксам, коридордо Жолон Мамытов туруптур. Мен капкара, бою кичинекей бала элем. Жанындагы киши экөө “кичинекей эле бала турбайбы” деп карап калышты. Анан алар “сен жаңылып кирип алыпсың. Кыргыз тилге которулбайсыңбы?” дешти. Мен болсо ыр жазарымды, бирок чала-бучук обон чыгарарымды айтып, музыканы тандаган элем.
Ошентип, окууну бүткүчө 20-30 чакты обондуу ыр жаздым. Кийин поэзиядан алыстап кеттим.
– Өмүр жолуңузда өйдөдө өбөк болчу жубайыңыз менен кантип табышып калдыңыз эле?
– Ушунча сурадың, чындыгын айтайын. Мен 2-курста окуп жүргөндө Алайдан Орозайым аттуу сулуу кыз 1-курска келген. Экөөбүздүн жылдызыбыз келишип, үйлөндүк. Уулдуу болдук эле, чарчап калды. Экинчи кызыбыз да 5 айында учуп кетти. Чынында, жубайымды ала качып кеткен элем. Алайга ал көрүнүш өөн учураптыр. Анысы аз келгенсип, апасынын төркүндөрүнө жашында кудалап коюшкан экен, мен аны билбепмин. Башында “ажыратабыз” деп жүрүп, 3 жыл жашаган соң ажыратып тынышты. Менин институтка окутуучу болуп калбаганымдын себеби да ошол.
– Экинчи жолу үй-бүлө курдуңузбу?
– Жалал-Абаддагы педучилищеде мугалим болуп жүрүп, 3-курста окуган Венера аттуу кыз менен түтүн булаттым. Экөөбүз 30 жыл чогуу жашап, ажыраштык. Себебин айтпай эле коёюн, айтканга тил барбайт. Кээ бир жакындарым, туугандарым гана билишет. Менден күнөө өткөн эмес, андан кеткен. Ошентип, 2002-жылы Ошко келе бердим.
– Кичине кезимде телевизордон сиздин “бурулуштан мүрзөмдү кайрылып барып ким көрөт?..” деп ырдаганыңызды көрүп, “баласы жок турбайбы” деп кейийт элем, түшүнбөй...
(Күлүп). Венера экөөбүз 4 уул, 3 кыздуу болдук. Азыр 11 неберем бар.
Азыркы жубайым Бүбүсайранын атасы ырга шыктуу болгондуктан, далай ырчыларды үйүнө коноктогон экен. Кызы болсо мени менен таанышам деп келиптир. Ошол маалда Венера экөөбүздүн турмуш отубуз тутанбай калган болчу. Бүбүсайра экөөбүз бир жылдай тааныш болуп жүрүп, анан баш коштук. “Үйүм жок, өкмөттүн бир бөлмөлүү үйүндө жашайм, макулсуңбу?” деп шартымды айтсам, бар-жогуна кайыл болду. Жаман үйдө жашап ысык-суукту мени менен тартып жүрүп, экөөбүз үйлүү да, кыздуу да болдук. Балдарымды өзүм үйлөп-жайладым.
– Агай, айрыкча чыгармачыл адамдар тагдыр бороонуна кабылганда ичкиликке туруштук бере албай калат өңдүү...
– Ичкилик маселесине келсек, 2-курска чейин оозума бозо да алчу эмесмин. Элге тааныла баштаганда андайды ууртап коюп жүрдүм. Толук 7 жыл ичип, айылга барып сарык болуп калып, 20 жыл ичкиликтен алыс жүрдүм. Кийин кан басымым түшүп кетиптир. Врачка кайрылсам, “күчтүү тамак жеңиз, шарап, коньяктан анча-мынчада ичип туруңуз” деди. “Ошол да болчу беле?” десем, дары жазып берип, “кур десе бозо ичип жүрүңүз” дейт. Ошентип, аздан алып жүрүп көбөйүп кетти. Дал ошол убакта турмушумдан чөгүп, ичтим. Бирок ичкенде эл көзүнөн качып, эч кимге зыяным тийчү эмес. Ичкилик жакшылыкка алпарбасын түшүнүп, 2001-жылдан бери ичкиликти таштадым. Азыр 5 убак намаз окуйм.
– Алайдагы бир үйдү көрсөтүп, “бул Жолболдунун Чолпонунун үйү” деп калышат...
– “Чолпонумда” мен кыргызда болгон таза сүйүүлөрдү бергем. Алайга таркап кеткени “Чолпонум” деген ыр чыккандан кийин биринчи жубайым Орозайымдын күйөөсү кызганып чыр чыгарат. Анан Сайпидин Рахманбердиев деген алайлык журналист “Чолпонумдун жообу” деген ыр чыгарып, ошондон күйөөсү аны сотко берип салат. Ушундан улам ушундай сөз тарап кеткен.
– Азыркы маданиятыбыздын өнүгүү жолуна сиздин бааңыз кандай?
– Союз убагында маданиятыбыз өнүккөн. Бирок биз даяр эмес болсок да, Опера-балетти киргизген. 99 пайыз орустардын чыгармаларын окуйт элек. Бул – терс жагы. Ал эми оң тарабы – нота үйрөтүп, жаңыча илим-билимге умтултканы.
Азыркы күндө уурдабаган чет элдик обон калбады. 90-жылдарга чейин жакшы обончулар чыккан. Ачык эле айтайын, халтурага өтүп кеттик. Оригиналдуу ырлары менен Бек Борбиев чыкты. Бирок кийинчерээк обондору окшош ырларды жарата баштады.
Азыркылардын обондору бири-бирине окшош. Колунан келсе-келбесе да сөзүн өздөрү жазышат. Компьютерден жаздырып алып, фонограмма менен ырдашат. Компьютер деген карганын үнүн булбул кылып коюуда. Эстрада дегендин өзү бизде жок. Чоро Кожомжаров, Шамшыбек Өтөбаевдер – эстраданын баштоочулары. Кыздардан ошол убактагы “Кыз-Бурак” тобунда эстраданын жыты бар болчу. Бүгүн фонограмманы жойсок, 99 пайыз ырчы жоголот. Азыркы ырчылардын ырын тыңдап отуруп, сөздөрүнө кускум келет. Чычалабай эле коюшсун, бул чындык.
– Саясатка кандайсыз, кайсы партияга мүчөсүз?
– Өмүрүмдө партияга мүчө болгон эмесмин. Саясатты, элдин турмушун мен ырларымда айтам. Акаев убагындагы быкы-чыкыны чукуп, 94-жылы “Кайран эл” деген көлөмдүү чыгарма жазгам. Анан бийлик тарабынан КГБдан келишип, “Акаевди жамандапсың” деп демитишти. “Анын аты аталбай эле турат” десем, “шайлоонун алдында тетири үгүттөгөнүңүз болбойт, аксакал, ырдабай эле турбайсызбы” дешет. Ошентип, ал ыр ырдалбай калды. Мен Масалиевди колдогон элем. Тилекке каршы, ал киши шайлоодон өтпөй калды. Ошондон кийин көңүлүм калган, эч кимге жан тартпайм. Анан да наамга жамынып саясатты аттагандарды дилим сүйбөйт. Карап отурсам 80ге чыккан аксакалы деле «Кош жылдыз» деп жаш ырчыны колтуктап, фонограмма менен ырдап жатат. Эй, бул деген маскарапозчулук!
– Шаардын куну кетип калгансыптыр, Ош окуясына күбө болгон чыгарсыз?
– 11-июнь күнү эртең менен Ак-Тилек кичирайонунан келатсам, жолду тосуп «шаарда согуш болуп жатат» дешти. Ачык айтыш керек, бир акмактардын тилине кирип, өзбек туугандар бекер кылышты. Буларда бийлиги, байлыгы бар адамдын оозун караган, аксакалынын сөзүн уккан сапат бар. Аларды дал ошол байлыгы бар өзбектер тукуруп, жолдон чыгарышты. Чынында, бул улутта деле бизге окшоп бала-чакасын араң багып жаткандар толтура.
Эки күндөн кийин жумушка келсем, кыбыраган жан жок. Калпак кийип алган элем, “Филармония кантти экен?..” деп ошол жакка барсам, “снайперлер атып жатышат, калпакты алып кой” дешкенинен калпакты коюнума катканга аргасыз болдум.
– Рахмат, маегиңизге, улут деп күйгөн өнөр адамдары өлбөсүн, алардын арасында сизде да ийгиликтер болсун.

Бурул Исмаилова
star@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  10 
Комментарийлер(2)
10.09.2010. 22:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
370
Катталган:
06-09-2010
Соӊку аракети:
04-10-2018 23:46
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Italia,Sardegnia.
0
KAGILAIIN KIRGIZ ELIM emne y4yn koldo bar altindin barki jok?BUL insandi koldogon adam jok bul en talantuu insan.Meni keitkeni tiryy kezde barkin bilbei OLGONDO gana barkin bilebiz.JOLBOLDU ALIBAEVDI men bala kezden beri jakwi korom azir dele25 jawtamin,bul insandin talantina teren taazim kilam.BIZDIN JILDIZIBIZ ,SIIMIGIBIZ,KADIRLUU adamibiz sizsiz JOLBOLDU ATA.
11.09.2010. 16:45 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
215
Катталган:
03-09-2010
Соӊку аракети:
01-02-2017 15:02
Жынысы:
Белгисиз
0
Чолпонум ырынан башкасын билбейт экем.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: