Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Сейитбек Усманов, Америкадагы мекендеш: «ЖАШТАР, ЗАМАНГА ЫЛАЙЫК КЕСИП ТАНДАГЫЛА»

№914 11-17-июнь 2020-ж


Каарманым жөнүндө дароо эле кириш сөздөн баштоону туура көрдүм. Ал кесип тандоодо жаш муунга кантип туура багыт бериш керек деген темада сүйлөшүп жатып, “адамдын курсагы ач болсо, ал көкүрөгүндөгү ачкачылыкты толтура албайт” деген жакшы сөз айтты. Учурда Америкада жашап, иштеп жаткан мекендешибиз Сейитбек Усманов жаш муунга, ата-энелерге пайдасы тие турган мыкты маек куруп берди.

– Саламатсызбы, Сейитбек мырза? Биз бул материал менен жакында эле мектепти аяктаган абитуриенттерге кесип тандоодо туура багыт берүүнү максат кылдык. Алгач ушул багытта эмне кеңеш бере аласыз, ушуга токтолсок.

– Рахмат сурооңузга, саламатчылык. Ата-эне да, бала да жогорку окуу жайга тапшырарда эмне үчүн тапшырып жатам деп ойлонушу керек. Менин оюмча, бардык эле абитуриент келечекте жакшы акча тапкан жумушка орношкусу келет. Эгерде тандаган кесип сага киреше алып келбесе, анда анын пайдасы эмне? Алгач анализ жүргүзүп, керексиз делген кесиптерди санап алуу керек. Жеке мен ИИМдин академиясы, өкмөттүк башкарууга алып барган дипломатиялык академияларда окууну керексиз деп эсептейм. Түшүнөсүз, бул кандай системге алып барат. Адам акылы менен акча табышы керек. Мисалы, 4-5 жыл мугалимдикти окуп, жыйынтыгында ал мугалим болуп деле иштебейт. Иштесе дагы аз гана айлыкка иштеши керек болот. Ал эми керектүү, кирешелүү, адамдын өнүгүүсүнө шарт түзгөн, дүйнөгө жол ачкан кесиптер – программалоо, компьютердик инженерия сыяктуу так илимдер. Программист – эң идеалдуу кесип. Эгерде кесиптердин пирамидасын курсак, анда программисттик кесип эң чокусунан орун алмак. Бул тармактарда билим алуу кызыксыз жана татаал сезилиши мүмкүн. Бирок адам жалкоолонбой, бир аз чыдап ушул тармакка багыт алып үйрөнүп алса эч качан жаңылган болбойт.

– Өзүңүз жөнүндө айтып берсеңиз. Каякта төрөлүп-өскөнсүз? Учурда каяктасыз? Эмне менен алектенесиз?

– Мен Бишкекте төрөлгөм. Атам Баткен облусунун Кадамжай районунан болот. Ал жакка жыл сайын же 2 жылда бир барып турам. 34 жаштамын, 10 жашымда Чехияга көчүп кеткенбиз. 18 жашымда Канадага барып, Торонто университетинде окудум. Бакалаврды ошол жактан окуп бүттүм. Магистратураны АКШдагы Вирджиния университетинен бүтүрдүм. Акыркы 4 жылдан бери программист болуп иштеп келе жатам. Ишимди аябай жакшы көрөм, андан ырахат алам, айлыгы да жакшы. 9 жылдан бери Америкада жашайм. Вашингтондун түндүгүндө жайгашкан Мэриленд деген штаттамын. Келинчегим, Жоомарт деген уулум жана Нургүл аттуу кызым бар. Экөө тең кыргызча сүйлөшөт, англис тилин да жакшы билишет. Буюрса, 10 жашка чыгышса экөөнө тең программисттик кесипти үйрөтүп баштайм.

– Балдарына багыт берүүдө ата-энелердин кетирген катачылыктары кайсылар деп эсептейсиз?

– Эски көз караштардан арылыш керек. Престиждүү окуу жайда окуп, бирок керексиз кесипке ээ болуунун эмне кажети бар? Алган билимдин акыбетин көрүш керек да. Окууга кеткен убакытты дагы көбүнчө эске албай коёбуз. Мисалы, “балам же кызым кайсы бир предметти окуткан мугалим болот” деп окууга тапшыртты. Ал окууну бүтмөйүнчө эч жакта иштебей 4-5 жыл билим алат. Анан окууну аяктагандан кийин 20 миң сомго жетпеген айлыкка иштейт. Бул деген 200 эле доллардын айланасы да. Ошол 200 долларлык жумуш 5 жыл кетирип окуган убактысын актайбы? Анан айласы жок башка тармакка билими туура келбесе да иштеп кетүүгө аргасыз болот. Ал эми программист болсо окуп жатып эле акча таба алат. Менин бир бөлөмдү программист болууга үндөп, ал окуду. Окуу менен катар практика үчүн деп бир жерге стажёр катары жумушка кирип алды. 4-курсунда стажёр катары иштеп жатып эле айына 500 доллар таап жатты. Бишкектеги студент үчүн бул жакшы эле акча да.

– Кыргызстандагы жалпы билим берүүчү мекемелердин окутуу программасы инженерия, программалоо тармагын тандоого пайдубал болуп бере алабы?

– Бул аябай чоң талкуу кыла турган тема. Кыскача айтып кетейин, бизде мектеп программасынын 99 пайызы пайдасыз деп эсептейм. Алар баланы жашоого даярдабайт. Жашоого даяр болуш үчүн эң керектүү кесиптерди тандап алып, ошого басым жасоо керек. Бирок бул жалгыз эле Кыргызстанда бар көйгөй эмес. Мен 9 жыл Чехияда окудум. Ал жакта деле ошондой. Америкада деле мындай маселе бар. Мисалы, мага биология, адабият, математика сабактары аябай татаал болчу. Мен аларды кереги жок деп эсептечүмүн. Ошондуктан окуучуларды кызыгуусуна жараша бөлүп окутуш керек деп ойлойм. Мисалы, мектепте, жок дегенде жогорку класстарда кантип банктык кызматтарды колдонсо болот, кантип каржы жагынан көз карандысыз боло алат деген суроолордун айланасында билим берилбейт. Мисалы, программалоо тармагы боюнча мектепте бир дагы жерден окуган эмесмин.

– Бир учурда жалаң юрист, экономист кесиптерине абитуриенттер көп тапшырып, ушул тармактагы адистер көбөйүп кеткен. Бүгүнкү күндө алардын саны көп экенине карабай, өлкөдө укуктар көп бузулат, өлкөнүн экономикасы жарды, мыйзамдар сыйланбаган өлкөдө жашап жатабыз. Сиз программист кесиби абдан актуалдуу деп жатасыз. Санариптешпеген өлкөдө алар да жумушсуз калышпайбы?

– Юрист же экономисттер көп, бирок өлкө ушундай абалда болуп жатканы алардын көптүгүнөн көз каранды эмес. Анткени мыйзамды бийлик өзү сыйлабайт, бийликке келгендер адамдардын укугун коргоп бербей жатпайбы. Экономиканы көтөрүү үчүн деле бийликке билимдүү адам келиши керек да. Гарварддан бүтүп келген экономист болсо деле ал экономиканы башкарып жатпагандан кийин, билимин өлкөнүн экономикасы үчүн колдоно албай калат. Ал эми программисттер менен башканы салыштырып болбойт. Анткени аларга болгон талап абдан жогору, алар жетишсиз жана жумушсуздук күч алып турган учурда деле аларга иш табыла берет. Азыр IT технология өнүгүп жаткан учур. Алдыңкы жылдары дагы кулачын жаят, программисттерге болгон талап мындан дагы өсөт.

– Баланын кызыгуусу, тандоосу же таланты перспективдүү кесип үчүн эмес болсочу?

– Баланын тандоосу, мисалы, күрөш же ырдоо болсо, мындай нерсе менен бош убактысында алектенсе жакшы. Мисалы, таланттуунун баарынан эле ырчы же спортчу чыга бербейт да? Бул нерседен карьера жасаса болбойт. Мисалы, Валентина Шевченко UFC’ге кызыккан канчалаган кыздардын арасынан жалгыз суурулуп чыкты. Миңдеген кыздардын арасынан бир-экөө эле суурулуп чыгып карьера жасап алышы мүмкүн. Искусство тармагында деле ушундай. Көпчүлүк спортчулар карьерасын жыйынтыктагандан кийин эң эле жакшы дегенде машыктыруучу болуп калат. Андан кийин алардын башка тармакты өздөштүрүүсүнө кеч болуп калат. Мен билем, карьерасын жыйынтыктагандан кийин “бандит” болуп кеткен же стресске кабылып кандайдыр бир кылмышка барган спортчуларды. Мындан тышкары такси кызматы, жеткирүү кызматтары сыяктуу оор жумуштарда гана иштеп калышат. Спорт менен сергек жашоо образы катары, албетте, алектенүү керек, бирок бош убакыттарда машыгып, ал эми негизги жумуш катары мээнин булчуңдарын иштеткен кесиптерди тандоо керек.

Программист болуш үчүн таланттын деле кереги жок. Программалоо – бул кадимки эле тил. Англис, немис тилин үйрөнгөн сыяктуу эле, компьютердин тилин үйрөнүп алса, ал дүйнөнүн кайсы бурчунда болбосун акча таап иштей алат.

Гүлжан Асанкожоева
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  3 
Комментарийлер(11)
15.06.2020. 11:18 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
202
Катталган:
25-02-2019
Соӊку аракети:
02-08-2020 19:31
Жынысы:
Белгисиз
+2
Азамат!
15.06.2020. 13:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
167
Катталган:
10-10-2019
Соӊку аракети:
06-08-2020 00:14
Жынысы:
Белгисиз
+2
Эми балдардын баары программист болуп алса, башка жумушта ким иштейт. Андан коро айлыктарын которуп, ар бир жумушту барктуу кылса болот...
16.06.2020. 17:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
20-11-2010
Соӊку аракети:
06-07-2020 09:14
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Жалал-Абад
+1
Mintip-menu-suybo,мен да ошону жазайын деген элем:)
21.06.2020. 01:34 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
29
Катталган:
06-07-2012
Соӊку аракети:
05-08-2020 15:32
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Osh
0
Mintip-menu-suybo,Айлыктарды которбой жатышпайбы. Туура айтат заманга жараша кесип тандоо керек. Албете, конулуно туура келген кесип болсо андан жакшы.
17.06.2020. 13:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
19
Катталган:
10-04-2013
Соӊку аракети:
06-08-2020 19:45
Жынысы:
Белгисиз
0
Ошол IT программист ти деле мугалимдер окуутуп атпайби Кыргызстанда сен айткан аз айлыка.Ар ким озуно жаккан кесипти тандайтда. Ке биролор семейный жумушту удагтат военный и ж.б
20.06.2020. 13:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
197
Катталган:
29-11-2010
Соӊку аракети:
07-08-2020 01:35
Жынысы:
Белгисиз
+3
Ушундай адамдардан акыл сурабай эле койбопсуңар. Эч нерсе окубай, кругозорду кеңейтпей эле акча, акча деп жашашыбыз керек экен да. Мунун оюу боюнча жашасак, ички дүйнөбүздү да акча менен толтурушубуз керек.
21.06.2020. 01:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
29
Катталган:
06-07-2012
Соӊку аракети:
05-08-2020 15:32
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Osh
0
PeRa,Айтканды туура кабыл алсанар. Ким каалабайт жакшы акча таап жакшы жашоодо жашаганды! Кесип менен хоббини бир кылып албай ,журогун суйгон нерсе менен алектенип,ошол эле учурда жакшы кирешелуу кесиптин ээси болгондун неси жаман
21.06.2020. 14:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
02-04-2020
Соӊку аракети:
06-08-2020 16:34
Жынысы:
Белгисиз
0
PeRa, туура. баары программист болуп кетсе анда кандай болот? мугалимдердин кадыр баркы түшүп жатканда бул да мугалим болбоого үндөп жататго. ар ким өз каалоосундай кесип тандаганы жакшы. кеп акчада эмес, берекеде, адамгерчиликте
guljan929 түзөттү 2020-06-21 14:24:48
05.07.2020. 12:25 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
28-01-2016
Соӊку аракети:
16-07-2020 13:51
Жынысы:
Белгисиз
0
PeRa
Минус басайын дедим эле, + басылып кетти. ---
20.06.2020. 13:26 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
197
Катталган:
29-11-2010
Соӊку аракети:
07-08-2020 01:35
Жынысы:
Белгисиз
0
Атамбаев айткандай, кесипти жана аялды сүйүү аркылоо тандоо керек.
21.06.2020. 02:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
29
Катталган:
06-07-2012
Соӊку аракети:
05-08-2020 15:32
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Osh
0
Кантип болушсо болот? Болбой жататко
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
24248;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: