Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

КЫРГЫЗДЫН ДАГЫ БИР ЖИГИТИ ДҮЙНӨ САЛДЫ. ТУРГУНАЛЫ НУРМАТОВДУ ЖУБАЙЫ ЭСКЕРЕТ

№918 9-15-июль, 2020-ж.


Белгилүү композитор, ырчы Тургуналы Нурматов 65 жашында дүйнө салды. Кыргыз Республикасынын Эмгек сиңирген артисти 4-июлда көз жумду.

«Жымыңдайт жылдыз», «Той ыры» жана ырчынын визиттик карточкасы болгон «Кыргызымдын жигиттери» жана башка ырларга обон жараткан инсанды жубайы эскерет.

ЫРЧЫ ТУУРАЛУУ:

Тургуналы Нурматов 1955-жылы Талас облусунун Бакай-Ата районуна караштуу Боо-Терек айылында төрөлгөн. Мектепти аяктагандан кийин Ош педагогикалык окуу жайына тапшырган. Ал жактан залкар талант Рыспай Абдыкадыров атасындай камкордук көрсөтүп, талантынын өнүгүшүнө салым кошкон.

Ырчы, композитордун чыгармачылыгынын гүлдөгөн мезгили 1990-жылдарга туура келет. 80ге чукул обон жараткан композитор акыркы жолу 2015-жылы Бишкектеги Спорт сарайында «Кубанычтар дайра болуп агылып...» аттуу жеке концертин берген.

Гезитибизге берген акыркы маектеринин биринде: «Супер-Инфо» гезитине интервью бергенден кийин чыйралдым. Кайрадан эл алдына чыккым келди. 60 жашка чыкканда экинчи демим ачылып, чыгармачылыкка кызуу кириштим. Гезитке маек чыккандан кийин концерт берейин деген ой пайда болду. «Кыргызымдын жигиттери» деген ырыма клип тарттырдым. Аталган клипке көкүрөк күчүгүм Ислам да тартылган. Ал «мен дагы ырчы болом» деп бизди кубандырып жүрөт. Азыр менин эрмегим, жашоого үмүт берген адамым ушул уулум» деген эле.

Тургуналы Нурматовдун артында жубайы, 3 уулу, 3 кызы калды.

Клара Жумагулова, жубайы: «ОРТОБУЗДА ЧОҢ СҮЙҮҮ, СЫЙ-УРМАТ БАР ЭЛЕ»

Тургуналы Нурматов өмүрүнүн акыркы жылдарында ооруп жүргөнүн жубайы Клара айым айтат:

– Жолдошум экөөбүз 2010-жылы таанышканбыз. Ал «кан басымымды текшерип берип койгулачы» деп ооруканага келиптир. Текшерсем кан басымы көтөрүлүп кетиптир. Тамчылатма дары коюп, ийне сайып бергем. Эртеси «рахмат, карындашым» деп шоколад, гүл көтөрүп келиптир. Ошентип жакындан таанышып, ынак болуп кеттик. Ошол учурда жубайынан айрылганына 1 жарым жыл болгон экен. Мен жолдошум менен ажырашканыма 5 жыл болуп калган.

Ал кезде Тургуналы 55те, мен 40 жашта болчумун. Үйлөнүү сунушун киргизгенде курбуларым да, тааныштар да «5 балалуу адамга тийип эмне кыласың? Жаныңды кыйнабай эле кой да. Депутатка тие турган аялсың. Балдарынын азабын тартасыңбы?» дешти. Бул сөздөргө маани берген жокмун. Анткени ортобузда чоң сүйүү, сый-урмат бар эле. Көп өтпөй баш кошуп, түтүн булатып калдык. Ислам аттуу уулдуу болдук. Уулубуз төрөлгөндө аябай сүйүндү. Өзүнө окшоп чыгармачылыкка жакын болгондуктан, «ушул баламдан бир нерсе чыгат. Атымды унуттурбайт» деп кубанып калар эле.

Баш кошкондон кийин Бишкектин Ала-Тоо конушунда балдары менен чогуу жашадык. Уулдарын үйлөнтүп, кызын турмушка узатып, 4 жылдан кийин өзүнчө бөлүнүп кеттик. Кичүү уулу Жанарбек менин эле балам болуп калды. Мени «апалап» турат. Аны да үйлөндүргөнбүз, азыр келиним болуп чогуу жашайбыз.

«БЕТИМДЕН ӨӨП ОЙГОТЧУ»

– Мага жасаган мамилеси өзгөчө болду. Күн чыга электе ойгонуп алып «сени жадакалса күндүн нурунан кызганып кетем. Нур бетиңе тие электе өөп алайын» дечү. «Жалбырагым» деп эркелетер эле. Ушундай сыйдын үстүндө жакшы жашадык. Өтө жөнөкөй, ак көңүл адам болчу.

Кийинчерээк көп ооруп калды. Мага бул кыйын болду. Жан шеригимден айрылганда бир органымды бирөө жулуп алгандай эле болду. Көкүрөгүмдө бир боштук турат.

Мурда жүрөгүнөн операция болгон. Кийин 3 жолу инсульт алды. Акыркысын 3 ай мурун алып, ошондон кийин төшөктөн турбай жатып калды. Баарыбызды тааныйт, бирок тили булдуруктап, сүйлөй албай калды. Карантин маалы болуп, ооруканага жаткыра алган жокпуз. Өзү да каалаган жок. Врач болгонго өзүм карап, багып жаткам. 4-июлда үзүлүп кетти.

Сөөгүн айылга коюп келдик. Ала-Арча көрүстөнүнө коё турган аброю бар эле. Бирок өзү «мени ата-энемдин жанына, Таласка койгула» деген. Ушул акыркы керээзин аткардык. Көзү өтөргө жакын «сага ыраазымын, сага жолуктурган Кудайга аябай ыраазымын. Сен болбогунуңда 10 жыл жашай албайт болчумун» деди.

«ЫРЛАРЫ ТЕЛЕДЕН КЕТПЕЙ ЖАТКАНЫНА КАПА БОЛДУ»

– Акыркы мезгилде клиптери, ырлары теледен көрсөтүлбөй жатканына бир аз өкүндү, капа болду. Мисалы, орустар маданият өкүлдөрүн радиого, телеге чакырып маек алып турушат эмеспи. Биздин Маданият министрлиги ооруп жатканда келип абалын сураганга жараган жок. Бул көңүл да. Бирок ата катары, күйөө катары өксүгү болгон жок. Уул-кыздарын ордуларына коюп кетти.

«Кыргызымдын жигиттери» ырын казактар «Казагымдын жигиттери» деп которуп алып ырдап чыгышыптыр. Буга капа болуп, ооруп жатканына карабай «Кыргызпатентке» 5-6 жолу убара болуп барып, жыйынтык чыгара албай койду. «Ырдай беришсин, бирок авторду айтыш керек да» деп бушайман болду.

Чыгармачыл адамдар жаш баладай болот эмеспи. Телевизордон, радиодон ырлары берилип калса, мен иш кылып жатсам да чакырып алып «биздин ырды берип жатат» дечү. «Менин ырым» дечү эмес, «биздин ыр» дечү. Бирөө ырларын ийине жеткире аткарса кубанчу. Клара Алибековага көп ыраазы болду.

Кенже Көбөкова, Чолпон Талипбек, Асема чалып ырларын сураганда «кыздарым, ырдай бергиле, бирок авторду атаганды унутпагыла» дечү.

«КҮЙҮМДҮҮ АТА ЭЛЕ»

– Аябай күйүмдүү ата эле. Бир жолу улуу балабыз түнкү саат 3тө «температура болуп жатам» деп мага чалып калды. Мен «түн оокумда кантип барам?» деп жатканымды угуп калыптыр. Өзүнүн абалы начар болсо да туруп, «бас, дарыла» деп барган элек. Барсак, ангинасы кармап калыптыр. Тамчылатма дары коюп келгенбиз. Бир туугандарына да күйүмдүү болду, «бир боорум» деп эле турчу.

Акыркы 2 жылда катуу ооруду. Улам ооруканага жатып, чыгармаларды жарата албай калды. «Бир жумушту баштайын дейсиң, бирок жаныңды кейиткен оорудан кабагың ачылбайт экен» дечү. Чоң пландары бар эле. «Таласым» деген ыр чыгарайын деп жаткан. Небересине арналган «Бөбөктай» деген ырын да бүтүрө албай калды.

Тургуналы Нурматовдун чыгармалары, элеси элдин эсинде түбөлүк калат. «Супер-Инфо» гезитинин эмгек жамааты таланттуу инсандын үй-бүлөсүнүн, жакындарынын аза кайгысын тең бөлүшүп, терең кайгыруу менен көңүл айтат.

Динара Абдыкадырова
star@super.kg




"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(6)
13.07.2020. 12:38 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
360
Катталган:
28-09-2011
Соӊку аракети:
01-08-2020 02:12
Жынысы:
Белгисиз
+6
Жаткан жери жайлуу болсун. Жакшы чыгармалары аалды артында. Мин.культура кимдин пешенесин жылыты эле
13.07.2020. 17:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
110
Катталган:
21-02-2016
Соӊку аракети:
04-08-2020 00:59
Жынысы:
Белгисиз
+7
Жаткан жери жайлуу болсун, жараткан бейиштен орун берсин.
Айгерим Расул кызы атасына куран окутту болду бекен, кантсе да канынан жаралган атасы эмеспи
14.07.2020. 14:25 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
307
Катталган:
28-05-2012
Соӊку аракети:
03-08-2020 19:09
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
нарын
+2
Жаткан жери жайлуу болсун
14.07.2020. 23:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
197
Катталган:
14-12-2019
Соӊку аракети:
04-08-2020 02:01
Жынысы:
Белгисиз
+2
Кандай соонун окуп жанын жай алат , создоруда укмуш эжеге балдарына сабыр ! Жаткан жери жайлуу болсун.
Модератор admin_superstan түзөттү 2020-07-15 09:44:52
15.07.2020. 15:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
16-08-2011
Соӊку аракети:
15-07-2020 16:02
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Р.Ф гМосква
+3
Жаткан жери жайлуу,топурагы торко болсун Тургуналы акенин.Абдан жакшы киши эле.Бул кишилер олгон жок.Кыргыз эли жер жузундо канча болсо бул кишилер да ошончо омур сурушот.Кыргызга шедевр ырларды жазып калтырып кетти Тургуналы агабыз.Кудай бейишин берсин.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
24248;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: