Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ӨМҮРЛӨРДҮ АЛЫП ЖАТКАН ПНЕВМОНИЯ

№918 9-15-июль, 2020-ж.


Учурда эл ичинде эртеден кечке коронавирус темасы талкууда. Жумушта, үйдө, ооруканада, базарда... Эң коркунучтуу делген инфаркт, инсульт, кант диабети, рак оорулары коронавирустун көлөкөсүндө калды. "Вирустун өзү эле эмес, ал пайда кылган пневмония да коркунучтуу" дешет пульмонологдор. Мына ушул элдин үшүн алган пневмония тууралуу кеп козгойбуз. Маалыматты Ош облусунун Ноокат аймактык ооруканасынын директору Асамидин Марипов берди.

Учурдагы атиптик пневмония (вирустук пневмония) буга чейин элге белгилүү болгон кадимки пневмониядан айырмаланат.

"КАДИМКИ ПНЕВМОНИЯ ДЕГЕН ЭМНЕ?"

Пневмония – өпкөнүн сезгенүүсү. Эки өпкө же бирөө гана сезгенүүсү мүмкүн. Пневмонияга суукка катуу урунуу, грипптен толук айыкпай калуу, үйдүн ашыкча ным, сыз болуп көк басып турушу, балдардын шал оорусу, бактериялар жана вирустар, ДЦП жеткирет. Пневмонияга ошондой эле дем алуу жолдорунун оорулары – бронхит, тонзиллит, астма менен ооругандардын да кабылуу коркунучу чоң. Оору белгилери күтүлбөгөн жерден башталып, адам чыйрыгып, дене табы 40 градуска чейин көтөрүлөт. Дем алуу кыйындайт, адам энтигет. Өпкөнү рентгенге тартуу, анализдерди тапшыртуу менен диагноз коюлат. Убагында дарыланбаса өпкөнүн канча бир бөлүгү, жарымынан же бир өпкөдөн кол жууп калуу коркунучу бар. Оору өтүшүп баштаганда өпкөнүн альвеолдорунда (өпкөнү желдетүүчү мүшөкчөлөр) суюктук же ириң толуп, жөтөл жана какырык пайда болот. 65 жаштан жогоркулар, 2 жашка чейинки балдар, жүрөк, бронхит, астма, боордун циррозу, кант диабети бар адамдарда оору катуу өтөт. Айрымдар өпкөнү жасалма дем алдыруучу аппаратка (ИВЛ) жатып калуусу мүмкүн.

Дары-дармектерден антибиотик, жөтөлгө каршы, какырыкты чыгарчу, дене тапты түшүрүүчү дарылар, витаминдер жана башкалар керектелет. Башкача айтканда, кадимки пневмониянын өзүнө таандык оору белгилери, дарылары бар.

"КОРОНАВИРУСТУК ПНЕВМОНИЯ ДЕГЕН ЭМНЕ?"

– Жаңы вирус козгогон пневмония өзгөчө өтүүдө. Анткени бул оору менен ооругандардын өпкөлөрү түрдүү даражада, түрдүү клиникалык белгилери менен жабыркай тургандыгы маалым болууда. Мисалы, кээ бир бейтаптардын коронавируска чалдыкканы лабораториялык тест аркылуу аныкталат. Кээ бирлерде оору белгилери жок, “бир жерим ооруп жатат” деген арыз-доосу да жок. Ошондой эле калтырап-титирөө, чыйрыгуу, жөтөл, демигүү да байкалбайт. Бирок компьютердик томографияга тартканда өпкөсүнөн пневмониянын белгилери билинип жатат. Андыктан СOVID-19да биз пневмониянын абсолюттук оору белгилери жок түрү менен бет келишип жатабыз. Ооруканада жаткандардын 95-100 пайызында өпкөсүндөгү пневмониялык өзгөрүүлөрдү көрүп жатабыз.

Коронавирустуу пневмонияны коронавирус гана козгойт. Оорунун бат же жайыраак өнүгүшү организмге вирустун аз же көп санда кирип кеткендигинен, иммунитеттин күчүнөн көз каранды. Кадимки пневмонияга салыштырмалуу коронавирустук пневмонияда 2 өпкө бир учурда, көбүнчө төмөнкү бөлүктөрү, кээде оң өпкөнүн ортосу сезгенүүдө. Өпкөнүн сезгенүүсү ооругандардын 75 пайызында жолугат. Алардын үчтөн биринде курч респиратордук дистресс синдрому пайда болууда. Башкача айтканда, тахикардия (жүрөктүн ылдам кагышы), цианоз (аба жетпей көгөрүү), гипоксия (кычкылтектин жетишсиздиги), кандын коюуланып же суюлуп кетиши күтүлөт. Тагыраак айтканда, 2 өпкөгө тең суу, ириң толуп, аба жетишпей демигип, ооругандардын 70-80 пайызы өпкөнү жасалма дем алдыруучу аппаратка жатып калат. Эгер аппаратка убагында жаткызылбаса, каза болуп калат.

Сепсис, септикалык шок күтүлүшү да мүмкүн. Боюнда барларда чыйрыгып калтыроо, демигүү катуу болот.

“ӨПКӨ КАПКАРА БОЛУП КЕТКЕНИН КӨРДҮК”

– Тесттен коронавирус чыгып, бирок оору белгилери жок же оору белгилери жеңил түрдө болгондор да бар. Иммунитети өтө төмөндөрдө, химиотерапия алгандарда, ВИЧ менен ооругандарда вируска кабылуу коркунучу чоң. Ооруда денеге бүдүрчөлөр чыгат, дене табы көтөрүлөт, өпкө жана тери сезгенет, шишийт, көз, кан тамырлар, жүрөк кошо сезгенет. Оору көбүнчө 4 күнгө созулат. Бизге 3 жана 8 жаштагы эки бала ушундай синдром менен түшкөн. Орточо оор түрү менен ооруду. Биз аларды суюк кычкылтек менен дем алдырып, керектүү дарыларды сайып жатып аман алып калдык. Оору өтүшүп баштаса өпкө капкара болуп, сары суу, ириңге толуп, жүрөктүн кан тамырлары да сезгенип, жукарып кетет. Жүрөккө күч келгенде кан тамырлары жарылып кетип, адам каза болуп калат. Ички органдары да боор, бөйрөктөрү сезгенип, айрым жерлериндеги клеткалар өлүп, некроз боло баштайт. Заара чыгуу азаят. Азыркы пневмония ушундай өтө кооптуу оору.

Бизде коронавирустун биринчи толкуну каптаганда абалы оор келген 4 адам каза болуп калган. Ошондо биз себептерин изилдеп, алардын өпкөлөрүн союп көргөнбүз. Өпкөлөрүнүн альвеолдор менен бронхиолдоруна кара кочкул гель сымал суюктук (вибрин) толуп, аларга өпкөнүн сезгенгенден өлгөн клеткалары кошулуп, өпкө капкара болуп катып калыптыр.

Коронавирус пневмониясы өнөкөт оорусу жоктордо жеңил өтөт. Кант диабети, жүрөк, жогорку кан басым, бронхит, астма оорусу барларда оор түрдө өтүүдө.

“КОШ БОЙЛУУ АЯЛДАР ООРУП КАЛСА...”

– Кош бойлуу аялдар ооруп калса, аларды өзүнчө изоляцияга жаткырып дарылоо кажет. Коронавирусту дарылоочу күчтүү дары-дармектен ичтеги бала каза болуп же майып болуп калуусу мүмкүн. Айрым учурда аялда кан кетүү да күтүлөт. Ошондуктан кош бойлуу аял вирустан өтө сактанып, оору белгиси билинсе дароо врачка кайрылуусу зарыл.

Бизге кош бойлуу аял СOVID-19 менен ооруп келген. Өнөкөт кошумча ооруларына, анализдерине жана башкаларына абдан көңүл буруп, күнү-түнү кайтарып дарылап отуруп айыктырдык.

Кыскасы, коронавирустук пневмониянын оор түрүндө 1 күндө эле вирус өпкөнүн 30-40 пайызын иштен чыгарат экен. Эгер адам врачка кайрылып, дарылана баштабаса 2-күнү өпкөнүн 50-60 пайызы, 3-суткада өпкө толук иштен чыгып, адам көз жумуп калат.

Коронавирустун оору белгилери жоктордун өпкөсүн жакшы, жаңы рентгендик аппаратка тартканда пневмония белгилери билинет. Эң так аныктама өпкөнү компьютердик томографиядан өткөргөндө чыгат. Ооругандардын 20-30 пайызында канынын анализин лабораториядан текшергенде оору белгилери жок болуп чыгууда, бирок компьютердик томографиядан пневмония экени билинип жатат.

Негизи биздин тажрыйбада өпкө 15-20 пайыз соо бөлүгү калгыча дем алдыруучу аппараттын жардамы менен иштей бере тургандыгын билдик. Ушундай учурда да туура дарыларды чектеп берүү менен адамды өлүмдөн алып калса болорун, дарылоо менен өпкөнү акырындап калыпка келтирсе болоруна ишендик.

ДАРЫЛОО

– Дарылоодо Кыргызстандын Саламаттыкты сактоо министрлиги бекиткен, Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун көрсөтмөсүндө жазылган дары-дармектер колдонулууда. Алардын ичинде ВИЧти, гриппти, калтыратманы дарылоодо колдонулуучу дарылардан бери бар. Биздин оорукананын врачтары коронавирустан адамды суюк кычкылтек менен дем алдырып сактап калуу ыкмасын колдонуудабыз. Мындай кычкылтек өпкөсүнүн 20 пайызы эле иштеп калгандарды да тиги дүйнөдөн сууруп чыгарат. Анткени суюк кычкылтек 6 кычкылтек конденсаторунун ордун алмаштырат.

Алгач коронавирус менен ооруп, оор абалда энтигип, дем ала албай, дене табы көтөрүлүп, күчөгөн жөтөл менен келгендерди кычкылтек конденсаторуна туташтырып, дем алдырып баштаганбыз. Бирок кычкылтек жетишсиздигинен экинчи, үчүнчү болуп отуруп бир адамга 6 кычкылтек конденсатору керек боло тургандыгы билинди. Аларды оорулуулардын оозуна, мурдуна туташтырып жаттык. Анан ойлонуп отуруп бачокторго куюлган суюк кычкылтектерди алдыра баштадык. Андай кычкылтек бир мүнөттө адамды 30 литр кычкылтек менен камсыз кылат. Оорулууларды суюк кычкылтекке туташтыра баштагандан тартып алардын абалы кескин жакшырып баштады. Анан дарылоого антибиотик, вируска каршы дарыларды коштук. Анткени вирустан ооругандардын бөйрөк, боору иштен чыга баштап, кан басымы көтөрүлүп кетет. Ошентип суюк кычкылтектин арты менен оор оорулууларды да аман алып кала баштадык. Суюк кычкылтекти Орусия, Казакстан, Өзбекстандан буюртма менен алдырабыз.

Дагы бизде гана колдонуп, башка аймактарда колдонулбаган ыкма – бул коронавирус менен ооруп айыккан адамдын канынын плазмасын вирусту жаңы жугузуп келген адамга куюу. Бул Кытай ыкмасы. Бул үчүн ооруп айыккан адамдын кан тобу, резус-фактору жаңы ооруп келген адамдыкы менен дал келиши керек. Ошентип биз ооруп айыккандардын макулдугу менен канын алып, плазмасын ооругандарга куюп, аман алып кала баштадык. Анткени ооруп айыккандардын канында антитела, башкача айтканда, вируска каршы күрөшүүчү иммунитет бар. Ал иммунитет организмге кирген вирусту таанып, аны менен жакшы күрөшөт.

СOVID-19 менен ооруп калган адам күнүгө абалын байкап, жазып турушу керек. Мисалы, дене табынын өлчөмүн, кан басымы, канынын курамындагы кычкылтектин деңгээли канча (пульсоксиметр аппаратын манжага тагып өлчөйт), жөтөлү канчалык күчөгөнүн, канча күндө жыт, даам сезбей калганын жана башка. Булар врачка кайрылганда оорунун кандай өнүгүп жатканын аныктоо үчүн керек.

“РЕАНИМАТОЛОГДОР ПЦР АНАЛИЗДЕРГЕ ИШЕНБЕЙ КАЛЫШТЫ”

– Биздеги реаниматологдор ПЦР анализдерине ишенбей калышты. Анткени бир вирус жугузганга шектелип келген бейтапты 8 ирет текшергенде да вирус жок деп чыкты. Компьютердик томография аркылуу гана СOVID-19 экенин аныктадык. Андыктан ооругандар компьютердик томографиядан өтүүлөрү керек. Коронавирустук пневмониянын орточо жана жеңил түрүндө компьютердик томографияга ооругандын 4-5-күндөрү түшүү керек. Андан эрте түшсө, өпкөдөгү азыраак сезгенүү билинбей калат.

Коронавирус менен ооруган адам организмдеги вирустун уулары чыгып турушу үчүн суюктуктарды, компот, морс, чай, суюк шорпо жана башкаларды көп ичиши керек. Илимпоздор адам ооруп айыккандан кийин да организминен 8-20 күнгө чейин өлгөн вирустар бөлүнүп чыга тургандыктарын айтышууда. Демек, айыккандан кийин да 20 күндөй суюктук ичүүнү, ден соолукка кам көрүүнү улантуу керек.

Канымжан Усупбекова
densooluk@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
13.07.2020. 13:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
216
Катталган:
16-02-2018
Соӊку аракети:
03-08-2020 15:29
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+2
Ошондо айыккандан кийин да 29кундой вирусту "алып жүрүүчү" болуп,башка адамга жуктуруу ыктымалдыгы барбы? Урматтуу админ билип бериңизчи?
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
24248;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: