реклама
Архив
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921   922   923   924   925   926   927  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

Кылмыштуулук жок, эли бактылуу ДАНИЯ

№927 10-16-сентябрь, 2020-ж.


ДАНИЯ ПАДЫШАЛЫГЫ
Борбор шаары –
Копенгаген
Аянты – 43 094 чарчы чакырым
Калкынын саны – 5 миллион 822 миң (2020)
Расмий тили – дан тили
Мамлекет башчысы – ханыша Маргрете II
Башкаруу формасы – Конституциялык монархия
Административдик жактан – 5 аймакка бөлүнөт
Акча бирдиги – Дания кронасы
БУУнун жана НАТОнун мүчөсү

Дүйнөдө кызыктар көп. Дания – бул өлкө туруксуз климаты, укмуштай табияты жана көпчүлүк бөбөктөрдүн сүймөнчүлүгүнө ээ болгон Lego оюнчуктары менен белгилүү. Даниялыктар нымдуу абага, туман менен жамгырга, жайдын салкындыгына жана кыштын жылуу болушуна көнүшкөн. Данияда кар жаап, бат эле эрип кетет.

ЭҢ БАЙЫРКЫ МОНАРХИЯЛАРДЫН БИРИ

Дания Ютландия жарым аралында жайгашкан Түндүк Европадагы мамлекет. Түштүгүнөн жалгыз Германия менен кургактык аркылуу чектешет. Даниялыктар дания (дан) тилинде сүйлөшөт. Алардын диндик ишеними – көпчүлүгү лютеран, калгандары протестант жана католик. Тарых барактарында даниялыктардын түпкү теги биздин заманга чейин 3 миң жылдыктын аягына барып такалат. Даниянын азыркы аймагына V-VI кылымда кимврлер, юттар, англдар, сакстар сыяктуу герман уруулары Скандинавия аралынан көчүп келишкен. Өлкө ошолордун атынан Данмарк же дандар жери деп аталган деген уламыштар бар. Данияны дээрлик 900 жылдан ашуун падыша башкарган. Учурдагы ханыша Маргрете II 80 жашта. Ал 1972-жылдан тартып өлкөнү башкарып келет.

КОПЕНГАГЕН – ВЕЛОСИПЕДЧИЛЕРДИН МЕКЕНИ

Копенгаген велосипед сүйүүчүлөрдүн шаары болуп эсептелет. Данияда он кишинин тогузу велосипед теберин билет белеңиз? Велосипед унаалардан 2 эсе көп. Акыркы эсеп боюнча, өлкөдө төрт миллиондон ашык велосипед, эки миллионго жетпеген унаа бар. Даниялыктар адатта балдарына велосипед тебүүнү 6 жашында же андан эртерээк, алар мектепке барардан мурун үйрөтүшөт. Балдарга жолдо жүрүү коопсуздугу жана велосипед тебүү эрежелери жөнүндө мектепте үйрөтүлөт.

Даниялыктардын унааларга караганда велосипедди көп колдонгондугунун бир себеби – ал жакта бензинге жана автоунаага болгон салыктын жогорулугу. Мындан тышкары алар сергек жашоо образын колдошорун айтышат.

КЫЛМЫШТУУЛУК ЖОК КООПСУЗ ӨЛКӨ

БУУнун Дүйнөлүк бактылуулук боюнча отчётунда Gallup World Survey изилдөө институту жана европалык-социологиялык изилдөөгө ылайык, Дания дүйнөдөгү эң бактылуу өлкөлөрдүн рейтингинде алдыңкы орунда турат. Өлкөдө сөз эркиндиги толук корголгон.

Элдин арасында бири-бирине болгон ишеним күчтүү. Кылмыштуулук дээрлик жок, түрмөлөрү бош. “Уурдап кетет”, “тоноп кетет” деген сыяктуу кооптонуу болбогондуктан, үйлөрүн бекитпей, унааларын ачык калтырып эле кете беришет. Даниялыктардын 78 пайызы айланасындагыларга ишенишет. Бул дүйнөлүк рекорд. Мисалы, Копенгагендин тынч көчөлөрүндө энелери жок коляскада уктап жаткан ымыркайларды көп кездештирүүгө болот. Бул наристелердин апасы кафеде тамактанып отурган же спорт залда машыгып жаткан болот. Данияда балдарга физикалык жана эмоционалдык зомбулук көрсөтүү дээрлик жок. Эне эл алдында балага кыйкырып же бир нерсе үчүн аны уруп, жемелегенин кезиктире албайсың.

ЖУПУНУ ЖАНА ЖӨНӨКӨЙ...

Жөнөкөйлүк – бул Скандинавиянын жашоо образы. Алар өтө жупуну келишет. Даниялыктар акыркы үлгүдөгү телефон же унаа сатып алууга кызыгышпайт. Алар акыркы үлгүдөгү iPhone, кымбат баалуу унаа же бренд кийимдерсиз эле бактылуу. Данияда колдонулган үй буюмдарын, кийимдерди жана оюнчуктарды кайра саткан дүкөндөр көп. Колдонулган буюмдарды сатып алуу жана сатуу кадимкидей көрүнүш. Муну менен алар бир жагынан акчаны үнөмдөшсө, экинчи тарабынан башкаларга карата жөнөкөйлүктү жана теңдикти сакташат. Эң негизгиси, алар “эл көрсүн” же “эл эмне дейт?” деген түшүнүктөрдөн алыс.

Ханышанын үй-бүлөсүндөгү балдары деле кадимки мамлекеттик мектептерде окушат. Үй-бүлө мүчөлөрү башка даниялыктардай эле соода кылып, жергиликтүүлөр тамак ичкен жерлерден тамактанып, велосипед тээп жүрүшөт.

АРАЛДАР ӨЛКӨСҮ

Данияны биздин заманга чейин VIII-XI кылымдарда викингдер башкарып турган. Жоокер эл катары таанылган викингдер батыш тарабында Улуу Британия, Исландия, Гренландия, ал тургай Түндүк Америкага чейинки колонияларды түптөшкөн.

Даниянын курамына дүйнөнүн эң чоң аралы Гренландия жана Фарер аралдары кирет. Фарер аралдары – "кой аралдары" дегенди түшүндүрөт. Түндүк Чыгыш Атлантикадагы 18 арал ушундайча аталат. Аянты – 1400 чарчы чакырым, ал эми калкынын саны 50 миңге жакын кишини түзөт. Ар биринин өзүнүн кайталангыс жаратылышы, тарыхы жана сейрек кездешүүчү фарер тилинде сүйлөгөн тургундары бар. Андан сырткары болжол менен 406га жакын майда аралдар бар. Кээ бирлеринде 70тей киши жашаса, көпчүлүгүндө адам жашабайт.

ДАНИЯДАГЫ ӨЗГӨЧӨ ЖӨРӨЛГӨЛӨР

• Иттерге почта кызматкерлерине үрүүгө тыюу салынган. Анткени мамлекет иттердин тамак-ашына жетиштүү каражат бөлүп берет. Почточу үйгө келгенде нан же токоч берип сыйлап коёт. Эгер жумушуна тоскоолдук жаратса, дары берип уктатып койсо болот.

• Дагы бир көпчүлүктү таң калтырган салттардын бири – 18 жаштан 25 жашка чейинки бойдокторго бутунан башына чейин корица чачуу. Мындай жөрөлгөдөн кийин татымалдын жыты денеге сиңип, узак убакытка чейин сакталат. Эң кызыгы, анын жытынан улам жанына каалаган адам келип тааныша алат. Бул нерсе XVI кылымда түрдүү татымалдар менен соода-сатык жүргүзгөн эркектерден башталган. Себеби көпчүлүк соодагерлердин убактысы тар болгондуктан, экинчи түгөйүн табууга мүмкүндүк болбой, бойдок жүрүшкөн. Данияда азыркы күндө да бул салт сакталып калган. Айрыкча жаштар арасында өзгөчө популярдуулукка ээ. Алар бул ырым сүйүүдө ийгилик алып келет деп ишенишет.

• Эркек балдардын бой жеткенде киттерге аңчылык кылуусу. Жигиттер 17 жашка чыкканда аталары жана улуу агалары менен кит уулоого барышат. Муну менен алар кайраттуулукту жана тайманбастыкты көрсөтүшөт.

Жумабай Акимов



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(2)
14.09.2020. 13:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
9
Катталган:
03-04-2020
Соӊку аракети:
17-09-2020 18:59
Жынысы:
Белгисиз
+4
Европа депеле суйлоп калат кээ бирлер. Мен ал жака барып элдери эн сонун адамдар экенине козум жетти. Кылмышты кобунчо мусулман олколордон ооп барган адамдар жасашат экен
16.09.2020. 12:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
283
Катталган:
16-04-2013
Соӊку аракети:
20-09-2020 00:26
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ыйык" Кааба "Медине.
+2
Чиркин ,кочуп кетким келди Данияга..
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 2 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 2) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
24417;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2020 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Жибек Жолу проспектиси 381
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: