Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

УЛУТТУК ГВАРДИЯ «ДЕДОВЩИНАДАН» АЛЫСПЫ?

№238 25-31-май, 2007-ж.


Ушул күндөрү гезиттер да, «кө­гүл­түр экрандар» да учурда кыргыз аскерлеринин арасында тартипсиздик күчөп кеткендигин, аскердик турмуштун күндөн-күнгө оордошуп бараткандыгын айтып, коңгуроо кага башташты. Мындай ызы-чуунун чыкканы да бекеринен эмес. Өткөн айда Нарын облусундагы аскер бөлүктөрүнүн биринде прапорщик жоокерди сабап өлтүрүп койгондугу маалымдалса, дагы башка бөлүктө бири-бири менен мушташып каза тапкан жоокерлер туралуу да кабарлар бар. Аскерге чакырыктын жазгы мөөнөтү башталган кезде мындай кеп-сөздүн чын-төгүнүн байкап көрмөккө, анан да «учурдагы аскер кызматынын абалы кандай, илгертеден көп айтылып легендага айланган «дедовщина» дале күчүндөбү?» деген өңдүү суроолорго жооп алмак ире­тинде жетекчилиги менен макулдашып алып башкалаабыздын Киев көчөсүнөн орун алган Улуттук гвардияны көздөй жөнөдүк.

КЫРГЫЗДЫН ЖҮЗҮН КӨРСӨТӨӨР АСКЕРЛЕР

Аскердик бөлүккө кире бериштен бизди Улуттук гвардиянын маданий-агартуу борборунун башчысы, прапорщик Абдрасулова Гүлжамал жана укук жана тарбия бөлүмүнүн башчысы полковник Искендер Бектемиров тосуп алышты. Алдын-ала макулдашкандай, дароо эле аскерлерге аралашып, алардын бир күндүк жашоосу менен таанышып кирдик. Гвардия жетекчилиги бизге “гид” кылып Гүлжамал Абдрасулованы, “ардактуу күзөт” бөлүмүнүн взвод командири Кубат Жусуповду жана 4 аскер жигитти кошуп беришти.
Тартип боюнча күн сайын саат 6да ойгонууга коңгуроо кагылып, саат 6.10дон 6.50гө чейин жоокерлер дене тарбиялык көнүгүүлөргө убакыт бөлү­шөт. 6.50дөн 7.00гө чейин жуунуп, керебеттерин жыйышкан соң командирлердин таңкы текшерүүсүнөн өтүшүп, 7.20да эртең мененки тамакка киришет. 20 мүнөт ичинде тамактанып бүткөндөн кийин аскердик окууга, дене тарбиялык даярдык үчүн көнүгүүлөргө кезек келет. Биз барган убакта “ардактуу күзөт” бөлүмү­нүн жигиттери жакында Бишкекте боло турган “Шанхай” биримдигинин конокторун тосуп алуу салтанатына даярдык көрүп, марш тепкенди үйрөнүп жатышыптыр.
Биздин экскурсоводубуз Кубат Жусупов түшүндүрө кетти:
– Улуттук гвардияга атайын иргелген, бою 175 сантиметрден кем эмес, салмагы 60 килограммдан ашык, денсоолугу чың жигиттер алынат. Мамлекеттик деңгээлдеги сыйлуу конокторду аэропорттон түшкөн жерден салтанаттуу түрдө тосуп алуучу бул жигиттерди Кыргызстандын жүзүн көрсөтөөр аскерлер десе болот. Андыктан, алар бардык жагынан келишимдүү, келбеттүү болуулары шарт.
Алардан катарда тегиз, адашпай марш тебүү эле талап кылынабы?
– Жок, бардык аскерлер согуштук даярдыкты жакшы билүүлөрү керек. Бирок, ар бир ротанын, айталы, «спецназдын», тоо аткычтарынын, казарманын ичиндеги техникалык-материалдык камсыздоо бөлүмдөрүнүн ар биринин өзүнүн милдети бар. Согуштук өнөргө даярдык көргөн өзүнчө рота бар. Бирок, керек болуп калса, техникалык- материалдык камсыздоо бөлүмдөрүн­дө учурда ширетүүчүлүк, айдоочулук, сантехниктикти өздөштүрүп жаткан жоокерлерибиз деле курал алып, мекенди коргоого даярдыгы болсун үчүн кам көрүлөт.

«КУДАЙ ЖАЛГАП «ДЕДДЕРДЕН» КУТУЛДУК»

Алгач, аскердик казармага баш бактык. Кантсе да “улуттук” статусу бар эмеспи, шейшептер таза, баары тыкыйта жыйналган экен. Айтымдарында, шейшептерди жумасына 2 ирет алмаштырып турушат. Уктоочу бөлмөгө канатташ окуу бөлмөсү орун алыптыр. Биз киргенде кызмат өтөөгө жаңыдан келген аскерлер окуп жатышыптыр.
Казарманы аралаганда офицерлер менен чогуу жүргөндүгүбүздөн улам коомайлана тиктеген жоокерлер биз менен маектешүүдөн тартынышып, оолак карманып жатышты. Качан гана аскердик ашканага бет алганда 4 жигитти командиринен оолак жерде бир аз маекке тарттык.
Төртөөнүн аскерде кызмат өтөп келаткандарына 6 ай болуптур. Равшан Оштон, Өмүрбек Нарындан, Тимур Аксыдан, Эркинбек Ысыккөлдөн экен.
Келгениңерге 6 ай болсо, аскердик жашоого көнүп калгандырсыңар?
– Башында баарыбыз эле тамактан кыйналдык. Үйдө жүргөндө ченеми жок тамак жеп көнүп алат турбайбызбы. Бул жактын убагы менен берилген тамактарына көнө албай, андайда «апам жапкан нанды сагындым» деп калат экенсиң. Азыр көнүп, кыйналбай калдык.
– Тамак-аштан да уйкудан жаман кыйналат экенсиң,- дейт шериги Тимурдун кебин коштогон Эркинбек.
Негизи, аскерге баргандар айтып жүрүшөт го, бардык «жашоо» түндө башталат. «Дедовщинанын» бийлик жүргүзөөр маалы да түн. Жаңы келгендерди уктатпай уруп-сабап, каалаган жорукту жасап кыйнашат. «Тамеки, тамак-аш таап кел» деп салык салышат. Кайдан табасың, алардын башы да оорубайт. Мончого киргенде сүлгүнү суу кылып алып сабашат, «мындан өткөн жаман кыйноо жок» деп. Балким, ошон үчүн уйкуңар канбай жаткандыр?
– Тааныштардан мындан да жаман кыйноо тарткандарын угуп эле жүргөн­бүз. Бирок, биздин командирлер андай чыр – чатактарга жол бербей көзөмөл кылып турушат. Анын үстүнө, «дедовщина» деген бул жылы жок.
Кандайча жок, бул нерсени илгери СССР кезинде жоё алышкан эмес эле...
– Жок дегенибиз, биз кызматка жаңыдан келген мезгилде аскерде кызмат өтөө 1,5 жылдан 1 жылга кыскартылып калды.
Ошентип, силерге «дед» боло тургандар бошоп кетишип, силер андай кыйынчылыкты көрбөй калдыңар, туура айтамбы?
– Ошондой десе болот, бирок, бизде анчалык чектен чыгып кеткен «дедовщина» болгон эмес,-деп ыргылжың боло сөзгө аралашты баятан бери унчукпай турган Өмүрбек.
– Айлык акы аласыңарбы?
– Өздүк гигиеналык каражаттарды алуу үчүн ар бирибизге ай сайын акча бөлүнөт,– дейт Равшан. – Мурун 140 сом эле, эми 200 сомдон бериле баштады. Ал акчага тиш паста, самын, айна өңдүүлөрдү алабыз.
– Аскерге эмне үчүн келдиңер? Башка теңтуштарыңар өңдүү качып, эптеп военкомат менен «сүйлөшүп» бүтүрүп алууга аракет кылган жоксуңарбы?
– Аскерге мен, мисалы, университетте окуп жүргөн жеримден келдим,– дейт Равшан. – Аскердик билет алыш үчүн ушундай кылдым. Университетте деле аскердик даярдыктан өтсөм болмок, бирок, мен чыныгы аскердик жашоону көргүм келди.
Азаматсың, Равшан. Жигиттердин баары сендей болсо, бейпилдигибизден кабатыр албасак деле болоор эле. Аскердик жаза жөнүндө да сурагым келген. Жаза алып көр­дүңөрбү?
– Жоокердин баары эле жок дегенде бир ирет тартип бузуп, жаза алса керек. Жаза 10 күнгө чейин берилиши мүмкүн.
Кандай жазалар берилет? Картошка тазалап, короо шыпырасыңарбы?
– Курал-жарак сакталуучу жайды түнү бою кайтарып чыгабыз.
Уктабай чыдоого болобу?
– Ошон үчүн аскерде жүрөбүз да. «Басып баратып уктап калчумун» деген кептер бекеринен айтылбаган.
Биздин узакка эмнелер жөнүндө сүйлөшүп жатканыбызды биле албай кабатырланган экскурсоводубуз жаныбызга келип туруп алгандыктан, аскерлер унчукпай калышты.

ЖООКЕРДИК АШКАНАДА

Эми чогуубуз менен жоокердик ашкананы көздөй жөнөдүк. Ар бир жоокерге эртең менен күрүч, гречка же көптүрүлгөн буудайдан жасалган ботко, май, нан, чай; түштө биринчи, экинчиси кылып ысык тамак, нан, компот; кечкисин да эртең мененкидей ботко берилет экен. Биз ашканага киргенде түшкү тамак даяр болуп калган экен, ашкананын башчысы биздин маектештерибиз Тимур, Равшан, Эркинбек, Өмүрбектерге кошо бизге да аскердик тамактан куюп берип сыйлады. Алар менен чогуу отуруп шорпо ичүү бизге да жагымдуу болду. Андан соң ашкана башчысына кайрылдык:
Күнүнө бир жоокерге канча акча бөлүнөт?
– Илгери 34 сомдон бөлүнчү, азыр... бул нерсени, жакшысы, жетекчиликтен сураңыздар...
Кайрылып штабга барганда полковник Бектемиров 34 сомдон бөлүнсүн деген токтом 2002-жылы чыккандыгын, бүгүнкү күндө бир адамды күнүнө 34 сом менен багуу мүмкүн эмес экендигин айтып арызданып да алды.

«САБАЛГАНЫ ТЕКШЕРҮҮДӨ БИЛИНИП КАЛАТ»

Казармадагы «саякатыбызды» эми санбөлүмдөн уланттык.
– Жумасына 2 ирет жоокерлерди текшерүүдөн өткөрүп турабыз, денесинде көгөргөн, карарган тактар болсо, дароо командирлерге билдирип, териштиребиз,-дейт сан­бөлүм­дүн терапевти Жылдыз Черикчиева.
«Аскердик врачтар текшерип турушат» деген жөн гана айтыла берчү кеп, чындыгында, текшерүү жылына 2 ирет болот» деп көп айтышат го аскерге барып келген балдар. Силерде мындай көрүнүш­төр такыр жокпу?
– Башкалар үчүн жооп бере албайбыз, бирок, биз жумасына 2 ирет текшерип тураарыбыз анык. Ушундан улам алардын арасында болгон чатактарды жашырышкан күндө да баары бир билип коёбуз.
– «Жоокерлерибиздин азыркы абалы начар, көпчүлүгү биттеп, ичи өтүп, ооруп кыйналып жүрүп эле кайтышат» дешет. Мындай көрү­нүш Улуттук гвардияда да барбы?
– Аскерлерибиз биттеп же баарынын ичи өтүп жатып калышкан чак болгон эмес. Дайыма эле текшерип турабыз.
Жетекчиликке жакпаган артыкбаш нерсени айтып албайлы дешип врачтар да кенен маектешүүгө көңүлдөнүш­пөй ыргылжың болуп турушту.

КАЙРАДАН ШТАБДА

Башында бизди тосуп алган Искендер Бектемиров менен азыноолак маектеше кеттик.
– Улуттук гвардиядан да качкандар көп болобу?
– 1996-97-жылдары аскерден качмай көбөйүп кеткен эле. Азыр кичине сээлдеп калды. Жаңы келген аскерлерге дезертирлер жөнөтү­лүү­чү дисциплинардык батальонду атайын алпарып көрсөтөбүз.
– Кызмат өтөп жүрүп кылмыш кылып, тартип бузуп соттолуп кеткендер да барбы?
– Жыл сайын 800-900дөй аскер кызмат өтөйт. Ошончо жигиттин арасынан 2-3 шогу, бейбашы чыкпай койбойт тура, андай көрүнүштөр болуп турат.
– Жоокерлер тамак-ашты камсыз кылуу үчүн өзүңөрдүн чарбаңарда да иштешсе керек?
– Бизде өздүк чарба жок. Азык- түлүктөрдү келишим боюнча түрдүү чарбалар жеткирип беришет. Андыктан, жоокерлерибизди мындай иштерге аралаштырбайбыз.

МЕКЕНИБИЗДИН ЭРТЕҢИ ОЙЛОНДУРБАЙ КОЙБОЙТ

Биз штабдан чыгып короодо «ардактуу күзөт» бөлүмүнүн аскерлери марш тээп даярданып жаткандарын карап турдук. Кантсе да Улуттук гвардияга туш болгон жигиттерибиз «кыйналдык, кысталдык» деп айтпай деле коюшса болчудай экен. Анткени, алар Бишкектен бир нече чакырым гана алыстыкта жайгашкан Койташ айылындагы аскер бөлүмү­нө туш болгон жигиттер сыңары аскерде жүрүп кайсы бир «чоңдун», «крутойдун» талааларында кызылча отоп же алыскы Баткендеги бөлүмгө түшкөн аскерлер сыңары көрүнгөндүн короосунда өрүк кургатып азап тартышпай, кадыресе мылтык атканды, тыкыя марш тээп басканды үйрөнүп кетишет. Бирок, ушул эле учурда жалпы кыргыз аскер бөлүм­дө­рүнүн абалы тынчсыздандырбай койбостугу ойго түштү. «Деддердин» кыйнагандарын командирлер көрсө да көрмөксөн, билмексен болуп коюшат» дешет. Анысы го макул, мындай иштер тээ совет кезинен эле келе жаткан көнүмүш жоруктардан болуп калган дейли, бирок, «1,5 жыл бою мал жайып, кызылча түптөп, өрүк кургатып жүрүп эле келген аскерлерибиз кокус бир окуя чыгып кетсе, мекенибизди коргой алышабы?» деген суроо туулбай койбойт.
Марш тепкендерди бир топко карап турган соң, бизге репортаж даярдоого, аскерлер менен маектешүүгө макулдугун берген Улуттук гвардиянын жетекчилигине ыраазычылык билдирип жолубузга түштүк.

Даярдаган Айбек Нурадилов


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
22.08.2016. 11:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
56
Катталган:
14-12-2014
Соӊку аракети:
16-08-2018 08:09
Жынысы:
Белгисиз
0
улуттук гвардияга барам буйурса сентьябрда
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: