Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БЫЙЫЛ КЫШ ӨТӨ СУУК БОЛОБУ?

№415 15-21-октябрь, 2010-жыл.


Метеорологдор “2010-2011-жылдын кышында Европада, ошондой эле Орусияда акыркы 1000 жыл ичинде болбогондой суук болот” деп билдиришти. Бул боюнча кабар алган мекендештер арасында “Орусиядагы суук бизге да келет. 1000 болбосо да, акыркы 100 жыл ичинде болбогондой суук күтүлөт, көрөсүң го” деген сөздөр жүрүүдө. Ушундай сөздөрдөн жана “кыш кандай болот?” деген кызыгуудан улам кыш кандай болору тууралуу изилдөө жүргүздүк.

ЕВРОПАДА СУУК БОЛОТ
Орусиялык метеорологдор: “Келе жаткан кыш акыркы 1000 жыл ичиндеги эң катуу кыштардан болушу мүмкүн. Тактап айтканда, убак-убагы менен -30 градус жана андан да катуу сууктун болушу күтүлөт. Ал эми -20... -25 градус суук бир апталап же 10 күндөп сакталары анык. Ал эми Орусиянын түндүгүндө мындай суук абдан узакка созулат”,- деп билдиришүүдө. Атүгүл Орусия өкмөтү катуу суукка карата аракет планын иштеп чыгууну убада кылды.
“Кыш катуу болот” деген маалыматтарды башка өлкөнүн да метеорологдору айтышууда. Мисалы, Латвиянын аба ырайын изилдөөчүлөрү -40 градус суук болорун жазышты.

ЭМНЕ СЕБЕПТЕН КАТУУ СУУК КҮТҮЛҮҮДӨ?
Кыштын суук болушуна эмне себеп? Бул тууралуу окумуштуулардын айтымдары.

  • Польшалык окумуштуулар Европанын муздап баратышынын себебин Гольфстрим агымынын улам муздап баратканына байланыштырышат. Гольфстрим – Атлантика океанынын түндүк бөлүгүнөн тарала турган жылуу агым. Ал Европанын климатына түздөн-түз таасир этет. Ал эми Европанын климаты Азиянын климатына таасирин тийгизет.

“Акыркы 5 жылда жылуу агымдын ылдамдыгы эки эсеге төмөндөдү. Эгер ушинтип ылдамдыгы жайлап жүрүп отурса, акыры Европа муз алдында калат. Жылуу агымдын ылдамдыгынын жайлашына Мексика булуңундагы мунай өндүрүүчү платформанын кырсыкка учурашы себепкер. Анткени андай чоң кырсык экологияга терс таасирин сөзсүз тийгизет”,- дешет алар.
Эскерте кетсек, 2010-жылы 20-апрелде Мексика булуңундагы мунай өндүрүүчү платформада кырсык болуп өткөн. Алгач өрт чыгып, анан жарылуу болгон. Эки күндөн кийин платформа чөгүп кетип, 1,6 чакырым тереңдикте жайгашкан скважинадан мунай деңизге куюла баштаган. Күн сайын деңизге 5 миң баррель (800 000 литр ) нефть куюлуп турган.
Мунайдын деңизге агып кошулушу май айында да токтогон эмес.

  • Кээ бир окумуштуулар “акыркы убактарда суу каптоолор, жер титирөөлөр жана өрттөр көп болуп жатат. Булар аба ырайынын өзгөрүшүнө таасирин тийгизүүдө. Андыктан 2010-2011-жылдын кышы суук болушу мүмкүн” деген маалымат менен чектелишүүдө.

БИЗДИН МЕТЕОРОЛОГДОР ЭМНЕ ДЕШЕТ?
Кыргызстандын Гидрометеорология боюнча агенттигинин аба ырайын алдын ала жоромолдоо бөлүмүнө кайрылдык. Алар: “Жалпы кыш мезгили боюнча божомол айта албайбыз. Биз 1 айга гана жоромол жасайбыз”,- деп ноябрь айынын божомолун колубузга карматышты (таблицаны караңыз).
Негизинен, ноябрда айлык жаан-чачын нормага жакын болот. Бирок кээ бир жерлерге жаан-чачын көбүрөөк түшөт. Ал жерлер: Базар-Коргон району, Ысык-Көлдүн чыгыш тарабы.

ххх

Кыш айларында аба ырайы кандай болорун билүү үчүн биз эми элдик жыл санак менен алектенгендерге кайрылдык.

Дастан Сарыгулов, коомдук ишмер:
“БЫЙЫЛКЫ КЫШ СУУК БОЛОТ”
– Кыргыздарда жыл санак мындан 12 миң жыл мурун эле түзүлгөн. Демек, эл ичинде жылдыздардын жайгашуусуна карап аба ырайын алдын ала айтуучулар болгон. Мен да бул жаатында 10 жылдан бери алектенип келем. Тактап айтканда, ай календарына (качан Ай жаңырат, качан Ай толот), Тогол качан болоруна (Тогол – Айдын Үркөр топ жылдызы менен тогошкону) карап аныктайм.
Бир мисал. 2009-жылы декабрда Улуттук телеканалдан менден эмки жаздын келиши жөнүндө сурашкан. Барс (жолборс) жылында Үркөр жылдыз 14-май күнү жерге батат. Демек, жаз 20 күн кеч келип, кыштын моюну узун болот деген элем. Ошол туура келди.
Эмки 2011-жылы Үркөр жылдызы 2-майда жерге батат. Андыктан жаз убагында келет (кечикпейт жана эрте да келбейт). Быйылкы кыштын (2010-2011-ж.ж.) кары демейдегиден калыңыраак, суугу катуураак болот.

Бердигул Темирбеков, этнограф:
“КЫШТЫН КАТУУ БОЛУШУНА НЕГИЗ БАР”
– Этнограф катары жыл санакка кызыгам. Менде Барс (жолборс) жылы өкүм сүргөн жылдар ичинен 1938-жылы жайдын ысык, кыштын суук болгондугу тууралуу маалымат бар. Менин салыштыруумда 2010-жылдын буга чейинки аба ырайы (жаз, жай, күз) 1938-жылдын аба ырайына окшош чыгып келе жатат. Андыктан быйыл кышта катуу суук болот дегенге негиз бар деп айтам.

Канымжан Усупбекова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  3 
Комментарийлер(8)
15.10.2010. 18:39 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
269
Катталган:
06-09-2010
Соӊку аракети:
04-10-2018 23:46
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Italia,Sardegnia.
0
SUUK bolboso eken 40gradustu okup alip jaman bolup kettim.
17.10.2010. 21:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
45
Катталган:
11-09-2010
Соӊку аракети:
16-11-2018 02:43
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Белгисиз Арал
0
Кудай сакта!жаны конуштагылар эмне болот!!
18.10.2010. 00:36 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
53
Катталган:
16-04-2010
Соӊку аракети:
16-11-2018 17:48
Жынысы:
Белгисиз
0
Chyn ele suuk katuu bolot okshojt.Germanjda da azyr suuk.Syrttan zhany ele keldim,kulagym bashym tonup kaldy,ali kysh kele elek...
19.10.2010. 16:21 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
59
Катталган:
22-05-2008
Соӊку аракети:
14-06-2014 17:26
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Алма-Ата
0
Кудай сактасын! 2007-жылы беле абдан суук болгон,ошол кыш эсимде калды,омурумдо андай суукту коро элек элем
19.10.2010. 18:50 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
55
Катталган:
17-09-2010
Соӊку аракети:
27-11-2011 00:38
Жынысы:
Белгисиз
0
Азыртан элди конуктуруп,отун,комур,газдын баасын асмандатышат эми.
20.10.2010. 19:57 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
59
Катталган:
22-05-2008
Соӊку аракети:
14-06-2014 17:26
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Алма-Ата
0
эээй алар жаза беришет, бир кудай билет, кандай болот,Кудайга ишенсенер боло.
21.10.2010. 02:02 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
269
Катталган:
06-09-2010
Соӊку аракети:
04-10-2018 23:46
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Italia,Sardegnia.
0
YMYTA;KUDAIGA KIMDER IWENDEIBIZ DEP JATAT,KUDAI DA AITAT "SAKTANSAN SAKTAIM"- DEP,BUL DA BOLSO KUDAIDIN BELGISI DA.
16.11.2010. 00:56 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
14-11-2010
Соӊку аракети:
16-09-2016 23:52
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
kirgiz TEZEKTI kopurook kamdagila kordunor kish suuk bolot eken
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: