Архив
944   945   946   947   948   949   950   951   952   953   954   955   956   957   958   959   960   961   962   963   964   965   966   967   968   969   970   971  
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921   922   923   924   925   926   927   928   929   930   931   932   933   934   935   936   937   938   939   940   941   942   943  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ЧӨП АРЗАНДАЙБЫ ЖЕ ДАГЫ КЫМБАТТАЙБЫ?

№971 15-21-июль, 2021-ж.


МАЛ БАГУУЧУЛАРДЫ КЫШ МЕЗГИЛИ ОЙЛОНТУУДА
Быйыл малдын тоюту былтыркы ушул кездегиден 2 эсе кымбат болуп жатканы эл арасында талкуу жаратып жатат. "Тоют өзүбүзгө жетпей жатса эмнеге сыртка сатып жатышат?" деп маселени кабыргасынан койгон жарандар да жок эмес. Малды кыштан аман алып чыга алабызбы? Ушул маселенин тегерегинде тиешелүү тараптардын пикирин уктук.

ЧӨП ТАҢСЫКТЫГЫ ЧҮЙДӨ КӨП БАЙКАЛУУДА
Чөп тартыштыгы Чүй облусунда көп болуп жатканы маалым. Адистер муну кургакчылык менен байланыштырат. “Май айы салкын болду, буга байланыштуу тоонун чокуларындагы мөңгүлөр эрибей, Чүй өрөөнүндө суу тартыштыгы орун алды. Негизи эле чөптүн түшүмү климаттык шартка байланыштуу. Мисалы, чөп таңсыктыгы Нарын, Талас, Ысык-Көл облустарында байкалбайт, анткени ал аймактарда жаан-чачын жакшы эле жаады. Кыргызстан боюнча жалпы жайыттардын саны мал-жанды бакканга жетет, болгону айрым аймактарда кургакчылык болуп чөпкө болгон суроо-талап өсүп кетти”,- дешет Айыл, суу чарба жана аймактарды өнүктүрүү министрлигинин адистери.

“МАЛ ТОЮТУН ЭКСПОРТТООГО ЧЕКТӨӨ КИРГИЗДИК”

Элвира Мамбетова, Айыл чарба министрлигинин мал чарба жана жайыт бөлүмүнүн жетектөөчү адиси:

– Биздин министрликтин ар бир райондо бааларды көзөмөлдөп, отчёт жиберчү өкүлдөрүбүз бар. Ушул таптагы мал тоютуна болгон бааларды айтсам, республика боюнча 1 түк чөптүн баасы орточо 250-350 сом. Самандын бир түгү 150-280, буудайдын килограммы 25-28, арпанын килограммы 25, жүгөрүнүкү 25-30 сомду түзүүдө.

Лейлекте ушул аптада 1 түк чөп 450 сомдон сатылыптыр, бирок чек арага жакын аймактарда көбүнчө кымбатыраак болот. Баалардын кымбатташына чек аралардын жабык турганы да таасир этиши мүмкүн. Чек аралар эми ачылып жатат, кошуналар менен мурункудай сатуу-сатып алуу катышы жанданганда күзгө чейин баалар турукташып калышы мүмкүн. Тоюттун баасынын кескин өсүшүнүн дагы бир себеби – Казакстанда кургакчылык болуп, алар тоютту экспорттоого чектөө киргизишти, ошондуктан биздикилер казактарга кымбат сатып жиберип жатат.

Негизи эле чөп былтыркыга салыштырмалуу быйыл аз. Биринчи чабыкта көпчүлүк талаалардагы чөптөр кургакчылыктан күйүп кетти. Экинчи, үчүнчү чабыктагы чөптөр жакшы түшүм берсе керек деп турабыз. Күзгө чейин малга керектелчү башка тоют өсүмдүктөр да быша баштайт, ошону менен жылдык тоют толукталат деп ойлойм. Тоют таңкыстыгынан улам малды сыртка экспорттоого уруксат бердик. Ошол эле учурда тоюттун баасы көтөрүлүп бараткандыгына байланыштуу чөп, байытылган тоют, жүгөрү жана арпаны өлкөдөн чыгарууга толук тыюу салынды.

“БААНЫ ЭЛ ӨЗҮ КӨТӨРҮП ЖАТАТ”
Малы көп жарандар “чөптүн чекене баасы азыркы баадан кыйла төмөн, алып сатарлар ашыкча кошуп жатышат” дешет. Муну тактоо иретинде мурун чөп алып-сатып жүргөн Чүй облусунун Сокулук районунун тургуну Кубаныч Турдубеков мырзага кайрылганыбызда ал төмөнкүлөрдү айтты.

– Былтыр мен иштеп жүргөндө чөптүн бир түгү 110-150 сом болчу, быйыл тааныштар 1 түгүн Чүйдүн талааларынан 280-310 сомго сатып алышып, 380-400 сомдон сатып жатышат. Карантин убагында ун түгөнөт экен деп элдин баары ун алып, анын баасын асманга чыгарып жиберишкен. Чөптө деле ошондой маселе, чөп жок экен, алып калалы деп эл өзү ага болгон бааны көтөрүп жатат. Кичине күтө турса баасы деле түшөт болушу керек. Өзбекстандан 1 түгү 120 сомдон чөп көп келип жатыптыр деп уктук. Бул да баанын түшүшүнө жардам берсе керек.

“ӨКМӨТ СЫРТТАН ЧӨП АЛЫП КИРГЕНГЕ УРУКСАТ БЕРСЕ БАА ТҮШҮШҮ МҮМКҮН”

Мелис Абилов, Бишкектин базарларынын биринде чөп сатып иштеген сатуучу:

– Биз учурда бир түк беде чөптү 420 сомдон, саманды 220 сомдон сатып жатабыз. Негизи эле чөптүн түшүмү быйыл аз, баанын өсүшү кургакчылыкка байланыштуу. Мамлекет сырттан чөп киргизгенге уруксат берсе баа түшүшү мүмкүн. Угушумча, азыр Өзбекстандан чөп келип жатат, эл да баа түшөт деп күтүүдө. Бирок Өзбекстан деле бизди жыл бою чөп менен камсыздай албайт, өздөрүндө да мал бар. Биз деле чөптү ортомчулардан алып, үстүнө 10-20 сом кошуп сатабыз. Өлкөдө миңдеп бодо мал кармаган ири фермерлер бар, ошолор талааларга барып дүңүнөн алып, жүктөп кетип жатышыптыр. Кымбаттап баштаганда эле Чүйдүн чөптөрү Ош менен Казакстанга сатылып кетип, азыр чөп таңкыстыгы байкалып жатат. Миңдеген гектар чөп жайыттары жаан жок күйүп кетти. Мына, экинчи чабык башталды, анын түшүмүн эми көрө жатарбыз. Баа бир көтөрүлүп алгандан кийин аны кайра түшүрүү кыйын. Сатуучулар, мисалы, чөп арзаныраак Ысык-Көл аймагынан 1 түгүн 250-280ден алса, бул жакка келгенге чейин жол чыгымы кошулуп азыркы баа болуп кетет.

“ОШТО ЧӨПТҮН БААСЫ ӨТӨ ТЕЗДИК МЕНЕН ӨСҮП ЖАТАТ”
Жалалдин Апазаков
, Ош шаарында дүңүнөн чөп сатып иштейт:

– Бизде чөптүн түгүнүн дүң баасы 370-380 сомдон болуп жатат. Бизден алып ортомчулар үстүнө кошуп 400-450 сомдон сатууда. Эл дүрбөлөңгө түшүп, базардан чөп кымбаттады деген нааразы адамдарды көрөсүң. Ошто элдин көпчүлүгү мал чарбачылыгы менен алектенет. Чөп суудай эле зарыл. Мамлекет бир жолун таап, бааны түшүрүп бербесе эл кыйналат. Мал арзандап кетти, бирок эттин баасы түшкөн жок. Азыр эле ушундай кымбатчылык болуп жатса кышында кантебиз?

Малга башка тоют түрлөрү да аябай кымбаттады, тазаланбаган арпанын килограммы 24-25 сом болуп жатат, былтыр 12-13 сом эле болчу. Баткенде кудам бар, аларда базарда сатканга дан жок экен, чөптүн баасы 450 сомго жетиптир. Май айында эле чөп 200-250 сом болчу, бат эле 400 сом болуп кетет деп күткөн эмеспиз. Мурун 1 гектар жерден 250-260 таңгак чөп алчубуз, быйыл 150-170 таңгак, андан да аз алып жатабыз.

“ЧӨПТҮН КЫМБАТТАШЫНЫН БЕЛГИЛҮҮ СЕБЕПТЕРИ БАР”
Лариса Шустикова, Монополияга каршы жөнгө салуу мамлекеттик агенттигинин атаандаштык чөйрөсү жана өз ара байланышты талдоо бөлүмүнүн башчысы:

– Чөпкө баанын көтөрүлүшүнүн бир нече себептери бар: кургакчылык, суу тартыштыгы, доллардын курсунун көтөрүлүшү, пандемияга байланыштуу чектөөлөр. Бул көйгөй Кыргызстанда эле эмес, Казакстанда да аябай курч. Мисалы, казактар үчүн кымбат болсо да мал тоютун бизден алуу пайдалуу. Бирок өзүбүздө тоют тартыштыгына байланыштуу биздикилер да экспортко чектөө койду. Бул нерсе баанын түшүшүнө канча бир пайыз болсо да жардам берсе керек. Анан да Кыргызстанда базар экономикасы өкүм сүргөндүктөн мамлекеттик органдар бааны көзөмөлдөөгө аралаша албайт. Бааны көзөмөлгө алуу боюнча Айыл чарба министрлиги министрлер кабинетине кайрылуу жолдошу керек.



Лунара Бекиева



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
25837;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2021 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Турусбеков 109/1
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: