Архив
944   945   946   947   948   949   950   951   952   953   954   955   956   957   958   959   960   961   962   963   964   965   966   967   968   969   970   971   972   973   974   975   976   977   978   979   980  
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921   922   923   924   925   926   927   928   929   930   931   932   933   934   935   936   937   938   939   940   941   942   943  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

ЖАШЫЛЧАЛАРДЫ ЖЕР ТӨЛӨДӨ, ОРООДО ТУУРА САКТОО ЫКМАЛАРЫ

№979 9-15-сентябрь, 2021-ж.


Күздө жашылчалардын түшүмү чогултулат. Эми алдыдагы максат – мээнет менен багып-өстүргөн жашылчаларды кышка сактап, тамак-ашка колдонуп, ашыгын сатып үзүрүн көрүү. Туура эмес сакталса чирип, өнүп же соолуп калып, мээнет текке кетет. Жашылчалар жакшы сакталышы үчүн жер төлөнү дезинфекциялоо, жер төлө жок болсо ороо казуу кажет. Бул жаатта Кыргыз улуттук агрардык университетинин айыл чарба азыктарын кайра иштетүү кафедрасынын доценти, айыл чарба илимдеринин кандидаты Курманжан Осмоналиева берет.

ЖЕР ТӨЛӨНҮ ДАЯРДОО

Айыл жергесинде көпчүлүк жашылчалардын баарын бир жер төлөдө сактоого аргасыз. Аларды сактоо үчүн жер төлөнү кантип даярдоо керек?

- Өткөн жылдан калган таштандыларды сыртка чыгарып, ичин тазалаңыз.

- Жашик, текче, себеттерди сыртка алып чыгып, шамал тийген көлөкө жерге жайыңыз. Күнгө койсо ным жер төлөдөн чыгарылган жыгач текчелер көөп кетет.

- Жер төлөнүн ичин шамалдатып кургатыңыз.

- Дезинфекциялоо. Жер төлөнүн дубалдарын, шыбын 2 килограмм акиташ, 1 килограмм жез купоросу, 150 грамм туз, 10 литр суудан турган аралашма менен валикти колдонуп актап чыгыңыз же аралашманы пульверизатор менен чачыңыз. Текчелер, жашиктер жез купоросу, формалин же калий перманганаты (марганцовка) менен тазаланат.

Минтип дезинфекциялоо өзгөчө жер төлө дайыма ным тартып, вентиляция жок же начар болуп, ушундан улам грибоктор чыгып кеткен учурда керек. Грибоктон улам көк баскан жерлерди алгач щётка менен тазалоо кажет. Дезинфекциялоо үчүн күкүрт шашкисин колдонсо да болот. Аны күйгүзгөндө түтөп, бактерия грибокторду өлтүрөт.

Дезинфекциялоо иши жышылчаларды жер төлөгө салардан 15-30 күн мурун жүргүзүлүп, анан кайра жер төлө шамалдатылып жыт чыгарылат.

- Чычкандар жер төлөгө кире албай тургандай эшик-терезеси тыгыз жабылып, тешиктер бүтөлүүсү кажет. Жер төлөгө чычкандар кирип кетсе жыты оңою менен кетпейт. Анын жытын жашылчалар, өзгөчө капуста өзүнө сиңирип алат.

ЖАШЫЛЧАЛАРДЫ САКТООГО ДАЯРДЫК

Кышкыга деп эл көбүнчө картошка, сабиз, кызылча, түрп, капуста, ашкабак, пияз, сарымсак сакташат. Буларды сактоого кантип даярдык көрүү кажет?

1. Ар бир жашылчанын сортторун өзүнчө сактоо кажет. Анткени ар сорттун сакталуу мөөнөтү ар башка. Сорттогондо чоңун, орточосун, кичинесин өзүнчө бөлүү туура. Картошканын үрөнгө дегендерин да өзүнчө коюңуз. Чириги, кесилген жерлери барларын алып салыңыз. Чириги бары башка жашылчаларды да чиритет.

2. Жашылчаларды шамал тийген көлөкө жерге кургатып алуу керек. Картошканы күнгө кургатса анда уулуу солонин заты жаралып, сырты жашыл тартып калат. Мындай картошка жегенге жарабайт. Сабиздин сабагын түбүнөн 2-3 сантиметр калтырып кесип кургатуу талап кылынат. Пияз жашыл сабагы менен сакталса бат эле чирип кетет. Капустанын өзөк тамыры кыркылбайт.

3. Сарымсакты сабагынан өрүп сактайм дегендер сабагын кыркпашы керек.

ЖЕР ТӨЛӨГӨ ЖАЙГАШТЫРУУ

Жашылчалардын баарын бир жер төлөдө сактоодо аларды туура жайгаштыруу керек.

Картошка. Мунун жанына сабиз, кызылчаны коюп сактаса болот. Анткени баары бирдей нымдуулукту талап кылат. Эгер орун тар болсо анда картошканын үстүнө кызылчаларды тизсеңиз болот. Кызылча ашыкча нымды өзүнө сиңирип, картошканын чиришинин алдын алат.

Картошканы мүшөккө, торчо мүшөккө, жыгачтан жасалган кадимки жашикте, манеждей кылып жасалган чоң жыгач жашиктерде сактоого болот. Мүшөккө салганда салмагы 25 килограммдан ашпашы зарыл. Бул көтөрүп ташууда оордук келтирбейт.

• Сабиз менен кызылчанын жанына капуста, пияз, түрп, ашкабакты сактоого болот.

Сабиз. Муну пластмасса жашикте сактоо оң. Жашиктин түбүнө клёнка төшөлүп, үстүнө дарыядан алып келинип, тазаланып кургатылган кум салынып, анан сабиздер бир катар тизилет. Кайра үстүнө кум салынып, сабиз тизилет. Ушинтип жашик толтурулат. Акыркы катардын бети кум менен жабылат. Кышында бетиндеги кум кургабай ным болуп турушу шарт. Кургап баратса суу чачып нымдоо керек. Ошондо сабиз соолубайт.

Эгер сабизди полиэтилен мүшөктө сактайм десеңиз аны жерге эле коюп коюңуз. Анткени жерден нымды соруп сабиз жакшы сакталат. Болгону мүшөктүн ар жерин мык менен тешип коюу зарыл. Бул аба алмашып турушу үчүн керек.

Түрп. Муну сабиз сыяктуу кум салынган пластмасса жашикте сактаңыз.

Кызылча. Пластмасса жашикте сактаса болот.

Ашкабак. Булар текчелерге тизилип коюлат.

Пияз. Тор мүшөккө салып, өйдөгө асып сактаса болот. Же мүшөккө салып, алдына тактай төшөп туруп үстүнө коюңуз.

Сарымсак. Сабагынан өрүп же тор мүшөктөргө 5 килограммдан салып өйдөгө асып койсо болот.

Сарымсак үчүн жер төлөдө нымдуулуктун проценти 95тен ашпай, кемибей турушу зарыл. Андан ашса бат өнөт, андан аз болсо кабыгынан ажырап кетет.

Капуста. Муну өзөк сабагынан же тамырынан өйдөгө асып сактаса, же текчелерге тизип, же жыгач жашиктерге салып сактаса болот. Айрымдар капрон тор мүшөккө салып илип коюшат.

Жашылчалар салынган жашиктер дубалдан 15 сантиметр алыстыкта туруусу зарыл. Жашиктердин катар аралыктары да 15 сантиметрден болушу шарт. Бул абанын калыптагыдай айланышын шарттайт.

Эскертүү! Жашылчалардын баарын бир жер төлөдө сактоодо анда абанын нымдуулук проценти 85-90дон ашпашы, кемибеши керек. Ошондо гана алар сапатын жоготпойт, өнүп же соолуп кетпейт.

Алманы жашылчалар менен кошо сактоо сунушталбайт. Алма картошканын жытын соруп алып, даамы өзгөрөт. Аны өзүнчө сактаңыз.

Эгер жер төлө ным тарта берсе ичине ар жерге акиташ салынган чакаларды коюп коюңуз. Акиташ нымды соруп алып турат. Акиташты кышында 2-3 ирет алмаштырыш керек.

ЖАШЫЛЧАЛАРДЫ ОРООДО САКТОО

– Ороо сакталуучу жашылчалардын аз же көп экенине карата чоң же кичине көлөмдө казылат. Жашылчалар аз болсо тереңдигин 50-60 сантиметр казса болот. Түбүнө калыңдыгын 3-4 сантиметр таза саман же куураган чөптү төшөп, анан үстүнө каалаган жашылча ташталат. Жашылчалардын үстү топурак менен жабылат, топурак үйүлүп коюлат. Бул кардын суусу агып кетиши үчүн керек.

Ороонун ичинин баш жана аяк жагына диаметри 5-6 сантиметр келген 2 түтүктү кыйгачынан орнотуу керек. Ушинткенде аба алмашуу туура жүрөт.

Ороодогу картошканын үстүнө кызылча таштасаңыз да болот. Капустанын өзөк тамырын ылдый каратып койсо узакка жакшы сакталары маалым.

Канымжан Усупбекова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
26101;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2021 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Турусбеков 109/1
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: