Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КӨК БООР

№420 19-25-ноябрь, 2010-жыл.


Көптөгөн кылымдар бою адамдар көк боорду керексиз, жөн гана кошумча орган катары эсептеп келишкен. Бирок изилдөөлөр көк боор эң керектүү орган экендигин аныктап көрсөттү. Анын пайдасы эмнеде? Көк боор ооруга чалдыкканда адамдын абалы кандай өзгөрөт? Бул суроолорго изилдөөлөр жооп берет.

ЖАЙГАШКАН ОРДУ
Көк боор – сол капталдагы кабыргалар алдында жайгашкан орган. Чоңдордо салмагы 150-200 граммды түзүп, калыңдыгы 4-6 сантиметрге жетет. Орточо эсеп менен 20-40 миллилитр кан запасына ээ.

АТКАРГАН МИЛДЕТИ
Кызыл кан денечелеринин кампасы. Адам бир нерсе болуп (мисалы, кырсыкка кабылып) кан жоготкондо, көк боор организмди өзүндөгү кан запасы менен жабдыйт. Демек, бул керектүү орган дайыма өмүр сакчылыгында турат десек жарашат.
Иммунитеттин сакталышына салым кошот. Андыктан көк боору жоктор түркүн ооруларга чалдыга беришет да, натыйжада аз жашашат. Тубаса көк боору жоктор 50гө араң чыгуулары мүмкүн. Операция аркылуу көк боору алынып салынгандар да узак жашашпайт.
Көк боордо моноцит клеткалары бар. Булар көзөмөлдөөчү, тазалоочу, запкыга чалдыккан органды калыпка келтирүүчү кызматтарды аткарышат. Мисалы, инфарктка кабылган жүрөктү калыпка келтирүүгө салым кошушат. Өлгөн булчуң клеткаларын тазалайт, тырыктын (өлгөн клеткалардын орду) айыгышын тездетет, жаңы кан тамырлардын жаралышын шарттайт. Кандагы чоочун агенттер (вирус, бактериялар) менен картайган жана бузулууга учураган кан клеткаларын тазалайт. Кандагы эрибеген заттар да көк боордо ажырап, бөлүнөт.
Түйүлдүктү кан менен жабдыйт. Түйүлдүк жаралгандан 8 айга чейин аны кан клеткалары: лейкоцит, эритроцит, тромбоцит менен жабдыйт. 8 айдан кийин аталгандар менен жабдуу милдети сөөк кемиктерине жүктөлөт (кемиктер канды иштеп чыгарат). Ал эми көк боор түйүлдүктү лимфоцит жана моноцит менен камсыз кыла баштайт.

КӨК БООРДУН ООРУЛАРЫ
Көк боордун оорулары аз кездешет. Бирок башка органдар ооруга чалдыкканда көк боордо өзгөрүү жүрө баштайт. Мисалы, боордун оорусунда кан айлануу бузулат. Мунун айынан көк боордо кан топтолуп калат да, көлөмү чоңоёт. Антсе да бул керектүү органдын өз оорулары бар. Кызыгы, оору күчөп кетмейинче көк боордогу оору билинбейт.
Барсылдак. Көк боор жаракатка кабылганда барсылдак (киста) пайда болушу мүмкүн. Барсылдак митесиз жана ичинде мите курту бар болуп экиге бөлүнөт. Эгер мите курттуу барсылдак болсо, анда операция жасалып, барсылдак алынып салынат.
Митесиз түрүндөгү барсылдактын залакасы деле жок. Кичине көлөмдүүсүн дары-дармек менен жок кылууга болот. Эгер барсылдак чоңоюп кетсе, анда алып салууга туура келет. Анткени ал жер сезгенүүдөн улам акырындап ириңдеп, катуу ооруй баштайт.
Залалсыз жана залалдуу шишик. Залалдуу шишикте көк боор алынып салынат. Залалсыз шишиктин көлөмү кичине болсо, шишик гана алынат. Кокус чоңоюп кетсе, көк боор бүтүндөй кесилип салынат.
Булардан тышкары көк боор инфаркт­ка, абсцесске учурайт.

КӨК БООР ООРУГА ЧАЛДЫККАНДА...

  • Көк боор ооруга чалдыкканда көлөмү 300 граммдан 1 килограммга чейин чоңоюп кетет.
  • Көк боордо оору жаралганда адам уйкуга көбүрөөк тартылып, эс-тутум начарлайт. Буттар, булчуңдар жана мээ жакшы иштебей, адам бир жерди карап мелтиреп отуруучу адат табат. Таттууну көп жей баштайт.
  • Көк боордун иштөөсү бузулганда гематома (кан уюу) жаралып, этек кир көп келет. Эрин жарылып, иммунитет төмөндөйт.

АЛЫНЫП САЛЫНСА...
Көк боор иммунитетке да жооп бергендиктен, бул органы алынып салынгандардын ооруга туруктуулугу начарлайт. Андыктан көк боору жоктор оорунун алдын алуулары зарыл. Ал үчүн суукка урунуудан качуулары кажет. Тамак-ашка көбүнчө жашылча-жемишти кошуп, физикалык көнүгүүлөрдү жасап, сергек жашоо образын кармануулары зарыл. Убак-убагы менен дарыгерге көрүнүп, канынын курамын текшертүүлөрү кажет.

ЖАРЫЛЫП ДА КЕТЕТ

  • Көк боор катуу соккуга учураганда же кысылганда така сымал ийиле түшөт да, анан жарылат. Мунун айынан курсак көңдөйгө кан куюлуу келип чыгат. Шашылыш операция жасалбаса, адам өлүмгө дуушар болот.
  • Сокку азыраак болгондо, көк боордо жарака кетет. Мындай учурда аны сактап калуу үчүн операция жасалат.
КЫЗЫКТУУ
  • Байыркы дарыгерлер көк боорду экинчи боор катары эсептеп, ал өттү бөлүп чыгарат дешкен. Андыктан маанай чөгүп, адам ачуулана баштаса, денеде өт көбөйүп кетти деп эсептешкен.
  • Байыркы гректер жана римдиктер батыраак чуркасын үчүн күлүктөрдүн көк боорун алып салышкан.
  • Көк боор уйку бези сыяктуу күндүзү саат 9-11лерде өтө активдүү иштейт.

Канымжан Усупбекова
kenesh@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(2)
22.11.2010. 19:15 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
82
Катталган:
04-06-2009
Соӊку аракети:
21-10-2013 09:37
Жынысы:
Белгисиз
0
Жакшы маалыматтар экен.
25.11.2010. 02:57 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
83
Катталган:
27-03-2010
Соӊку аракети:
28-12-2012 05:10
Жынысы:
Белгисиз
0
Makal abdan jakty. Jönököy, jetkiliktyy, maalymattuu. Köbyröök myndai temalarga kayrylnyzdar. Raxmat.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: