Архив
997   998   999   1000   1001   1002   1003   1004   1005   1006   1007   1008   1009   1010   1011   1012   1013   1014  
944   945   946   947   948   949   950   951   952   953   954   955   956   957   958   959   960   961   962   963   964   965   966   967   968   969   970   971   972   973   974   975   976   977   978   979   980   981   982   983   984   985   986   987   988   989   990   991   992   993   994   995   996  
897   898   899   900   901   902   903   904   905   906   907   908   909   910   911   912   913   914   915   916   917   918   919   920   921   922   923   924   925   926   927   928   929   930   931   932   933   934   935   936   937   938   939   940   941   942   943  
844   845   846   847   848   849   850   851   852   853   854   855   856   857   858   859   860   861   862   863   864   865   866   867   868   869   870   871   872   873   874   875   876   877   878   879   880   881   882   883   884   885   886   887   888   889   890   891   892   893   894   895   896  
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837   838   839   840   841   842   843  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар

БЕБИ БУМЕР, X, Y, Z. МУУНДАРДЫН ӨЗГӨЧӨЛҮГҮН БИЛИП АЛЫҢЫЗ

№1013 6-12-май, 2022-ж.


Муундар жылдар өткөн сайын өзгөрүп жүрүп отурат, бул табигый процесс. Бул жолу улуу менен кичүү муундун ортосундагы өзгөрүүлөр, келишпестиктер жана аларды чечүү жолдорун талдайлы деп психолог, мугалим Таникулова Барчынай Кадыркуловнаны чакырдык. Анда кеттик, окурман.

БӨЛҮНҮШҮ

Дүйнөдө башкача бөлүнүшү мүмкүн, бирок өлкөбүздөгү адамдарды төрт муунга бөлүп карап чыгуу керек. 21-кылымдын психологдору муун арасындагы ажырымды бөлүп кароону ойлоп табышкан. Бөлүп чыгып, аларга мүнөздөмө бергенден кийин гана конфликттердин өзөгү өзүнөн-өзү калкып чыккан. Андан кийин муундар арасында конфликттерди чечүү оңой болуп, өз ара түшүнүшүү жеңилдегенин дүйнөлүк психологдор да айташат.

Беби бумерлер

Биринчи муунду “беби бумерлер” деп атайбыз. Булар Ата Мекендик согуштан кийин 1979-жылга чейин төрөлгөн муун. Согушта көп адамдар кырылгандыгына байланыштуу адамзаттын тукумун өстүрүү керек деген идеология ойлонуп табылган. Советтер Союзунун саясаты менен көп бала төрөө идеясы катуу иштеп, буга күчтүү психологдор жардам беришкен. “Биз көп боло турган болсок, Батыш өлкөлөрүнө адамдын саны менен туруштук бере алабыз” деген саясаттын аркасы менен аялдарга көп бала төрөсө “Баатыр эне” наамы бериле баштаган. Өздөрү да байкабай көмүскө туюмга (подсознание) киргизилген программа менен ата-эне 10-12 баладан төрөшкөн. Муундун өзгөчөлүгү – коолективизация. “Бирөөбүз баарыбыз үчүн, баарыбыз бирөөбүз үчүн жооп беребиз” деген пикирде жашашкан адамдардын жеке индивидуалдуулугу көмүскөдө калган. Жекелик деген нерсени жоготушкан. “Балдарыбыздын келечеги кандай болот?” деген ойду да алардын көмүскө туюмунан өчүрүп салышкан. “Ура, мекен үчүн!” деген пафос менен бул муунду сугарышкан жана реалдуулукту көргөзбөй, кооз бир иллюзия менен жашатышкан. Байкасаңыз, улуу муундун өкүлдөрү дагы деле ушул түшүнүк менен жашап келе жатышат.

X муун

Кийинки 1980-жылдан баштап туулган муун “белгисиз” деп аталат. Эмнеге белгисиз? Сиңирилген идеология социализм менен башталып, кийин коом капитализмге баш урган учурда төрөлүшкөн. Аларга сиңирилген идеялар такыр бөлөк, ал эми жашоо шарт такыр эле башка. Ошондуктан булар эмне кыларын, кандай жашаарын билбеген, алдастап өзүн тааныбай калган адамдар. Белгисиздердин өзгөчөлүгү – ата-эне эмнени айтса ошону угуу, улууларга каршылыксыз баш ийүү. Бул түшүнүк менен рамкада чектелип калышкан. Булар бир системдин алкагында жакшы күн кечиришет. Мектептин же коомдун системи менен жакшы жашай беришет, кокус систем иштен чыгып калса, өз алдынча эч нерсе кыла албай калышат. Өз алдынча иш баштоо, бизнес ачуу, белгисиз бир жакка кадам шилтөө "белгисиздер" үчүн өтө кыйын. Сиңирилген түшүнүктөн чыгып, жашоо жекелик үчүн күрөшкөн учурга туш келгендиктен өзүнүн ким экенин, колунан эмне келерин жакшы билишпейт. Эң кыйын абалда калган муун.

y муун

1990-жылдан баштап Союз кулап, эл коркунуч ичинде калган. Туңгуюктан улам ата-эне дүрбөлөңгө түшкөн. Бул жылдары төрөлгөн балдар энесинин ичинен эле көмүскө туюм менен “мен кантип жашап кетем?” деген кооптонуу менен төрөлүшкөн. Энелер балдарын таштап миграцияга агылып, үй-бүлөлүк баалуулуктар алмашып, атанын ролун эне, эненин ролун ата алып калган. 7 жашка чейин баланын дээрине коркуу жазылса, ал нерседен чыгуу кыйын. Коркуу буларга өтө таасир берген. 90-жылдардан кийин төрөлгөн балдарда коркунуч басымдуулук кылат. Бирок өздөрү түшүнүшпөйт. Бирөөгө өзүнүн жашоосунун тизгинин берип коюу алар үчүн өтө кыйын. Көмүскө туюмдан ишеним сезими өчүрүлүп, коркуу жазылып калган. Жакшы жагы – жекелик дегенди жакшы билишет жана күрөшкөндү жакшы өздөштүрүшкөн. Ар биринин көмүскө туюмунда “акча табышым керек” деген ой жашайт. Акчаны жакшы көрүшөт, акчага байланып калганы үчүн руханий байлык артка сүрүлүп калган. Руханий баалуулуктун жоктугунан жабыркашат. Баалуулуктары – акча, эркиндик, бай жашоо. Байып кеткенде деле тапкан акчасынан ырахат албай калуу коркунучу бар. Ал муун чоңоюп ата-эне болушту. Балдары кичине болсо да бала багуучуга же ата-энесине таштап тез эле иштеп акча табууну көздөшөт. Өз кызыкчылыгын биринчиге коюшат, мурунку муундукундай “коом эмне дейт, ата-энем эмне дейт?” деген рамкадан чыгышкан.

Z муундар

2000-жылдан кийинки балдар Z муун деп аталат. Техника өнүгүп, чөнтөк телефондор көбөйгөн заманда төрөлүшкөн. Бул муунду интернет айдыңына салыштырсак болот. Интернетте эмне бар? Ылдамдык, көп маалымат, жашоону жеңилдетүү. Ушул сапаттын баары аталган муунга тийиштүү. Алар баарына кызыгат, аз убакытта көп ишти жасай турган сапатка ээ. Түрдүү нерселерди жасап көргөндөн коркушпайт. Мисалы, 5 жыл окуган, кийин иштеген кесибин алмаштырып, таптакыр башка тармакка өтүп кетүүсү мүмкүн. Эч нерсеге байланбаган, эркин, акылдуу муун деп белгилешет психологдор. Акчага, эски түшүнүктөргө, "эл эмне дейт?" дегенге байланбай, өзүнүн мендигин изилдешет. Көп нерседен коркушпайт, ошол эле учурда байлана турган баалуулуктары да жок. Максаттары – дүйнө элине кызмат кылуу, жаңы нерселерди ачуу, илим-билим алуу, дүйнө кезүү. Сөзсүз үй-бүлө куруш керек деген түшүнүктөр да жок. Байкасаңыздар, бул муун оюңа келбеген нерселерди айтып коюшат. Төрөлгөндөн эле өздөрү эмне каалаганын билген жана чынчыл муун. Бет кап кийгенди жакшы көрүшпөйт. Z муундун өкүлдөрүн бир нерсеге мажбурлоо туура эмес. Алар кайсы учурда эмне керек экенин өздөрү биле алгандар.

альфа мууну

Азыр төрөлүп жаткан муун, али изилдене элек. Бирок булар Z муундан да акылдуу муун болот деген божомолдор бар.

Өзүңүздү изилдеңиз...

Муун арасында түшүнбөстүктөр болуп келген. Бул макала сизге кызыңызды же уулуңузду, ата-энеңизди же чоң ата-чоң энеңизди түшүнүү үчүн "шпаргалка" болуп берет деп ишенебиз. “Ал эмнеге минтип ойлонот, реалдуулукта мындай да” деген кыжырдануунун ордуна ал муун эмне менен сугарылганын эстеп койсоңуз конфликт өзүнөн-өзү жоюлуп кетет. Муун арасында түшүнүшүү болуусу үчүн адам өзүн-өзү анализдөөсү керек. Өзүн-өзү өстүрүү курстарына жазылып, же психологго баруу, же китептерди окуу жардам берет. Ошентип биз конфликтсиз муундар деген түшүнүккө өтөбүз.

Нуржамал Жийдебаева



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  2 
Комментарийлер(1)
13.05.2022. 22:25 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
837
Катталган:
31-10-2020
Соӊку аракети:
20-05-2022 21:48
Жынысы:
Белгисиз
0
Мобу психологдун сөзүнө такыр кошулбайм.Х муундагы адамдар башка муундарга караганда жашоодо өтө активдүү.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
27023;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2022 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Төлөмүш Океев 39/7
SUPER.KG порталына жайгаштырылган материалдар жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу SUPER.KG порталынын редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Посмотреть на карте Бишкека
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: