Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АКТАЛБАГАН ҮМҮТ же КАЙРЫМСЫЗ УУЛДУН ӨКҮНҮЧҮ

№243 29-июнь-5-июль, 2007-ж.


Чакан айылда тигилген боз үйдү өкүрүк, шуу үшкүрүктөр коштоп жатты. Сүйүктүү апакесин акыркы сапарга узатып отурган адам көз жашын улам сүртүп, өзүнүн турмушу тууралуу ойлоду. “Жаңылган экенмин. Же татыктуу уул боло албай, же ардактуу ата боло албай ара жолдо калыптырмын. Баарына өзүм күнөөлүүмүн”. Апасынын мээримдүү жүзү көз алдына тартылып, тирүүсүндө жакшы мамиле кылбаганына, кайгыга салганына өкүнүп жатты. Аттиң, апасын кайра тирилтип алса эмне... Ушул түн Зарлык үчүн өз өмүрүн эскерүү түнүнө айланды.

МЕКТЕПТЕГИ СҮЙҮҮ

Зарлык ата-эненин зарлап жүрүп көргөн уулу болчу. Маңдайы жарыла сүйүнгөн атасы атын Зарлык деп койгону да ошондон эле. Жашынан өтө шок чыкты. Ошого карабай жакшы да окучу. Зарлык мектепте окуп жүргөндө бир гана душманы Букен аттуу айылдаш кызы болчу. Экөө тең мектепте аттаандашып окушкандыктан, бирине-бири кыр көрсөтүп турушаар эле. Чачтарын сереңдете эки тарапка өргөн татынакай кызга башында кыжырланып жүрсө, бойго жеткен сайын кызыгуусу артып бара жатты. Негедир класста окуган кыздардын эң акылдуусу да, эң сулуусу да ушул кыз сыяктанып көрүнө берчү болду.
– Букен, Зарлыктын сенде көңүлү бар окшойт. Кийинки кездерде ар дайым сен кетчү жол менен кетчү болду. Анан да...
– Койчу, мен андай эч нерсени байкаган жокмун.
Кыз саамай чачын серпе кылыктана калды. Ооба, Зарлыктын көзүндөгү пайда болгон от Букенди да кайдыгер калтырган эмес. Бирок, кыз кылыгы менен байкамаксан болуп жүргөн эле. Ошентип, жаш жүрөктөргө биринчи жолу бүлүк түштү. Алгачкы кат... алгачкы жолугушуу... Кантип бири-бирине тартылып бара жатышканын билбей калышты. Ана-мына дегиче экөө тең орто мектепти бүтүп, турмушка алгачкы кадамдарын шилтөөнүн алдында турушту. Бири аскердик кызматка аттана турган болсо, экинчиси жогорку окуу жайына тапшырмай болгон эле. Кыналышкан эки жаш ошол күнү таң атканча сырдашты.
– Зарлык, сен да ата-энеден жалгызсың. Мен дагы жалгызмын. Экөөбүз үйлөнүп, бала-бакыралуу болуп, ата-энелерибизди бактылуу кылсак кандай сонун.
– Кел, анда азыр эле үйлөнүп алалы,- Зарлык тамашага чала сүйлөдү.
– Жинди десе, үйлөнгөнгө үлгүрөбүз. Алгач экөөбүз тең алдыга койгон максаттарыбызга жетишибиз керек. Бирок, бири-бирибизди көпкө көрбөй калсак эле ажырашып кетчүдөй корко берем.
– Букен, экөөбүздү ажыратчу эч кандай күч жок.
Зарлык кызды аяр кучактап бетинен өптү. Коштошуп жатып болочокто бирге болууга ант беришти. Бирок, тагдыр бороонун кайдан деп болбойт эмеспи. Арадан бир жыл өтүп-өтпөй Букенди ошол эле айылдык бир жигит алакачты.
– Мени коё бергиле! Менин жигитим бар. Баары бир жашабайм!
Ач айкырыкты салып алпурушкан кыз жалынып да, суранып да жатты. Мындайда кыздын сөзүн ким угуп коюптур? Айланып кагылган улуу аялдар, кемпирлер ой-боюна койбой жоолук салып отургузуп коюшту.
– Балам, бир аттаган босогодон кайра чыкпайт.
– Биз деле ушинтип келгенбиз.
Көз жашы көлдөгөн кыз тагдырына баш ийүүгө аргасыз болду. Бирок, жүрөктөгү жалынды кайда алып бармак. Басса-турса да Зарлыктын элеси көз алдынан кетпей жатты.

ҮЙЛӨНҮҮ

“Зарлык, мени кечир. Сага берген анттын аягына чыга албадым. Мени алакачып кетти. Аргасыз отуруп калдым. Бирок, сени унута албай кыйналып жүрөм”. Ушул сыяктуу мазмундагы катты алган Зарлык башын мыкчып отура калды.
– Жок! Мен эч качан Букенден айрылбайм...
Ичинен ушуларды күбүрөгөн Зарлык ошол замат чечим кабыл алды. Көчөнүн башында келе жаткан караанды тааныган Букендин буттары шилтенбей калды. Бул Зарлык болчу. Жакындай бергенде колундагы чака жерге түшүп кетти. Зарлык да алдында жоолук салынып турган татынакай келинчек Букен экенин таанып, жүрөгү мыкчыла түштү.
– Сен...
– Кечир мени...
Келинчектин титиреген денесин бооруна кыскан Зарлык энтиге сүйлөдү.
– Бол, азыр алып кетем. Апамдар күтүп жатышат.
– Кантип? Чын элеби?
– Ооба, “алып келе бер” дешти. Экөөбүздү мурун эле билишчү эмес беле. Апам кайра сүйүнүп жүрөт.
Делбиреген Букен бактысына чыдабай ыйлап жиберди. Ушул учурда эч нерсени ойлогусу келген жок. Тек гана Зарлыгынын колун кармап, баарына кайыл болуп кетип бара жатты. Эң биринчи көзүнө көрүнгөн эле ак жоолук кармап чыгып келе жаткан Зарлыктын апасы болду. Ошентип, Букен артынан айтылчу каргыштан да, бирөөнүн көз жашынан да коркпой Зарлыкты ээрчип кете берди. Жаш үйбүлө бактыга карк болуп жашап калышты. Букен айылга аты чыккан, кайната-кайнененин оорун колдон, жеңилин жерден алган күйүмдүү келин болду. Кызы жок болсо да кыздуу болгонсуп сүйүнгөн кайнене менен кайната ансайын эт-жүрөктөрү эзилип, келининдей эмес, кызындай көрүп мамиле кылышчу. Зарлык менен Букен эки кыздуу, бир уулдуу болушту. Бактылуу үйбүлөнүн бактысына көлөкө күтүүсүз түштү.

КЫРСЫК

– Зарлык үйдө жокпу?
– Жок, жумуштан келген жок. Эмне, ишиң бар беле?
Гуля бир нерседен корунгандай эки жагын карап алды. Эч нерседен шек албаган Букен көптөн бери келбей калган классташын үйүнө киргизип, дасторконун жайнатып жатты. Гуля Зарлык экөөнүн классташы болчу. Турмушка чыга элек болгондуктан, зериккен кезде келип, Букен менен кобурашып отуруп калчу. Кийинки кездерде көп жолобой калган эле.
– Эмне көптөн бери келбей калдың?
– Жөн эле...
Жөн салды ал-жайды сурашкандан башка сөзгө өтө алышпай отуруп калышты. Ушул учурда Зарлык кирип келди. Негедир Гуляны көрүп серпиле түштү.
Аны деле байкабаган Букен экөөнө чай берип жатты. Кетээр маалы болгон Гуля адатынча Букенге кайрылып калды.
– Букен, түн кирип кетти. Мени үйгө Зарлык жеткирип койсунчу?! Өзүм корком го...
– Мейли.
Ээрчишип чыгып кеткен экөөнөн эч шек санабаган Букен кала берди. Ушул түнү Зарлык үйгө келген жок. Ушундан көп өтпөй айыл ичине “Зарлык менен Гуля шаарда жашап алышыптыр” деген кабар тарады. Кантсе да табиятынан көтөрүмдүү Букен бул сөзгө эч ишенген жок. Анткени, күйөөсүнө ишеничи чоң эле. Бирок, кийинки кездерде Зарлыктын үйгө түнөбөй кеткенин ойлоп ичинен сызып алды.
– Балам, Зарлык командировкалап көп кетчү болду. Жанагы сөздөр да тынчымды ала баштады. Кабарын билбесек болчудай эмес го...
Кайненесинин бул сөзү Букендин талуу жерине тийди. Көзүнөн жаш айлана түшүп, жерди карап калды.
– Апа, кантип эле ошентсин уулуңуз?! Мени кыйса да, бул үчөөнү кантип кыйсын?!
– Ким билет... “Шамал болбосо чөптүн башы кыймылдабайт” дечү эле...
Эненин жүрөгү түпөйүл болуп турду. Башынан эле келинин кызындай жакшы көрүп, эч сыр жашырчу эмес. Канчалык күтсө да, Зарлыктан дайын болгон жок. Букен айласы кетип, Зарлыктын жакын досунан алган дарек менен шаарга издеп бармай болду.
Колунда бир жашка жете элек наристесин көтөргөн Букен айтылуу үйгө жакындай берди. Жакындаган сайын буттары калтылдап, эчен жолу кирбей кетип калгысы келип жатты. Бирок, жанына баткан ушактын чын-төгүнүн билбей кете да албайт болчу. Аргасыз эшиктин туткасын кармап акырын тартты. Кирип алып куду моюнуна ысык шорпо төгүлгөндөй болуп туруп калды. Жапыз столдо жанаша отуруп алып Зарлык менен Гуля чай ичип отурушкан экен. Бири-бирине эркелешип дегеле болушпайт.
– Акмактар!
Титиреген Букендин оозуна ушул сөздөр кирди. Селт этип чочуган экөө тең тура калды.
– Кантип ушул жорукка бардыңар? Эмне үчүн? Балдардын кусуру урсун сени, Зарлык. Ак сүйүүмдүн кусуру урсун!
Күнөөсүнүн оордугунан башы шылк эткен күйөө сөрөйдү, бозоргон курбусун карап турду. Акыры Гуля башын көтөрдү.
– Кечир мени, Букен. Мен Зарлыкты мурун эле сүйчүмүн. Ушундай иш болуп кетти, эки айлык боюмда бар. Элден уялганыбыздан шаарга көчө качтык. Кечир...
– Сүйлөбө!..
Титиреген Букен наристесин бооруна кысып чыгып кетти. Жолду катар көзүнөн жашы төгүлүп кетип бара жатты. Кирип келип кайненесин кучактай жыгылды.
– Апаке...
Сөз айта албай буркураган келинин кучактап апа да боздоп жиберди.
– Аттиң, ай, ушакты оюма жуутпай кубалап жатпадым беле... Калп болуп калсачы деп Кудайдан тилеп жатпадым беле... Карыганда ушуну көрөт белек?!.
Үрпөйүшкөн кыздарын, эч нерсени түшүнбөй жалдырай караган уулун көрүп ого бетер боздоду Букен. Ошол түндү кайнене менен келин уктабай өткө­рүш­тү.
– Мен кетем,- деди Букен чечкиндүү.
– Бизди таштап кантип кетесиң? Атаң экөөбүз ушул балдардын деми менен жашап жатпайбызбы. Кетпе, берекем. Мен Зарлыктан кечсем кечем. Бирок, балдардан, сенден кече албайм.
– Апа, түшүнсөңүз...
– Мени апам десең...
Буркурап какшаган карылардын өтүнүчүн жерге таштай албады Букен. Канчалык ызаланса да жөжүрөгөн балдарын чоң ата, чоң энесинен ажырата албай, аргасыз кайненеси менен кайнатасын багып кала берди. Кайгыдан улам кайната каза болду. Ошентип, арадан жылдар өттү. Зарлык ошол боюнча ата-энесине, балдарына да кайрылган жок. Гуля менен эки жылдай жашап, кайра оту күйүшпөй ажырашып кеткен экен. Коңшу эле айылдагы үч балалуу, өзүнөн жашы улуу аялдын үстүнө кирип алганын угушту.

ЭНЕНИН ЫЙЫ

Жалгыз аяк жолдо таягын таянып алып кетип бара жаткан эненин жүзү убайымдуу эле. Улам жүзүнөн аккан терди аарчып коёт. Алдыга ашыкпай, артына кайрылбай, бир калыптагы жай басыгы менен келе берди. “Жалгыз уулдан жакшылык көрөм деген тилегим кайда калды? Ага-туугандан чыгып, бир катынды ээрчип минтип жолбун болду. Эми кантээр экен?” Апанын жандүй­нөсүн эзген ушул сыяктуу түмөн ойлор...
Үйгө кирип келе жатып босогодо отурган бейтааныш адамды көрүп чочуп кетти.
– Кимсиң, айланайын? Кимди издеп жүрөсүң?
– Апаке, бул мен...
Апанын карт жүрөгү селт дей түштү. Алдында турган Зарлык экенин көрүп селдее калды. Баары бир баласы да. Өөп-жыттап, эмшиңдеп ыйлап да алды. Көпкө сүйлөшүп отурушту.
– Апаке, элдин сөзүнө калдым. “Карыган апаңды өз колуңа ал” деп жатышат. Небереңизди да көрө элексиз.
– Менин неберелерим Букендин балдары. Башка неберенин мага кереги жок.
– Апа, Букенден жакшы келиниңиз бар. Баары бир мен сизди алып кетем. Машина менен келдим. Болуңуз, көр-жериңизди жыйыштырыңыз.
Зарлык апасын күчтөп тургузуп, ой-боюна койбой алып жөнөдү.
– Зарлык, мен балдарымды таштай албайм. Иштен келсе Букеним менен коштошуп... Зарлык, деги кандай немесиң? Зарлык дейм! Олдо, балам, ай...
Эшиктен кирип келген Букен кайненеси жок экенин көрүп, жүрөгү шуу дей түштү. Ар дайым чайын даярдап күтүп отурчу апасы жок коломто томсоруп калган экен. Окуудан келген балдары да томсоро түшүштү.
– Чоң энем кайда, ыя?
– Алып кетиптир...
Көмөкөйүнөн шыбыраган Букен дароо түшүндү. Анткени, Зарлык жолуккан сайын “апамды алып кетем” деп коркутуп калчу. Апасы кеткенден кийин үйдүн бир ыптасы ооп калгандай болуп жаман болду. Эчен жылдан бери кайнене эмес, өз энесиндей караан тутуп калган экен. Кайненесинин артынан эчен жолу барса да, Зарлык өкүрүп-бакырып энесин бербей койду. Атүгүл жолуктурган жок.
Арадан аз өтпөй эле “энеңер каза болуп калды” деген кабар келди.

ххх

– Ий, бетим, ушундай кантип болсун?!
– Өмүр бою бакпаганы аз келгенсип өлгөндө кумурскага талатат деген не шумдук?
– Боз үйдү таза жерге тикпейби?
Аялдар өздөрүнчө күбүр-шыбыр болуп жатышты. Көрсө, өлүк турган боз үй кумурсканын уюгунун үстүнө тигилип калган экен. Капысынан кире калган бир келин байкаса, жаткан апанын жүзүндө, кулак мурдунда кумурскалар жайнап кетиптир. Дароо Зарлыкты ээрчитип кирип, апасынын жүзүн көрсөтө берди.
Алгач селдее түшкөн Зарлык күңкүл­дөй берди.
– Эмне кылайын?
– Катыгүн, дары себели. Эл эмне дейт?!.
Чыйпылдаган келиндин сөзүн чымын чаккандай көрбөгөн уул акырын ордунан туруп басып кетти. Ушул учурда алыстан үн чыгарып кошуп келе жаткан аялдын тааныш үнү угулду. Бул өзүнүн мурдагы аялы Букен эле.
– Бул эмне келди? Мен киргизбейм. Ансыз да апамды өзүмө жат кылып...
Ушинтип күңкүлдөгөн Зарлык окторула Букендин алдынан чыкты.
– Ошону айтсаң... Сенин апаңа ээ чыгып... Ал боз үйдө отурса, анда мен кетем!- деп алкынган кийинки аялы ого бетер шыкактап калды.
Кара жоолук салынып, үн кошуп ыйлап келе жаткан Букенди, ызырынган Зарлыкты эл жарданып карап калды.
– Сен кайда? Эй, сен кайда?- деп титиреп келе жаткан Зарлыкты жек көрө карап алган Букен боз үйгө жетип токтоду.
– Жолумду тоспо! Адам болсоң апамдын керээзин унутпа. “Букен менин башымда ыйлап отурсун” деп айттырган экен апам. Ошон үчүн келдим.
Букендин бул сөзүнөн эл да жандана түштү.
– Туура, өмүр бою ушул келини баккан.
– Уул болуп кайсы жыргалды көрсөттү Зарлык?
– Кир, кирегой...
Эки-үч аял колтуктай калып Букенди киргизип кетишти. Жарданган элдин сөзүнөн өтө албай Зарлык эшикте калды. Ушул учурда гана ал апасына эч качан жакшы уул боло албаганын түшүндү. Башын мыкчый өксүп жиберди.

Нуржамал Жийдебаева
Сүрөтчү: Уларбек Атайбеков


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  1 
Комментарийлер(4)
20.09.2009. 13:12 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
123
Катталган:
21-10-2007
Соӊку аракети:
15-07-2015 09:55
Жынысы:
Белгисиз
0
Зарлыктай бети жок, башка адамдардын тагдырына кайдыгер караган адамдардын бетине тукуруш керек...
Баш кескен адам башка зар болуп калат...
Зарлык Букендин баскан изине да тен келе албайт...
25.09.2011. 11:25 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
105
Катталган:
22-01-2011
Соӊку аракети:
11-04-2018 12:49
Жынысы:
Белгисиз
0
акмак адам экен. мындай арамкорлордун эч качан бири эки болбойт. балдарынын убалы тийсин шумшук Гуля менен Зарлыка
14.06.2012. 23:24 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
27-03-2012
Соӊку аракети:
02-07-2014 22:37
Жынысы:
Белгисиз
0
суйуп тийип суйгонундон кордук коргончо бир бирине жетпей калып суйууну улук тутуп жашаган артык.
21.04.2016. 15:36 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
06-05-2014
Соӊку аракети:
12-10-2017 12:35
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ала Бука
0
Туура айтасын суйушкондор бири бирине детпейле армандале дакшы омур сургону дакшы башка бироо мененле...
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: