Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Анара Ахунбаева, Иса Ахунбаевдин кызы: «АТАМДЫН ОПЕРАЦИЯСЫНА БҮГҮН ДАГЫ РАХМАТ АЙТЫШАТ»

№428 14-20-январь, 2011-жыл.


Элесине гүлдесте

“Операция жасоого макулдугуңуз жазылган катты алдым. Сизге ыраазычылык билдирүү үчүн сөз таппай отурган кезим...” деп жазылган катты окуп жаттым. Аны 1967-жылы алыскы Польшанын жараны Тереса жазган экен. Жүрөгү оорукчан польшалык айым кыргыз дарыгерине акыркы үмүтүн арткан тура. Бул белгилүү хирург Иса Ахунбаевге багытталган жүздөгөн каттардын бири.
Бүгүн атактуу хирургду эскерүү менен кызы Анара эженин маегин сунуштоону туура көрдүк.

КЫСКАЧА МААЛЫМАТ
Туулган жылы – 1908-жыл, 25-сентябрь
Каза болгон жылы – 1975-жыл, 5-январь
Туулган жери – Ысык-Көл облусунун Тору-Айгыр айылы
Кыргызстанда биринчи жолу жүрөккө операция жасап, көптөгөн адамдардын өмүрүн сактап калган. 300дөн ашуун илимий иштин автору.
СССРдин жана Кыргыз ССРинин Жогорку Кеңешинин депутаты болуп шайланып, “Эмгек сиңирген илимий кызматкер” жана “Эмгек сиңирген врач” наамын алган. 2001-жылы экс-президент Аскар Акаев тарабынан XX кылымдын көрүнүктүү илимий жетишкендиктери үчүн алтын медаль тапшырылган. Ал эми 2008-жылы экс-президент Курманбек Бакиевдин буйругу менен Кыргыз мамлекеттик медициналык академияга ысымы берилген. Андан сырткары Бишкек шаарынын чоң көчөлөрүнүн бири Иса Ахунбаевдин атын алып жүргөнү белгилүү.

ӨЖӨР ӨСПҮРҮМ КЕЗ
Карапайым үй-бүлөнүн кулуну Иса үч бир тууган болгон. 1916-жылдагы Үркүндө ата-энеси менен Кытайга качып, башынан далай оор күндөрдү өткөргөн. Ысык-Көлгө кайтып келгенден кийин 15 жашында партага отурат. Мектепте окуу үчүн 20 чакырым алыстыкты жөө басып, Тору-Айгыр айылынан Балыкчы шаарына келип-кетип турган. Ал эле эмес, 1925-жылы куржунун артып алып Балыкчыдан Бишкекке жөө келет. Ошентип отуруп соңунда Медициналык институтту ийгиликтүү аяктайт.

БАРДЫК ЖЕРДЕ БИРИНЧИ!
1948-жылы доктордук диссертациясын жактап, Иса Ахунбаев Медициналык институттун ректору болот. Ушул эле жылы ал кыргыздардан биринчи болуп СССРдин Илимдер академиясынын мүчөлүгүнө кабыл алынат. Ал эми 1954-жылы Кыргызстанда Илимдер академиясы ачылып, ал анын биринчи кыргыз президенти болуп шайланат.
1959-жылы Орто Азияда Иса Ахунбаев алгачкы жолу жүрөккө операция жасап, тарыхта аты калган.

КЕЛИШПЕСТИК ЖАНА КЫРСЫК
Таланттуу хирургдун баш айланткан ийгилиги айрымдарга жакпаган чыгар, Иса Ахунбаев көп жылдар бою топтогон тажрыйбасын ишке ашыра баштаганда аны кызматтан кетиришет. Буга “улутчул” деген куру шылтоо себеп болгон. Маркум Дооронбек Садырбаев белгилүү хирург менен Кыргызстандын Компартиясынын биринчи катчысынын ортосундагы пикир келишпестиктерге токтолуп, Иса Ахунбаевди “бийлик менен күрөшкөн улуу оппозициячы” деп атаган. Хирургду “улутчул” деп күнөөлөө күчүндө турган кезде, 1975-жылы Иса Ахунбаев автокырсыкка кабылып, аны менен чогуу жубайы, кызы жана күйөө баласы көз жумган. Эл арасында бул кырсыкты улуу инсанды өлтүрүү үчүн атайын уюштурулган деп келишет.

«АТАМ БЕРГЕН СААТТЫ ЖОГОТУП АЛЫП,
АЗЫР ДА ӨЗҮМӨ КЕЛЕ ЭЛЕКМИН»
– Атаңыз сыяктуу адамдар бүт өмүрүн жана болгон убактысын ишке арнап коюшат эмеспи. Айтыңызчы, Иса Ахунбаев үйдө кандай ата эле?
– Ал киши бош эместигине карабастан, эң мыкты ата болчу. Жумуштан чаалыгып келсе да, балдарына сөзсүз убакыт бөлө турган. Сырткы көрүнүшүнөн катаал сезилгени менен, ушунчалык ак көңүл киши эле. Баарыбыз жабалактап жанынан чыкпай, дайыма кеңеш сурап турганыбыз эсимде. Анын сөзү чечүүчү болуп, жерде калбай, аткарылчу.
Атам үйгө гана эмес, коомго да керек адам болгондуктан, ал убакта кайрылган кишилердин саны толтура. Тынбай каттар келип, атам баарына жооп жазууну адатка айланткан. Дал бүгүнкүдөй эстейм, оорулуулардан келген каттарга кылдаттык менен мамиле жасачу. Бул тууралуу 20 мүнөттүк “Мен Иса” деген даректүү тасмада кенен айтылган.
– Канча бир туугансыз? Ахунбаевдердин династиясы ийгилик­түү уланып жатабы?
– Биз беш бир тууган элек. Эң улуусу Мустафа Опера жана балет театрынын башкы режиссёру болуп эмгектенип, азыр пенсияда. Эжем Неля атам менен чогуу иштеп баштап, учурда Славян университетинде мугалим. Кесиби – хирург, профессор деңгээлине чейин жетти. Ортончубуз Чынара автокырсыкта атам менен чогуу каза болгон.
35 жаш курагында капилеттен кырсыкка учурабаса, Москвадан докторлугун жактамак. Байкушумдун боюнда да бар болчу. Андан кийин мен. 68 жашка келип калганыма карабай, Махмуд Кашгари Барскани атындагы Чыгыш университетинде орус тилинен сабак берип келем. Ал эми кенжебиз Медер дагы илимдердин доктору болчу, бирок оорудан улам кайтыш болуп кетти.
Династияга келсек, атам менен апам врач эле. Кийин алардын жолун Неля менен Медер улантты. Анан неберелери Сталбек – онколог, Алмаз – хирург, менин кызым Жибек уролог болуп иштейт. Дагы бир небереси Сүйүмкан мединститутту аяктап, бирок кийин башка тармакка өтүп кетти. Тилекке каршы, чөбөрөлөрүнөн эч ким Медициналык институтка тапшырган жок. Башында “биз дагы врач болобуз” дешкени менен, замандын талабы аларды башка жолго салып кетти.
– Кесипти тандоодо дагы атаңыздын сөзү өтүмдүү болчу беле?
– Жок, ал эч качан балдарын “врач болосуң” деп кыйнаган эмес. Албетте, биз анын кеңештерине кулак салчубуз. Алсак, мен врач болууну каалап келгениме карабастан, филолог болуумду сунуштаган. Мен анын тилине кирип, ушул кесиптин ээси болуп калдым.
– Эмне үчүн атаңыз медицина тармагына келип калганын билесизби?
– Атам жашаган мезгил “караңгы” эмес беле. Мына ошондо айылдын бир келини төрөттө аябай кыйналат. Дарыгер жок болгондуктан, мүнүшкөрдү чакырышкан экен. Ал бүркүтүн коюп алып, аты менен ары-бери чапкылайт. Аял кыйналганы үчүн бакырганына карабай, “сүф-сүф” деген сөздөрүн айтып, камчы менен сабайт. Би­рок байкуш келин төрөттөн каза болот. Мунун баарына баам салып отурган атам аябай бушайман болуп, көл жээгинде көпкө жүрүптүр. Ушул окуя аны медицина тармагына алып келген экен.
– Атаңыз эске түшкөндө кө­бүнчө кайсы учур көз алдыга тар­­ты­лат?
– Акыркы Жаңы жыл. Ооба, 1975-жылга караган Жаңы жылда баарыбыз чогулганбыз. Ал неберелерин кубантуу үчүн атайын Аяз атага айланып, Москвадан алып келген белектерин тартуулаган. Ал кайда барбасын, бизге белек алууга аракет жасаганы көңүл жылытчу.
– Сиз сактап жүргөн белеги барбы?
– Эстеликке калчу көп белектерди берген. Бирок анын ичинен эң кымбаты – атам тартуулаган кол саат. Кызыгы, аны өзү 60 жашка чыкканда туулган күнүндө колума карматкан. Бирок жакында эле ошол кымбат белекти жоготуп алып, капа болуп отурам.
– Каза болордун алдында кызматтан алынганын эмнеге байланыштырасыз?
– Атам табиятынан бетке айткан киши болгон. Балким, анын ушундай сапаты себепкер болушу мүмкүн. Анын үстүнө ошол мезгилдин жетекчилиги менен көз карашы дайыма эле төп келчү эмес. Улутчул деп күнөөлөштү, бирок бул таптакыр туура эмес!
– Атаңыз далай операцияларды башынан өткөрбөдүбү. Анын колунан дарылангандар азыр деле ыраазычылыгын билдирип келишет чыгар...
– Ооба. Жакында эле атамдын колунан операция болгон кишинин кызы келип кетти. Ал кокусунан менин аты-жөнүмдү китептен көрүп калып, университетке издеп келиптир. Сабактан чыга калсам, колуна гүл кармап турган экен. Жүрөк оорулуу атасы 90 жашка чыгып каза болгонун айткан кызы дагы бир ирет ыраазычылыгын билдирсе, албетте, сүйүнбөй койбойсуң. Дагы бир келин жүрөгүнөн операция болгонго чейин төрөй албай жүргөн экен, дарттын айынан. Бирок атамдын колу менен операция жасалып, кийин ал эже 8 бала төрөдү.
Андан да кызыктуусу менин бир студентим айтып келген окуя болду. Бир бакшы бар экен, ага атамдын арбагы келип, адамдарды кантип дарылоо керектигин айтып берет имиш.
– Атаңыздын фамилиясын алып жүрүү жоопкерчилик­түүбү?
– Ахунбаев деген фамилияны алып жүрүү өтө оор. Биз му­ну неберелерибизге да айтып келебиз. Атамдын улуу ысымын тийиштүү деңгээлде көтөрүп жүрүү­гө милдеттүүбүз (ушул учурда Анара эже көзүнө жаш алды). Биз аны уятка калтырбоо үчүн ак эмгектенип жүрдүк. Балдарыбыз дагы мектепти, кийин жогорку окуу жайды “5” менен аякташты. Биз эч качан Ахунбаев экенибизди эсибизден чыгарбайбыз.

Кыргызстанга эле эмес, дүйнөгө таанымал кыргыз уулдарынын саны чектелүү гана. Бир кезде туш тараптан орус, еврей, татар, казак дебей кыргыз врачына “акыркы үмүтүм” деп кайрылган оорулуулардын ишеничи бүгүнкүдөй сакталып турат. Кыргызга ушундай атак алып келген, колунан жүздөгөн адамдар даба тапкан хирург Иса Ахунбаевди өзүнүн бала-чакасы менен бирге ар бир кыргызстандык эстеп жүрүүсү зарыл.

Эльвира Караева
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  4 
Комментарийлер(6)
15.01.2011. 01:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
33
Катталган:
19-12-2010
Соӊку аракети:
17-11-2018 18:23
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Биз сиздей адамдарыбыз менен сыймыктанабыз!
15.01.2011. 06:52 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
16
Катталган:
26-12-2010
Соӊку аракети:
05-04-2011 01:10
Жынысы:
Белгисиз
0
Isa Ahunbaevka otoo 4ooon rahmat siz Vra4tardyn stimuluuusuz
17.01.2011. 01:07 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
391
Катталган:
22-09-2010
Соӊку аракети:
29-12-2015 01:13
Жынысы:
Белгисиз
0

улуу Иса Ахунбаевге ар дайым таазим.!!! Кыргыздарга качан бетке айткан киши жакчу эле...тескерисинче эки суйлоп кошомат кылгандар жагат..бирок булар тарых беттеринен тез эле очуп калышат же таптакыр жазылбай да калышат...
17.01.2011. 02:18 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
50
Катталган:
14-08-2010
Соӊку аракети:
12-11-2017 11:31
Жынысы:
Белгисиз
0
Ahunbaevdin olumuno
Usubalievdin tuzdon tuz tiewesi bar
19.01.2011. 08:13 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
578
Катталган:
01-08-2010
Соӊку аракети:
31-07-2015 09:45
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
USA Bishkek Kyrgyzstan
0
Иса Ахунбаев биздин эстен кеткис, ар дайым сыймыктанып жургон адамыбыз. Балдары ушундай жакшы жетишкендиктерге жетишишиптир. Иса Ахунбаевке окшогон инсандарыбыз кобойо берсин!
09.06.2012. 02:15 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
24-02-2011
Соӊку аракети:
09-06-2012 03:31
Жынысы:
Белгисиз
0
Анара Исаевна менин мугалимим, биздин университет да сиз менен сыймыктанат))))
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: