Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

УКМУШТУУ ИМАРАТТАР

№245 13-19-июль, 2007-ж.


Жер планетасы мындан 4 миң 600 миллион жыл мурун жаралган. Жердеги жашоо 3 миң 500 миллион жыл мурун пайда болгон. Ал эми алгачкы имараттарчы? Цивилизация өнүккөндөн бери Жер шарыбыздын бетине эмнелер гана курулуп, канчалаган шаарлар тургузулбады экен? Балким, алардын башаты тээ адам баласы жашаган үңкүрлөрдүр? Алардын бетине тартылган сүрөттөр болсо азыркы заманбап тил менен “дизайн” деп аталган искусствонун алгачкы очоктору болуп жүрбөсүн?
Өздөрүнүн жаратуучуларынын ысымдарын дубалдарына түбөлүк сактап келген укмуштуу имараттар көптөгөн шаарлардын жүрөгүнө айланып калганы чын. Египет пирамидалары, Рим колизейи, Вавилондун асма багы, Сиднейдеги Опера театры, Эйфель мунарасы, Сан-Францискодогу “Алтын дарбаза” көпүрөсү... Бул кереметтүү курулуштар жөнүндө эчендеген ырлар жазылып, миңдеген сүрөттөр тартылган.

БАЙЫРКЫ ДҮЙНӨНҮН СЫРДУУ КУРУЛУШТАРЫ

ГИЗАДАГЫ УЛУУ ПИРАМИДАЛАР
Мисирдеги (Египет) улуу пирамида дүйнөнүн байыркы 7 кереметинин эң улуусу болуп саналат жана ал 7 кереметтин ичинен биздин заманга чейин сакталып калганы жалгыз ушул пирамида. Байыркы Мисир гүлдөп турган кезде пирамида дүйнө жүзүндөгү эң бийик курулма болчу жана бул рекордду толук 4 миң жыл кармап келди.
Бул пирамида Хуфу же көбүрөөк Хеопс деп таанылган фараон үчүн табыт катары курулган. Мисир ханынын табыты биздин заманга чейин 2580-жылы даяр болгон. Кийин анын жанына Хеопстун уулу жана небереси үчүн дагы 2 пирамида курулган. Алардан алыс эмес ханышалар үчүн тизилген чаканыраак пирамидалар жайгашкан.
Пирамидалар тобу Гиза шаарында Нил дарыясынын жээгинде жайгашкан. Илимпоздордун айтуусунда, курулушта 100 миң кара жумушчу 20 жыл тегерегинде иштеген. Пирамидалардын эң чоңу болгон Хеопстун пирамидасын курууга 2 миллиондон ашык таш керектелген. Ар бир таштын салмагы 2,5 миң тоннага барган. Жумушчулар таштарды биринин үстүнө бирин тизип отуруп, эбегейсиз тепкичтерди курушкан. Тизилген таштардын үстүнө жалтырак акиташ төгүлгөн соң тепкичтердин арасы бычак мизи өткүс болгондой жылчыксыз болуп калчу. Хеопстун пирамидасы толук курулгандан кийин бийиктиги 147 метрге чейин көтөрүлгөн. Ээлеген аянтынын чоңдугун бириккен 9 футбол стадиону менен салыштырса болот. Тилекке каршы, азыр бул пирамидалардын көрүнүшү башкача: төбөлөрү урап, жылтырагы да кетип калган.

ВАВИЛОН АСМА БАГЫ
Вавилондогу эң таңкалыштуу курулуштардын бири укмуштуудай кооз асма бак болгон. Мындай бакты курууга азыр бир дагы мыкты архитектор чыгынбастыр. Бактын чыныгы көрүнүшүн бүгүнкү күнгө чейин табышмактуу жол менен сакталып калган сүрөттөрдөн элестетүүгө болот. Археологдор жүргүзгөн казууларда Вавилондо ар түрдүү урандылар табылган. Бирок, ал урандылар ошол бак өскөн имаратка тиешелүү экенин эч ким далилдей албайт. Антсе да адамдар асма бактын качандыр бир бар болгонуна ишенишет. Себеби, ал жөнүндө легендалар жашап келет.
Грек жана римдик жазуучулардын сөздөрүнө таянсак, асма бак биздин заманга чейинки 600-жылы Вавилондун ханы Навуходоносор IIнин тапшырмасы менен курулган. Бактын мекени азыркы Багдаддын түштүк тарабындагы Евфрат дарыясынын жээгиндеги Вавилон шаары болгон. Анын тарыхы бүгүнкү күнгө чейин ооздон-оозго айтылып келген кызыктуу санжырага айланып калган. Хан Навуходоносор бойго жетип, Персиянын татынакай ханбийкеси Амитиске үйлөнгөн. Баш кошкон күндөн тартып хандын келинчеги өз мекенин, үйүн сагынып куса болот. Жубайынын көңүлүн көтөрүү үчүн хан Перс тоолоруна окшоштуруп бак өскөн имаратты салдырып берет. Асма бак ири тепкичтүү имараттын төбөсүнөн ылдый отургузулган. Тепкич сайын короолор бар эле. Имараттын эң чокудагы короосу 40 метр бийиктикте жайгашкан деп болжолдоого болот. Хан Навуходоносордун буйругу боюнча бакка түркүн бадал, дарактар жана дүйнөнүн төрт бурчунан атайын алынып келинген гүлдөр тигилген. Ал эми өсүмдүктөрдү сугаруу ыкмасы мындай эле: өгүздөргө чегилген араба менен суу ташып, чакадагы сууну аркан менен көтөрүп, ылдый карай төгүшчү. Аккан суу асма бактын чокусунан этегине чейин бир кургак жерин калтырбай сиңип кетчү. Алыстан асма бактуу имарат чоң шаркыратма өңдөнүп, ханыша Амитиске жакшы эрмек болгон экен.

БҮГҮНКҮ КҮНДҮН ТАҢКАЛЫШТУУ ИМАРАТТАРЫ

ТАЙПЕЙ-101
Тынч океанда Кытай Республикасына тиешелүү Тайвань аралы бар. Анын борбору Тайпей 3 миллион калкы бар заманбап мегаполис. Бул шаар салыштырмалуу жаш болгону менен тарыхый сарайлар же музейлери менен өзгөчөлөнө албайт. Антсе да бул жер жеке ишмерлерди жана туристтерди өзүнө тартып турат. Балким, анын себеби жер шарынын эң бийик курулушу болуп эсептелген Тайпей-101 имаратыдыр...
Чокусу асман тиреген Тайпей-101 1999-жылы курулуп баштаган. Ал расмий түрдө 2003-жылдын ноябрь айында ачылган. “Тайпей” сөзүнө “101” кошулуп айтылганынын себеби, имарат 101 кабаттан турат. Анын бийиктиги 508 метр, ал эми салмагы 700 миң тонна. Курулуштун алдыңкы кабаттарында соода борборлору, үстүңкү­лөрүндө кеңселер жайгашкан. Бул имарат өзүнүн лифттери менен да айырмаланат. Лифттер саатына 63 километр ылдамдык менен көтөрүлөт. Мисалы, 1-кабаттан 89-кабатта жайгашкан панорама аянтчасына 40 секундда жетип барса болот. Тайпей-101ди курууга 1,7 миллиард доллар сарпталган. Инженерлер имаратты бороон-чапкынга, жер титирөөгө туруктуу кылып тургузушкан жана “ал дагы 2,5 миң жыл кебелбей турат” деп кепилдик беришкен.

СИДНЕЙДЕГИ ОПЕРА ТЕАТРЫ
Австралиянын эң байыркы жана эң чоң шаары Сиднейде жер шарынын жашоочуларын кызыктыра турган имарат бар. Мындай курулуш дүйнөнүн башка эч жеринде жок. Эң кызыктуусу, бул имарат искусствого арналып курулган.
Сиднейдеги театр 3 капталынан суу менен курчалып турат. Анын чатыры болсо алыстан жел кемени элестетип тургандыгы менен өзгөчө­лө­нөт. 1950-жылдардын башында Сидней шаарындагы жаңы искусство борборун куруу боюнча эл аралык сынак жарыяланган да, анын жеңүүчүсү болуп даниялык архитектор Йорн Утцон тандалган. Сынактын жюрилери анын долбоорун эң мыкты деп чечишкен. Куруу үчүн Беннелонг тумшугун даярдашкан. Кемелерге жана эски сарайларга салыштырылып жасала турган имаратты жасай келгенде оңойго турган эмес. Театрдын пайдубалы 1959-жылы тургузула баштап, 4 жыл тынымсыз эмгектен кийин бүтүрүшкөн. Кезек чатырларга келгенде куруучулар алгач кыйналышкан. Себеби, бул чатыр долбоор боюнча бири-биринин үстүнө “минген” катмарчалар болушу керек эле. Бул чатыр 2 миңден ашык бетон бөлүктөрүнөн турат. Аларды бири-бири менен жалпы узундугу 350 чакырым темир аркан байлап турат. Имараттын бийиктиги 67 метр. Чатырдын сыртына миллиондогон керамика плиталары жабылган. Ак жана саргыч боз түстөгү плиталар күн нуруна чагылып, түрдүү оймо-чиймелерди жаратканы адамды тартып турат.
1973-жылы расмий кечеде Елизавета II Опера театрын ачык деп жарыялаган. Театрда 4 негизги сахна бар. концерттик залга 2 миң 600 киши батат. Опералык зал кичирээк, анда 1,5 миң орундук жайгашкан. Ачылган күндөн баштап театрга 36 миллион киши келип кеткен. Бул Австралиянын калкынын санынан 2 эсе көп.

“КАНСАИ” АЭРОПОРТУ
Бул аэропорт башкалардан суу үстүндө курулганы менен айырмаланат. Мындай суу үстүндө аэропорт куруу зарылчылдыгы эмнеде? Биринчиден, кургак жерде орун калбай баратат. Экинчиден, ызы-чууну эл жашаган шаардан алысыраак алып кетиш керек. Ушул шарттарга толук жооп бере алган «Кансаи» аэропорту чындыгында ХХ кылымдын таңкалыштуу курулуштарынын бири болууга укуктуу.
Эл аралык “Кансаи” аэропорту Япониядагы Осака булуңуна жакын аралыкта жасалма аралда курулган. Анын курулушуна заманбап технологиялар менен эң жаңы ыкмалар колдонулган. Архитектор Ренцо Пьяно баш болгон инженерлер тобу жасалма аралды жаратуунун жолун иштеп чыгышкан. Алгач суу түбүнө 20 метрлик бийиктикке чейин тонналаган кум жана топурак төгүлгөн. Анын үстүнө шагыл себишкен жана космос спутниктеринин жардамы менен шагыл үстүнө темир раманы орнотушкан. Узундугу 4, туурасы 1,25 чакырым жасалма арал 5 жыл ичинде даяр болгон. Ал эми аэропорттун өзү 1,7 чакырым узундукта салынган. Жаңы дизайн боюнча жасалган имаратка айнек жана металлдан жабдуулар керектелген. Аэропорттун 4 кабаттан турган ортоңку бөлүгүнүн чатыры учактын канатына окшоштурулуп жасалган. Жасалма арал жер менен эки кабат көпү­рө аркылуу байланышып турат. Анын биринчи кабатынан темир жол орун алса, ал эми экинчисинде кара жол жайгашкан. Аэропортто бир гана учуп-конуучу жол бар. Ага карабастан, аэропорт жылына 160 миң учакты 25 миллион жүргүнчүсү менен тейлей алат.

Даярдаган Бегайым Мусакеева


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: