Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КӨЛ ЖЭЭГИНДЕ ҮЧ КҮН

№246 20-26-июль, 2007-ж.


Ура-а! Ура-а! Көлгө!
Көптөн күткөн июль айы да келип, биздин редакциябыздын жамааты чогулуп алып Ысыккөлгө жөнөдүк. Кадимки эле эл-журт сыңары эс алып, касиеттүү көлдүн көгүлтүр толкундарынан жаңы күч, дем, энергия топтоп келмекчи болуп... “Көнгөн адат калаарбы, уйга жүгөн тагаарбы?!” деген сыңары, эс алып жүрүп да кесиптик адатыбызды таштабай, көргөн-билгендерибизди сүрөткө тартып, жаза келдик.

ЖОЛ АЗАБЫ, КӨР АЗАБЫ

Бул кепти кимдер айтып калтырышса да жаңылышкан эмес. Унааң жакшы болсо да, көз ирмем арасында Ысыккөлдү көздөй кеткен кан жолдо тартип сактабай, жол талаша жарышкандардын курмандыгы болуп кетишиң мүмкүн. Ысыктан алапайын таппагандар көк ирим көлдү көздөй шашышат. Алардын арасында жолдо жөн кетпей “шайтан суудан” сеп этип алып, аңды-дөңдү карабай адыраңдай айдап баратып башка унааларды, жолдон өт­мөкчү болгон бала-чаканы коюп кеткендер, бири-бирине жол бербей талашып баратып аңтарылгандар көп. Бул өңдүүлөргө сабак болсун дешкенби, айтор, МАИ кызматкерлери Чолпонатага кире беришке жол кырсыгынан былчыйып калган эки машинаны монумент сыңары коюп, шоопурларга эскертүү жазып коюшуптур. Анысы го макул, жакшы эскертүү болуптур. Бирок, Бишкектен Бостериге жеткиче бир да МАИ кызматкерин көрө албаганыбыз таңкалыштуу болду. Бизди алып бараткан айдоочу: “Жолдогу кырсыктардын көпчүлүгү ылдамдыкты ашыкча жогорулатып жибергенден болот. 20 сомдон өздөрүнүн “салыктарын” алып турушса деле макул. МАИ кызматкерлери жолдорду күзөтүп турушса, ошолордон тартынып айдоочулар ылдамдыкты күчөтпөй, жол кырсыктары азаймак”,- деп сүйлөнүп баратты.
Боомдон чыга бериште “Караван сарай” кафесине кирип, түштөнүп алмакчы болгонбуз, тилекке каршы, сандень деп кафени жаап салышыптыр. “Элдин баары дем алыш күндөрүнө ылайыктап көлдү көздөй баратышканда сандень жарыялагандарын түшүнбөй калдык. Мындай күндөрдө кан жолдогу кафелерге кардарлар көп болот эмеспи. Жууп-тазалаганга жуманын биринчи, экинчи күндөрү деле жетишишет эле го...”- деп таңкала башка кафелерге барсак, алар да жабык. Мындай көрүнүштү “Ализа” аттуу кафени “печаттап” жаап жаткан Тоң районунун санэпидемстанция кызматкери Телтаева Сайкал эже: “ШОСко карата Ысыккөлгө кетчү жолдогу тамактануучу жайларды текшерип, тазалатып жатабыз”,- деп түшүндүрдү. Чын эле ошондойбу же кардары көп жолдогу кафелер кимдир-бирөөлөрдүн бизнесине тоскоол болуп жатканынан улам жаптырыштыбы, тактап биле алган жокпуз.
Айдоочу айткандай эле, Чолпонатага кире бериште бир кагышканда 5 машина кагышкан экен. Эркек-аял дебей чогулуп, ызы-чуу түшүп жатышыптыр. Аңгыча Эр Табылдынын күм­бөзүнө жете келдик. Бул күм­бөздү кыргыз элинин баатырына арнап Рыспек менен Тынычбек Акматбаевдер тургузушкан эле. Жыл айланбай ал экөө да каза таап, кайгы тарткан эл аларга арнап күмбөзгө катар эстелик тургузушкан. Мына ошол эстеликтерге биз да токтоп, ызаат кылып алып жолубузду уладык.

ЫСЫККӨЛ КЭЭДЕ ТЫНЧ ДА, КЭЭДЕ ТОЛКУН...

Айтылуу Алыкул акын ушинтип жазбады беле. Анын сыңарындай, толкуп-ташыган кереметтүү Ысыккөлгө кошо ушул тапта жашоо да кайнап турган чагы экен. Орун алып, жайгашып алаарыбыз менен пляжды көздөй жөнөдүк. Былтыркы сезон абдан кирешелүү болгонунан уламбы, быйыл ашкана, бар, кафелердин көптүгү ушунчалык, кадам сайын аларга чалынчудайсың. Айрыкча пансионаттарга кире бериш жерлердеги жолдордун эки тарабына кыркалекей тизилишип, бири уйгур ашканасы десе, бири өзбек ашканасы, дагы бири дунган ашканасы деп, өзүнчө эле аллея болуп кетиптир. Тилекке каршы, аларга кирип-чыгып жаткан көп деле кардарларды көрө алган жокпуз. Мына, эми жыл бою көздөн учкан көк жээк болгон касиеттүү көлдүн кучагына бой урдук. Байкаганыбыз, ЖКнын депутаттары жайкы каникулга тараар алдында ызы-чуу түшүп жатып кабыл алган мыйзам али күчүнө кирбептир. Кыргызстандын “берметинин” булганып баратканынан улам тынчсызданган эл өкүл­дөрү көлдө катер, моторлуу кайык, скутер өңдүү­лөр менен көңүл ачууга тыюу салган мыйзам кабыл алышкан эле. Бул мыйзам кагаз жүзүндө эле кала берээрин же келээрки жылдан тартып күчүнө кирээрин биле албадык.

“БАЛЫК АЛЫҢЫЗДАР, БАЛЫК...”

Эс алуучулар үчүн көл жээги ажайып жай болсо, ушул мезгилден пайдаланып жылдык кирешесин чыгарып алгысы келген калк үчүн пляждар өзүнчө чоң кирешенин булагы болуп саналат. Кумдун үс­түндө быкбырдай кайнаган эс алуучулар табият тартуулаган жагымдуу шарттын жыргалын татып жатышса, көр-тирилик менен алышкан калктын дагы бир бөлүгү ушул шарттан пайдаланып тыйын-тыпыр таап алуунун камында. Мындай чакта көл жээгинде ышталган балыктын күнү тууйт эмеспи. Кадам сайын бура бастырбаган сатуучулар беш-бештен шишке сайылган балыктарын мактай, алар менен кошо жарышкан дагы бирөөлөрү жаңы бышырылган жүгөрүсүн, пирожки, нан, таттуу токочун, семичке, пивосун мактай жаныңда айланчыкташат. Бир- экөөнөн быйылкы сезон тууралуу сурай кетсек, кабак бүркөй: “Былтыркыдан начар”,- деп үшкүрү­нүшөт. Айрымдары: “Август айынан кийин гана сезон кандай болгонун айта алабыз”,- деп илгери үмүт кылышууда. Эс алуунун экинчи күнүндө кумда жатсак, “епошка алгыла, епошка” деген үн угулуп калды. “Бул кандай, кичинекей кыз чоңдорду туурап ойноп жатабы?” десем, жок, 4-5 жашар кыдыйган кичинекей кыз чын эле баштыкка салып алып нан сатып жүрүптүр. Күнгө күйүп, карарып чыккан ичке шыйрактары ысык кумда араң эле кыбырайт чалынып-чулунуп. Жаныбызга чакырсак, “епошка алыңыздар, свежий” дейт. Анын тыпылдаганына кызыгып сурай кеттим:
– Сени нан сатканга ким жөнөттү? Үйдө чоңдор жокпу, коркпойсуңбу?
Сурообузга жооп бергиси келбей оозун чормойто башын жерге салып, унчукпай туруп алды. Сүрөткө тартып алалы десек: “Апам “сүрөткө бейтааныш эже, байкелер менен түшпөгүн, сүйлөш­пөгүн” деген!”- деп ынабай койсо болобу! Мына, сага! Бүгүнкү күндүн балдары минтип кенедейинен базар түгүл кандай шартта сүрөткө түшүп, кандай шартта түшпөө керектигин да жатка билишет тура. “Кичинекей кыздын укугун бузбайлы” деп айтканына көнүп, сүрөткө тарткан жокпуз.
Ал-аңгыча күтүрөтө аттарын жарыштырган тестиер балдар келишти. Жөн отурбай аларды да кепке тарттык. Өзүн Нурсултан деп тааныштырган балакай:
– “Ат чабам” деген кардарларга 2 минутасына 80 сом, “жөн эле минип алып бастырам” дегендерге 5 минутасына 50 сом,- деп өздө­рүнүн тарифтери менен тааныштырды.
– Күнүнө канча табасыңар?
– Орто эсеп менен айтсам, 500 сомго жакын иштейбиз. Биздин иш жакшы, чистый прибыль. Башкаларга окшоп акчабызды кетирип балык, шуру өңдүү товар сатып албайбыз. Аттарды убагында алып барып сугарып, жем-чөптөн өксүтпөй баксаң болду. Чөп деген талаада эле жатат да.
– Тапкан акчаңды эмне кыласың?
– Апам «мектепке эки сыйра кийим кыласың» деп убада берген. Кийимден тышкары тапкан акчама стол теннисин аламын. Калганын апама беремин.
Оозунан сүтү кете элек Нурсултандын тиричилик тууралуу минтип олуттуу сүйлөп турганын көрүп зээним кейиди. Бул курагында бала деген оюндан колу бошобой, так секирип жүрөөр убагы эмеспи. “Мейли, азыртадан жашоонун ачуу-таттуусун байкап калган бала кийин тың болот” деп кайра өзүмдү-өзүм жооткоттум.

КӨҢҮЛ АЧУУНУН ЧОРДОНУ

Пляжды аралай басып жүрүп эми күндүзгү көңүл ачуунун чордону болгон аттракциондорго келдик. Бала-чака чоңдору аралаш кымгуут түшкөн мындай жайларды карап туруп көңүлүң көтөрүлөт. Тимеле жашоонун жыргалынын жеткен чеги ушул сыңары үндүн болушунча бакырып, каткырып, арасында аттракциондун “адреналинин” кө­төрө албай коркуп ыйлаганы да бар. Ар бир оюнга 50 сомдон төлөй калып, биз да кезек күткөн­дөрдүн катарына кошулдук. Мындай көрү­нүштөр маанайды кө­тө­ргөнү менен пляжда додо болуп үйүлгөн акыр-чикирлер, кадам сайын бутка чалынган бөтөлкө, стакан, балыктын сөөк­төрү көңүл­дү иренжитпей койбойт. Көлдүн жээгиндеги көңүл ачуулардын популярдуулары болуп теплоходдо сейил курмай, парашют менен абага көтөрүлүп, аркыраган шамал менен жарыша көңүл ачмай эсептелинет. Парашютка чыккысы келгендер бир учууга 800 сом төлөшсө, теплоходдо көл үстүнө сейил куруу үчүн 40 минутасына 150 сом төлөшөт. Пансионаттардын калың бактарынын арасында күндүз теннис өңдүү оюндар кызуусуна кирсе, каш караргандан тартып дискотека, кафелердин күнү тууп, чыныгы түнкү жашоо башталат. Көл жээгиндеги кафелерден тамактануу капчыктан канча акчаны кагып алаарын айтпасак да белгилүү чыгаар. Айтор, көл жээгинде бардык нерсе жай турмуштагы баасынан 5-6 эсе ашып кетээри анык.
Сезондо акча табуунун дагы бир негизги түрү – эс алууга келгендерди убактылуу турак-жай менен камсыз кылуу. Пансионаттар жыш жайгашкан Ысык­көлдүн түндүк тарабынын тургундары эс алууга келгендерге үйлөрүн бошотуп, көпчүлүгү атайын сезон үчүн салынган коттедждерин батирге суткасына 100 сомдон 250 сомго чейин берип, жакшы пайда табышат. Мындай үйлөр суткасына 500-600 сомдон тартып 30 миң сомго чейин жеткен пансионаттарга капчыгы туура келбегендерге абдан ыңгайлуу эмеспи. Албетте, коттедждердин акысы (үстүнө 150 сомдон кошсо тамагын кошо жасап беришет) “бархатный” сезондо кымбаттай түшөт.
Күндүз сууга түшүп, кечкисин кафелерде суй жыгылгыча бийлеп жүрүп, эс алуу мөөнөтү кандайча аягына келгенин да байкабай калдык. Күндүн табынан улам ачышкан денелерди абайлай термелип келе жаткан тынчтыгыбызды Балыкчыдан чыга бериштеги автобекеттин ызы-чуусу бузду. Көлгө эс алганы келе жаткан адам бул жерге көп деле токтобой баса берет. Ал эми биз сыңары кайтып бараткандар ышталган балыгы, өрүгү, алчасы, алмасы толтура бул бекетке кайрылбай коё алышпайт. Баарыбыз кыркалекей тизилген сатуучуларды аралай соодалашып жатып балык алып (пляждарда 30-35 сом болгон балыктар бул жерде 20-25 сомдон), Бишкекти көздөй ышталган балык жыттанып жөнөп калдык. Жолдо баягы эле кейиштүү көрүнүш... “Максимкасынан” кеткенби же “Гольфунанбы”, айтор, каршылаш келе жаткан эки машина кагышкан экен, былчыйып, тарпы эле калыптыр. Моюн созуп котологон элдин арасына башбаккан бизге: “Оор жарадар болушуптур, бирөө­сү каза тааптыр, азыр эле “Тез жардам” алып кетти”,- деп күбүрөштү.
Мына ушундай, окурман, көлгө барып эс алуу – ажайып керемет. Бирок, ошол табият бизге ыроолоп койгон мындай ажайып жайды таза кармасак, жолдорду кеңейтип, оңдосок, жолдогу тартипти теске салып, кырсыктардын алдын-алсак, тейлөөнү жогорку деңгээлге жеткирип, туристтерди тартсак кандай гана кирешелерге жетишип, эс алуу мындан да керемет болоор эле.

Даярдаган Шаиста Шатманова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: