Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АКЧАСЫ БАРЛАРГА ГАНА ООРУГАН ЖАРАШАБЫ?

№247 27-июль-2-август, 2007-ж.


Эртең менен жумушка шашып, тыгылыша маршруткада баратабыз. Аңгыча кичинекей бала чырылдап ыйлап, энеси аны соорото албай бушайманга түшүп сүйлөнүп кирди:
– Илгери ооруканаларга кайрылсак дароо чара көрүшөөр эле. Бүгүнкүлөр такыр айнып кетишти. Кечээ эле барганбыз. Бири “сменим бүттү” десе, бири дагы бир шылтоону айтып, анысы аз келгенсип, кабылдамада кезекте турсак, улам бири өзүнүн таанышын жетелеп келип киргизип, күйгүзүшпөдүбү...
Кейиген эненин сөзүн маршруткадагылар коштой, оорукана, оорулуу, врачтар тууралуу кеп уланып кетти. Бири: “Азыр врачтар өз жоопкерчилигин так аткарбайт, акча берсең гана карайт”,- десе, дагы бири: “Врачтарда айып жок, айлыгы аз болсо пара алат да. Анын үстүнө, ооруну арак ичип, мушташып же денсоолугубузду карабай өзүбүз табабыз”,- деп жатышты. Мындай сөздөрдөн улам кезектеги “саякатыбызды” ооруканадан өткөрмөй болдук...

“ЖУРНАЛИСТТЕР – ШҮМШҮКТӨР...”
Алгач Москва көчөсүнөн орун алган Улуттук госпиталга бардык.
Таң атпай кирип келген бизди бутубуздан башыбызга чейин сынай тиктеген нейрохирургия бөлүмүндөгү күзөттө турган эмчи айым кимге келгенибизди сурай кетти. Гезиттен келгенибизди айтып бүтө элегибизде анын жанында отурган аял сүйлөнүп кирди:
– Дагы эмне балээни баштаганы келдиңер? Журналисттерди мурун жакшы эле сыйлаар элем. Бизге асыла баштаганыңардан кийин тимеле көрөөргө көзүм жок калды.
– Эже, сизге эмне үчүн асылышты эле? Бул жерде иштейсизби?
– Жок. Мен төрөт үйүндө иштейм. “Бала сатышат, башка кылышат” деп бир жылдан бери жамандап, бизге тийишип бүтпөй жатпайсыңарбы!
Эженин кебине кулак салып, жөн-жайын сурап туруп алганыбызга жини келдиби, эми жанындагы эмчи айымга кайрыла кетти.
– Жеткен шүмшүк калк болот тура буларың.
– Сыягы, биздин коллегалар айыбыңызды ачып, капа кылып коюшкан окшойт. Кайсы ооруканада иштейсиз?
– Төрөт үйүндө иштейм дебедимби. Бизде азыр ремонт, иштебей жатабыз. Иштеп жаткан күндө деле силерди жаныма жолотмок эмесмин.
– Кечиресиздер, биздин врач да прессаны анчалык жактыра бербейт. Араң иштеп жүргөн кезибизде бизге тийишпей эле койгулачы?! Башка ооруканалар, бөлүмдөр деле бар го, ошолорго эле барсаңар болбойбу?
Сыягы, бул айымдарга журналисттер жомокто айтылгандай төрт колдуу, төрт буттуу, мүйүзү бар көрүнөт белем, таң атпай ыйлактатып, маанайларын бузбайлы деп чын эле башка ооруканага бет алдык.

КАЗЫК КАГЫП САЛЫШЫПТЫР
Эми биз Бишкек шаардык травматология жана ортопедия илим изилдөө борборуна, көнгөн адатыбызча айтсак, №4-ооруканага бардык.
Мас болуп алып бири-бири менен мушташып, колу-буту сынгандын, жол-белде кырсык баскандардын, дегеле кырсыкка кабылгандардын баары ушул борборго келип түшөт эмеспи.
Кабылдамада отурган күзөттөгү врачтардын катарына кошулуп, айланага баам салып, кечиктирбестен кабыл алуучу бөлүмдүн башчысы врач-травматолог Талант Сарымсаковду кепке тарттык.
– Акыркы күндөрдө жол кырсыгы болуп көрбөгөндөй күчөп кетти. Мына, үч күндүн ичинде эле жол кырсыгына кабылган 20 адамды кабыл алдык. Ичип алып ылдамдыкты көбөйтүп машина айдашат, жашыл жарыкта токтобой өтүп кетмекчи болушат... Ата-энелер болсо жаш балдарын карабай жол жээгине ойногону коё беришет... Анан кантип жол кырсыктары болбосун. Сизге бир эле күндөгү тизмени көр­сөтөйүн, мисалы, 15-июль күнү жол кырсыгынан 16 адам жабыркап, “Тез жардам” менен келишти. 17 жаштагы бир бала кулагы жок келди, үзүп кетиптир машина. Азыр курулуш иштери абдан көп эмеспи. Ошолордо иштеп жатып бийиктен түшүп кеткендер, башына кыш, цемент салынган чака түшүп келгендер да көп.
Бакылдап каттоо дептерин көрсөтө сүйлөп жаткан врачтын үнүн сыртка келип токтогон “Тез жардамдын” сиренасы басып кетти. Тулуптай болуп шишиген орто жаштагы киши бир эсине келип, айланасын таңкала карайт да, бир аздан соң көзү аңтарыла кушунан кетет. Кандай дарт менен келгенин алгач түшүнө беришпей, күзөттөгү врачтардын баары чогулуп калышты. Көрсө...
Баңгилик адамзатка эч качан пайда алып келген эмес. Эртеси уксак, 41 жаштагы бул кишинин баңгиликке берилген тааныштары болгон өңдүү. Алар менен чогуу отуруп, керектүү дозаны алышканбы, айтор, разборка башталып, чыр күчөп кетиптир. Балким, карызы бардыр же башка себеби барбы, айтор, баңгизатына эстери эңги-деңги болгон алар бул кишинин көтөн чучугуна узундугу 40 сантиметр болгон казыкты кагып ташташыптыр. Ушундай абалда жабыркоочу ооруканага кайрылбай 14 саат жатып, такыр айла кеткенде эптеп “Тез жардам” чакыргандагысы тура. Тигил бөлмөдөн бул бөлмөгө чуркаган врачтар жабыркоочунун абалы өтө эле оор экенин айтып жатышты. (Эки күндөн соң жан кыйнаган илдет менен алышкан ал адамдын бул жарыктык менен кош айтышып кете бергенин кабыл алуу бөлүмүндөгүлөр кабарлашты).
– Бизде ушундай жашоо. Тыным алмай жок,- оорулууну алып кетишкен соң бөлүм башчы кайрадан кебин улады.
Азыр силер күндүз­гүсүн көрүп жатасыңар. Түнкүсүн, кафелер жабылып, түнкү клубдар күчүнө кире баштаган маалда ачуу үнү менен кө­чөнү жаңырткан “Тез жардамдардын” каттамы күчөйт. Кафелерде, клубдарда мас болгуча ичишет, чегишет, анан бири-бирине тийишип башташат. Дагы бирөөлөрү көчөдө жалгыз-жарым калгандарды тоношот. Айтор, кээде кичине отуруп, бутту суна эс алганга убакыт таппай калабыз.

“БИШКЕКТЕ ИЛГЕРИ КАРАКУРТ ЖОК БОЛЧУ”
Эми биз ушул эле ооруканадагы токсикология бөлүмүнүн кабылдамасына жөнө­дүк.
Күзөттөгү врач-токсиколог Күмөн Токмергеновду маекке тарттык.
– Акыркы күндөрү Бишкекте, Кантта каракурт пайда болду. Биз билгенден каракурт Кыргызстандын ысык аймактарында, айрыкча Жалалабатта көбүрөөк болоор эле. Эми карабайсызбы, Бишкектен да “каракурт чагып алды” деп келгендер көп болууда.
Врач ары жакта турган колбаны алды. Ичинде көргөндүн жүрөк үшүн алчудай капкара каракурт бар экен.
– Уулуу жандыктар чагып алганда ооруканага жеткиче кандай кылуу керек?
– Көпчүлүк адамдар дароо врачтарга кайрылбай ар кимдин айтканын кылып отуруп алып жатышпайбы. Кесип, күйгүзүп, дагы бирдемелерди койгон туура эмес. Жакшысы, дароо денени байлоо керек. Мисалы, колду чакса, ошол чаккан жерден өйдөрөөк жерди байлай салып, муздак суу менен жууп туруу керек. Шашып кеткендер чытырата таңып салып, ошол бойдон бизге жеткиче чечпей да коюшат. Ал да туура эмес. Маал-маалы менен кан айлансын үчүн бир аз бошотуп, кайра таңып туруу керек. Такыр кан жетпей калса, байланган мүчөнүн ткандары өлүп калышы да мүмкүн.
Бул бөлүмгө уулуу жандыктарга чактырып алгандардан тышкары арак ичип каны бузулгандар, өз жашоосунан аша кечип, уксус өңдүү уулуу заттарды ичип алып өлбөй калгандар, тамак-ашка уулангандар көп келишет. Биз түшкү уйку мезгилине туш келген экенбиз, палаталарды аралап, пациенттер менен сүйлөшө албай башка бөлүмгө жөнөдүк.

“КУДАЙДЫН БЕРГЕН КЫРСЫГЫ ЭКЕН...”
Күйүктөр борбору. Мында төшөктөн тура албай, көзүн ачып-жумганга гана шайы бар оорулуулар көп экен. “Түшкү уйку болсо, баары уктап жатышса керек” деп алгач чочулаганбыз. Коридордо бүрүшүп басып жүргөн чүкөдөй болгон орус кемпир биздин кебибизге аралаша кетти.
– Кайдагы түшкү уйку? Эптеп түнкүсүн кичине чырм этип алганга кубанабыз. Жаныңды курттай жеген дарт менен уктап болобу?!
Бөлүмдө түркүн адамдар, түркүн тагдырлар... Мындай кадамга эмне үчүн барганы бир өзүнө маалымдыр, бир жаш жигит өзүн-өзү өрттөп салган экен. Аман калып, кайгыга ууккан энеси сыздап ыйлап жанында карап отурат. Дагы бир палатада орто жашап калган аялы менен күйөөсү жатышыптыр. Чолпонатадан келишкен бул бүлө мончого түшүп жатып күйүп калышып, ал жактагы ооруканалардан жакшы натыйжа болот деп күтүшпөгөнбү, айтор, өзүлөрү келишкен экен.
– Кудайдын берген кырсыгы, дарты экен, кандай кылалы?! Мончодо жүргөнбүз. Кандайча болуп кеткенин билбейм, алоолоп күйүп турган мончонун мешинин үстүнө кулап калыптырмын. Дагы жакшы, жанымда жубайым бар эле. Ал ыйлап-сыктап, мени тартам деп жатып өзү да күйүптүр. Ийнени сайдырып алып, жолдо өлүп калсак айла жок, аман болсок, барганда көрө жатаарбыз деп Бишкекке, ушул ооруканага келдик. Абалыбызды көрүшкөн соң дароо эле кабыл алышты. Эмнесин айтайын, мындай чоң палатада 6 адам өзүнүн дарты менен алышып жатабыз. Айыгып, өзүнө келе баштаган адам биздин сыздап онтогонубузду угуп жатып эле кайра ооруп баштайт. Орун көбүрөөк болсо, жок дегенде бир палатага 2-3 адамды жаткырышса жеңилирээк болоор беле?! Врачтарга да рахмат, биз менен кошо жинди болуп кетпегендерине. Канчалык сыздап, онтоп, чатак салсак да, өзүлөрүн кармап, жай түшүндү­рүшүп, ооруну басаңдатуучу дарыларын куюп, колдон келген жардамын көрсөтүп жатышат.
Тышка чыкканда Чолпонатадан келген Муратбек байкенин мончодо эмнеден улам эсин жоготконун врачтардан сураштырдык. “Приступ берчүдөй олуттуу илдети деле жок экен. Жакында баш мээсин текшерүүдөн өткөргөнү жатат. Анын жыйынтыгын да карап көрөбүз. Ким билет, жашоодо көп нерселер болот эмеспи. Балким, казан-аяк кагышып, талашып-тартышып кетишкендир, себебин так айта албайбыз”,- деп жооп беришти.

“БУЛ ЖЕРГЕ ЖЫРГАГАНЫБЫЗДАН КЕЛИПТИРБИЗБИ?!”
“Ушунча келген соң кайрыла кетели” деп эми травматология бөлүмүнө кайрылдык.
Палаталарды аралап жүрүп бирөөсүнө башбаксак, жалаң аялдар жатышыптыр. Жөн-жайыбызды түшүндүрөөрүбүз менен баары өзүлөрүнүн маселелерин айтып киришти. Бутун кокустатып алып, 60 жаштагы Сагынбүбү апа Кочкордон келсе, көп кабаттуу үйдүн терезесинен кулап кеткен Бишкектин тургуну Нарынкүлдү “Тез жардам” алып келиптир. Алардан оорукананын ал-акыбалын, врачтардын пациенттерге кылган мамилесин, эл ичинде айтылып жүргөндөй чын эле акча (пара) талап кылышабы, жокпу, сурай кеттик. Бактыгүл аттуу эже баласынын буту жамбашынан чыгып кеткенинен улам бул жерде жаткандыгын айтып келип: “Эми баласынан ким эле аянсын?! Тигинче сумма бер же жылкы, кой бер деп айтышпаса да, баламды жакшы карасын, операцияны жакшы жасасын, ыраазы болсун деп колубуздан келгенин алып келип врачтардын чөнтөгүнө салып беребиз. Ушул врачтардын колу жеңил болуп, айыгып кетсе ажеп эмес дейбиз да”,- деп кебин эми эле баштаган. Аңгыча кире бериштеги орунда жаткан улгайган апа: «Бул жерге жыргаганыбыздан келип жатыптырбызбы?! Келип алып “врачтар кандай мамиле кылышат?” деп сураштырганыңар кандай? Эптеп шыпаа таап айыгып кетели деп алардын колун карап жатсак, кантип аларды жамандап, алардын үстүнөн кантип арызданмак элек?!»- деп этек-жеңин каккылай сүйлөнүп кетти. Кантсе да жаны кыйналып отурган жан эмеспи, ичиндеги чыныгы оюн айтып алды.
Чын эле көздөрүн жалдырата “ушулардын колунан айыгып кетсем экен” деп жаткандар ооруканада кандай мамиле жасашса да макул болууга, чыдап коюуга аргасыз болушаары анык. Ошентип, оорулуулардын көпчү­лүгү шуу үшкү­рүнө ичтеги көйгөйлөрүн айта алышпады. Бир даары: “Сен жакшы, мен жакшы болуп гана жата беребиз, бири-бирибизге тийишпей”,- дешсе, дагы бирөөлөр: “Ээ, балам, колунда аргасы болсо кайсы эле пенде ушундай жерде жалдырап жаткысы келсин? Ооруканалар жөнүндө айтып, жазып не кыласыңар? Жакшысы, ылайым бизге окшоп мындай жайларга кайрылууга аргасыз болбогула”,- деп жатышты. Чын эле Жараткан “сактанганды сактайм” дейт тура. Адамдын денсоолугу ириде өзүнө керек. Демек, мындай куну жок байлыкка кайдыгер мамиле кылып, айрым замандаштар өңдүү баңги, арак, тамеки, дагы башкалары менен ууланбай, жөнү жок жерден мушташып, согушуп, жолдон машинаны “учурта айдайм” деп жатып аңтарылбай, бапестеп, жогоруда айтылгандай, ооруканадан алыс эле болгон оң.

Даярдаган Шаиста Шатманова


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: