Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ДҮЙНӨНҮН ЖАҢЫ 7 КЕРЕМЕТИ

№247 27-июль-2-август, 2007-ж.


Байыркы дүйнө кереметтеринин ичинен бүгүнкү күнгө чейин жалгыз гана Мисирдеги Хеопс пирамидасы сакталып калганы өкүнүчтүү. Ошол себептен швейцариялык саякатчы, изилдөөчү жана кинематограф Бернард Вебер дүйнө кереметтеринин тизмесин жаңыртууну сунуш кылган. Жаңы 7 кереметти тандоо жолу жөнөкөй: жер шарынын ар бир жашоочусу интернет же телефон аркылуу эң татыктуу тарыхый жайларга, имараттарга өз добуштарын берүүгө укугу бар эле. Бүткүл дүйнөлүк добуш берүү 2001-жылдан тартып үстүбүздөгү жылдын 7-июлуна чейин өткөрүлдү. Ошентип, бул өзгөчө күнү (бир кылымда бир кайталанчу 07.07.07) добуш берүү токтотулуп, көптөн күткөн жыйынтык чыкты.
Дүйнөнүн жаңы 7 кереметин жарыялоо аземи Португалиянын борбору Лисабондо болуп өттү. Саясатчылар, атактуу ырчылар, спортчулар жана дүйнөнүн керемети аталууга татыктуу жерлердин өкүлдөрү катышкан салтанаттуу кечени бүт жер жүзү түз эфирден көрүп жатты.
Ал эми дүйнөнүн эски 7 кереметин сүрөттө көрсөтүлгөн чоң символикалык китепке киргизип коюшту. Бул алардын тарыхта түбөлүк кала тургандыгынын белгиси.

Чичен-Ица шаары
“Чичен-Ица” сөз айкашы “ица уруусунун кудугу жайгашкан жер” деп которулат. Атактуу Чичен-Ица Мексикадагы Юкатан жарым аралынын түндүгүнөн орун алган. Байыркы Майанын эң маанилүү шаарларынын бири. Жөн гана шаар эмес, Улуу Майа цивилизациясынан калган чоң мурас.
Окумуштуулардын айтуусунда, бул укмуштуу шаар биздин замандын VII кылымында тургузулган. Окумуштуулар болжолдошкондой, анын калкынын саны 20 миңден 30 миңге чейин жеткен. Х кылымда шаарды Кукулькан деген адам жетектеген тольтектер уруусу басып алган. Кукулькан үйбүлө күткөн эмес жана өзүн Кудай деп эсептеген. Душмандар менен болгон согуш эски дубалдардагы жазууларда сүрөттөлөт. Балким, так ошол басып алуучулардын таасири адында шаар өзгөрүп, кайталангыс архитектурага ээ болгондур?!
Чичен-Ицанын жалпы аянты 6 чарчы чакырым. Ал көптөгөн түрдүү курулуштардан турган бир бүтүн комплексти элестетет. Шаарда чоң аянт, көптөгөн храмдар жана бир нече базар бар. “Сакалдуу адамдын храмы” абдан жакшы акустикасы менен өзгөчөлөнөт: анын ичинде шыбыр сөздөр да так угулат. Мындан сырткары, Чичен-Ицада 9 топ ойноочу талаа бар. Алардын ар бирин эки тарабынан экиден зор дубал курчап турат. Дубалдардан алардын бооруна орнотулган топ салуучу шакектерди көрүүгө болот.

Таж-Махал күмбөзү
Көпчүлүккө белгилүү болгон кайгылуу санжыра минтип башталат: “Индиянын мусулмандар империясынын султаны Шах-Жахан жубайы экөө 8 кыз, 6 уулдуу болушат. 36 жашка келген Мумтаз Махал 14-ымыркайын төрөп, каза болот. Хан 2 жылга чейин аза күтүп, ыр-күлкү, майрамдарга тыюу салат. Алтургай анын капкара чачы тез аранын ичинде агарып кетет. Сүйүктүү жарын гана эмес, саясат боюнча мыкты кеңешчисин жоготкон Шах-Жахан жубайынын атына “дүйнөдөгү эң кооз күмбөз тургузам” деп ант берет”.
Индия ханышасы Мумтаз Махал (бизче “сарайдын көркү” дегенди түшүндүрөт) ушул таңкалыштуу күмбөздө коюлган. Күмбөздүн аталышы ханышанын кыскартылган ысымы менен Таж-Махал деп аталып калган. Күмбөз-мечит 1632-1654-жылдар аралыгында 20 миң жумушчунун күчү менен курулган. Негизги курулуш материалдары кара, ак мрамор жана күмүш мыктар болгон. Маалыматка караганда, Таж-Махалдын эшиктери да күмүштөн болгон экен, тилекке каршы, алар кийин уурдалып кетиптир. Имараттын сырты баалуу таштар менен кооздолуп турат. Алар күн нуруна чагылышып, ар кандай түстө болуп көрүнөт. Таж-Махалга бейиштин эшигинин символу болуп эсептелген зор дарбаза аркылуу кирүүгө болот. Күмбөз Жамна дарыясынын жанында жайгашкан. Ушул күнгө чейин аны бир да табигый кырсык баскан жок.
Шах-Жахан Таж-Махалдын тушуна өзү үчүн кара мрамордон дагы бир күмбөз курууну чечкен. Бирок, бул тилеги орундалбай калган. Султандын 3-уулу Аурангзеб зулум, ташбоор болуп чоңоюп, бийликти колуна алаары менен атасын жертөлөгө камап салат. Атасынын бир гана суранычы аны терезесинен Таж-Махал көрүнө турган бөлмөгө камоосу болгон. Шах-Жахан өлгөндөн кийин сөөгү жубайынын жанына коюлган.

Мачу-Пикчу шаары
Мачу-Пикчу сөзмө-сөз “эски чоку” деп которулат, кээде аны “инктердин жоголгон шаары” деп да аташат. Тоо чокусунда жайгашкан бул укмуштуу шаар инк урууларынын башчысы улуу Пачакутектин демилгеси менен 1440-жылдарда курулган. Бул шаардагы жашоо I кылымга чейин уланып, 1532-жылы анын жашоочулары изсиз жок болушкан. Алардын кайда кеткендери бүгүнкү күнгө чейин сыр бойдон кала берет.
Табышмактуу шаар азыркы Перудагы Урубамба дарыясынын жээгиндеги бийиктиги 2057 метр болгон дөңдүн башына салынган. Шаар чоңдугу менен башка шаарларга теңеле албайт, анда 200 гана имарат бар. Алардын көпчүлүгү таштан курулган. Окумуштуулар “шаардын тургундарынын саны 1200гө жеткен” деп болжолдошот. Алар айыл-чарба, кол-өнөрчүлүк менен жан багышкан. Мачу-Пикчунун жашоочулары Инти деп аталган Күн Кудайына сыйынышкан. Буга байланыштуу шаарда көптөгөн диний курулуштар бар: курман чала турган жай, чиркөөлөрдү элестеткен жапыз мунаралар жана эң кызыктуусу, Интиуатана деп аталган таш. Бул таш тууралуу бир нече санжыра бар. Алардын бирөөсүнө кайрылсак, шамандар күндү жип менен байлап, Интиуатана ташына бастырып коюшчу. Минтүүнүн себеби, тоо чокусундагы аба өтө суук эле. Ал эми күнү-түнү ташта байланып турган күн Мачу-Пикчуга жылуулук берип турат деп эсептелген.

Ыйса Куткаруучунун Эстелиги
Жер шарынын эң шаңдуу шаары Рио-де-Жанейронун символу болуп калган Ыйса Куткаруучунун эстелиги өткөн жылы 75 жылдыгын белгиледи. Ушул жылдар бою колдорун кенен жайып, бүт шаарды кучагына алып турган эстелик Рио-де-Жанейронун тургундарынын кең пейилдигинин, меймандостугунун белгиси болуп, миллиондогон туристтерди шаарга чакырып турат. Эстеликти дүйнө кереметтеринин катарына кошуу үчүн Бразилиянын президенти да өз добушун берген.
Бул керемет Бразилиянын эгемендүүлүк күнүнө карата тургузулган. Инженер Эктор да Силва Костанын долбоорун шаар тургундары да, мамлекет да, жергиликтүү чиркөөлөр да колдоп, тез аранын ичинде каражат топтошкон. Эстеликтин ачылыш күнү – 1931-жылдын 12-октябры. 1980-1990-жылдары аны калыбына келтирүү иш-чаралары өткөн. 2000-жылдан бери эстеликке 220 басамактуу тепкичтен сырткары эксколатор менен да көтөрүлсө болот. Ал эми кубаттуу жарык шамдар эстеликти кечкисин ого бетер суктанаарлык кооз көрсөтөт. Ыйса Куткаруучу Корковадо тоосунда деңиз деңгээлинен 710 метр бийиктикте жайгашкан. Анын өзүнүн бийиктиги 38 метр болсо, жайылган колдорунун узундугу 23 метр. Курулуштун салмагы болсо 1140 тоннага жетет.

Петра шаары
Жер шарынын дагы бир укмуштуу керемети Иорданиядагы Петра шаары биздин заманга чейинки 9-жылы пайда болгон. Петра менен кошо анын ичиндеги сарайлар, храмдар, үйлөр, жадакалса бир чоң амфитеатр бүгүнкү күнгө чейин эң сонун сакталып калган. Балким, анын себеби шаардын түз жерде эмес, оңой менен киши баргыс болгон тик аскада оюлуп жасалганында болуп жүрбөсүн?!
Жар бетиндеги үңкүр-шаар жер деңгээлинен 600 метр бийиктикте жасалган. Бул калааны ар кайсы уруу башкарып келген: набатейлер, римдиктер, византиялыктар жана арабдар. Ошондуктан, мындагы курулуштардын түрү да ар кандай. Бул шаар үчүн кайталангыс өзгөчөлүктү жаратат. Ал эми заманбап архитекторлор Петраны чыныгы шедевр деп аташат.
Петрадагы 3 кабаттуу күмбөз анын жашоочуларынын динге көп көңүл бургандарын, ал эми 3 миң кишилик театр алардын маданиятты баалагандарын айтып турат. Аскадагы шаардагы имараттар сары, кызгылт, кызыл өңдүү болгондуктан, алыстан өзүнчө планетага окшоп турат.

Улуу Кытай Сепили
“Эгер сен Улуу Кытай Сепилине барып көрбөсөң, демек, сен чыныгы кытай эмессиң” деген жазуу сепилдин боорунда жазылып турат. Жыл сайын миңдеген туристтер Кытайдын эң негизги символун көрүүгө бул өлкөнү көздөй агылышат. Туристтер эмес, Кытайдын жашоочуларынын да арасында сепилди өз көзү менен көрө электер көп экен. Кытайдын тарыхын камтыган бул сепил чынында эле дүйнө керемети болууга укуктуу.
Сепил биздин заманга чейинки III кылымда Цинь династиясы өкүм сүрүп турган кезде курула баштаган. Курулушка Кытайдын ошол кездеги калкынын бештен бири, башкача айтканда, 1 миллион адам катышкан. Сепил бир эле убакта чегара да, душмандардан коргоочу калкан да болгон. 1984-жылы болгон реставрациянын жардамы менен бул укмуштуу курулуш алгачкы көрүнүшүн кайтара алды.
Кытай Сепилинин Ляодун кысыгынан тарта Гоби чөлүнө чейинки жалпы узундугу 6700 чакырым. Дубалдын орто бийиктиги 6-7, ал эми жазылыгы 6-10 метр. Сепилдин ар кайсы жеринде бийик мунаралар бар. Алар алдындагы жана артындагы мунаралар көрүнө тургандай жакын жайгашкан. Илгери жоо келатканда мунарадан мунарага от, түтүндүн жардамы менен белги беришчү.

Колизей Амфитеатры
Байыркы Римдин символу Колизей император Веспасиан Флавийдин учурунда курулуп, анын уулу Тит тарабынан расмий түрдө ачылган. Колизейдин ачылыш салтанатына багышталган той 100 күнгө созулган.
Палатин дөңсөөсүнөн алыс эмес жерде жасалма көлмө бар эле. Аны атайын жаңы имарат Колизейди тургузуу үчүн кургатышкан. Колизей гладиатор мушташтарын өткөрүү үчүн, кийин жырткыч айбандарды камоого колдонулган. Кээде анын ичин суу менен толтуруп, суу оюндарын өткөрүшчү. XI-XII кылымда ал резиденцияга айланып, XIV кылымда диний борбор катары колдонулган.
Колизей эллипс түрүндөгү узундугу 188, туурасы 156, бийиктиги 50 метр болгон зор курулуш. Анын ортоңку бөлүгү арена бир эле учурда 3 миң жуп гладиатор күрөшүүгө мүмкүн болгондой чоң. Аренаны туш тараптан жакшы көрүү үчүн 4 бөлүктөн турган чоң тепкичтер жасалган. Биринчи 20 мрамор тепкич чоң коноктор үчүн, кийинки жыгач тепкичтер карапайым эл үчүн тургузулган.

Даярдаган Бегайым Мусакеева



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(3)
21.04.2013. 04:56 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
18-04-2013
Соӊку аракети:
28-05-2018 21:44
Жынысы:
Белгисиз
0
Таластагы манас атабыздын кумбозу ен кызык ачылыш болот
04.10.2014. 11:26 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
74
Катталган:
11-08-2014
Соӊку аракети:
25-08-2018 06:54
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Талас
0
Туура айтасын?
02.11.2015. 23:26 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
444
Катталган:
10-03-2015
Соӊку аракети:
30-06-2018 05:08
Жынысы:
Белгисиз
0
Мм жакшы
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: