Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ТИШТИ КАЛЫБЫНА КЕЛТИРҮҮ КАНЧА ТУРАТ?

№248 3-9-август, 2007-ж.


Акактай тизилген тиштер, жанга жагымдуу жылмаюу илгертеден күнү бүгүнкүгө чейин денсоолуктун, сулуулуктун, жаштыктын символу болуп келет.
Бүгүнкү күндө тишти сактоонун, ооруган тишти сакайтуунун, жагымсыз өңүн жакшыртуунун кандай жолдору бардыгын жана ал үчүн пациенттен канча тыйын талап кылынаарын байкап көрдүк...

КАТУУДАН ТИШ, ЖУМШАКТАН ИЧ ООРУБАСЫН
Мындай кепти жанды көзгө көрсөтө лукулдатып ооруткан тиштин азабын тартып көргөн пенделер айтып калтырышса керек. Солкулдаткан ооруга чыдабай, андан арылууну көздөгөн пенделер тишин суурутуп салууга да кайыл болушат. Албетте, бүтүндү бүлүндүрүп салуу – көз ирмемдик иш. Жакшысы, акыркы аргасыздыкка барбай, оорунун алдын-алуу кажет.
Көп замандар бою кариес адамзатынын олуттуу душманы болуп келген. Ал баш мээни кошо лукулдаткан ооруну пайда кылып, ал эми аны дарылоонун азыркыдай жолдорунун жоктугу тиштердин түшүшүнө алып келген. Учурубуздун заманбап стоматологиясы кариестин алдын-алуунун, аны оорутпай дарылоонун бир нече түрлөрүн бизге сунуштай алат.
Стоматологдор бир ооздон: “Кариести алдын-алуунун эң эле жакшы ыкмасы –тишти туура, өз убагында тазалап туруу”,- деп айтышат. Көпчүлүгүбүз көнгөндөй тишти эртең менен уйкудан турганда эмес, нанүштөнү ичип бүткөн соң тазалап жууп туруу зарыл. Түшкү тамактан кийин катуу жашылча-жемиштерди, мисалы, сабиз же алма жеш керек. Алар тиштерди арасында калып калган тамак-аштын калдыктарын алып чыгышат. Андан соң оозду суу менен чайкап, “Орбит”, “Дирол” өңдүү сагыздардан чайнап коюу керек. Кечкисин тамактангандан соң тишти шашпай таза жууп, мүмкүн болсо туз менен (Шамшыкал жана Кочкор туздары абдан пайдалуу) чайкап коюуга болот.
“Тишке кам көрүүдө тиш пастасын, щёткасын да туура тандоо зарыл. Эгер мүмкүн болсо эртең менен бир паста, кечкисин башка паста менен жууган да абдан пайдалуу. “Пломба койдуруп, тиш салдырып кыйналбайын, табигый, жакшынакай өңү-түсү сакталсын” деген адам 3 айда бир врач тандап берген тиш пастасын жаңыртып, врачтын көзөмөлүнөн өтүп туруусу керек. Илгеркилердин тиштери азыркы замандагылардыкынан кыйла жакшы сапатта болгону белгилүү. Албетте, буга тамак-аштын, абанын, суунун тазалыгынын таасири чоң. Ошентсе да көпчүлүк илгерки кишилер Кочкор тузу менен тишти чайкап жүрүшкөн, жалбыз чайнашкан. Мындай ыкмаларды бүгүн колдонсок да натыйжасы жакшы болоор эле. Тилекке каршы, көпчүлүк адамдар стоматологго кайрылууну, тишти туура тазалоону ойго да алышпайт. Ысык-суукка аралаштырып, төрөттөн соң тишти жылуу кармоону унутушат да, качан гана ооруп, жаны көзүнө көрүнө баштаганда суурутуп салмакчы болуп келип калышат”,- дейт белгилүү стоматолог Нуралы Базарбаев.

ТИШТИ ПЛОМБАЛОО
Кариестен арылуунун эң эле жайылтылган эффективдүү жолу – тишти пломбалоо. Бүгүнкү күндө Кыргызстанда пломбанын бир нече түрлөрү бар. Алардын ичинен учурда көп колдонулгандары – фотопломба, химиялык пломбалар. Илгерки жөнөкөй пломбалардан айырмаланып, мындай пломбалардын өңү сары эмес, кадимки тиштин өңүнө окшош, сапаты жакшы. Аларды кандай бейтапкана же клиникадан койдурганга жараша баалары да түрдүү болот. Мисалы, химиялык пломбалар 200 сомдон 400 сомго чейин жетсе, фотопломбалар 500 сомдон 700 сомго чейин барат.

ТИШТИ ТАЗАЛОО, АГАРТУУ
Жылмайып койсо маңдайы жарк деп ачыла түшкөн Голливуд жылдыздарынын берметтей тизилген тиштери кимди гана кызыктырбай койбойт. Агартуунун эң эле жөнөкөй, мисалы, тиштердин түптөрүнө чогулган таштарды, кирди атайын аппараттын жардамы менен кырып тазалоо түрүнөн тартып, гель, атайын иштелип чыккан тиш пастасы менен щёткасын пайдаланып тазалоо, тиштерге агартуучу каражатты сүртүп, үстүнөн атайын иштелип чыккан капты кийгизип агартуу өңдүү түрдүү жолдору бар. Тишке кийгизилүүчү мындай каптар аны тазалап гана тим болбостон аны түрдүү витаминдер менен азыктандырып, чыңдай алышат. Тишти тазалоо, агартуу иштери боюнча эл ичинде, атүгүл стоматологдордун арасында да кайчы пикирлер көп. Стоматологдордун көпчүлүгү тишти бат-баттан агартып, тазалата берүү опурталдуу экенин, ал тиштин эмалына оңолгус доо кетирээрин моюнга алышат. Албетте, бул агартуудан таптакыр баш тартуу керек деген кеп эмес. Тазалоо, агартуу иштери башкалаабыздагы стомклиникаларда 500 сомдон тартып 1000 долларга чейин барат.
Стоматологдордун айтымында, республикабыздын айрым жерлериндеги суулардын курамында, мисалы, Көл кылаасындагы Тамга айылындагы сууда фтор абдан көп. Мындай сууну пайдаланган адамдын тишин канча ирет агартып тазалаган менен кайра эле саргарып кете берээри анык.
Тишти үй шартында агартууда кадимки грек жаңгагынын жашыл кабыгын пайдаланып жүрүшөт. Жаңгактын кабыгы менен тишти 1-2 мүнөт сүртүп, суу менен чайкаган соң тиш пастасы менен тазалап жууп салат. Жылына 1-2 ирет мындай процедураны кайталап туруу тишке зыянын тийгизбей, тескерисинче, чыңдайт.

ТИШ САЛУУ, ПРОТЕЗ КИЙГИЗҮҮ
Мындай ыкма тишти сактоого болбой калып жулдурганда, кандайдыр кырсыктардан, илдеттерден улам тиш түшкөндө жана ушул сыяктуу учурларда колдонулат. Бүгүнкү күндө металлкерамикадан жасалган тиштер абдан кеңири жайылып барат. Стоматологдор мындай тиштер башка жасалма тиштерге караганда бир кыйла сапаттуу, ыңгайлуу, ишенимдүү болоорун баса белгилешет. Алсак, алтын, күмүш, темир, сөөк (пластмасса) тиштер менен адам кадимки өзүнүн тиштери сыңары катуу тамак-аш, жемиштерди тиштеп жей алышпаса, металлкерамика тиштер менен бул кыйынчылыкка туш болушпайт. Экинчиден, металлкерамика тиштердин өңү кадимки табигый тиштерге окшош келет. Металлкерамика тиштеринин бир даанасы бизде 1200 сомдон тартып 3000 сомго чейин жетет. Көп керектелгендердин ичинен экинчи орунду кайрадан эле алтын тиштер ээлейт. Эскерте кетчү нерсе, врачтардын айтымында, алтын тиштердин денсоолукка пайдасы күчтүү. Бекеринен ата-бабалар аздектеген уул-кызына алтын чөйчөктөн суу ичирип жүрүшпөсө керек. Алтын тиштердин баасы да анын салмагына, кайсы бейтапкана, клиникаларда койдурганына жараша 1000 сомдон 2000 сомго чейин жетет. Алтын сыяктуу эле күмүш эритиндисинен жасалган тиштердин да денсоолукка пайдасы жакшы. Мындай тиштер 500 сомдон 700 сомго чейин, титан капталып жасалган тиштер 250-350 сом, пластмасса тиштер 250 сомдон 500 сомго чейин барат.
Жулунган, түшүп калган тишти салуу үчүн стоматологдор эки тараптагы тиштерди араалап, коронка кийгизип, аларга ордуна келгис доо кетиришээр эле. Көп жылдардан бери колдонулуп келе жаткан мындай тишке протез, коронка кийгизүү ыкмасы заманбап клиникаларда азайып, тишти өз алдынча өстүрүү, имплантация жасоо ыкмалары колдонула баштады. Мындай ыкмалардын жакшы жери, протез, коронка кийгизгендегидей соо тиштерге залакасын тийгизбейт.
Имплантация 2 этап менен ишке ашырылат. Жөнөкөй сөз менен айтканда, алгач жаакка тиштин титандан жасалган тамыры хирургиялык жол менен жайгаштырылып, ал адамдын организмине ылайыкташып калган соң титан тамырга абатмент жабыштырылып, бир нече күндөр өткөн соң кадимки коронкалар кийгизилет. Заманбап стоматологиянын жетишкендиги болуп саналган бул ыкма жергебиздин айрым гана стоматологиялык клиникаларында жасалат. Андыктан, баасы да бир топ эле кымбат, 15 000 сомдон 1000 долларга дейре барат.
Имплантаттар адам баласына 19 жаштан тартып 80-90 жашка чейин жасала берет. 19 жаштан дегенибиздин себеби, адам баласынын сөөк ткандары 17-18 жашка барып калыптанып бүтөт. Андыктан, 19 жашка чейин сөөк ткандарына имплантат коюу опурталдуу.

ТИШТИ ТЕГИЗДӨӨ
Орсок, кыйшык тиштерди тегиздөө да учурдун стоматологиясында чечилип бүткөн маселе болуп эсептелинет. Сүт тиштери алмашып бүткөн соң баланын кадимки тиштери кыйшык, орсок болуп өсө баштаса, алгач балдар стоматологуна кеңешип, 7-8 жашынан 13 жашына чейин тиштерин оңдотуу зарыл. Ушул куракта балдардын жаак сөөгү толук ката элек, кыйла ийкем келет.
Кыйшык тиштерди атайын даярдалган брекеттер менен тегиздешет. Тиштин ички жагына же тышкы жагына металлдан, платинадан, сапфирден жасалган брекеттерди кийгизип, стоматолог-ортодонт аны улам өзгөртүп жабыштырып турат. Оңдоо канчалык жаш кезден башталса (жогоруда көрсөтүлгөн куракта), каалаган жыйынтыкка жетүү да батыраак болот. Мисалы, 8 жашында тишин түзөтүүнү баштаган бала 1 жыл ичинде тиштерин түзөп бүтсө, 18-20 жашында баштаган адам брекетти 1,5-2 жыл кийип жүрүүгө аргасыз болот. Брекет менен тишти түзөтүүнүн баасы брекеттин кандай заттан жасалганына, канчалык убакытка созулганына жараша түрдүүчө чыгарылат. Орто эсеп менен бир даана брекет системанын баасы 100 доллардан өйдө турат. Тиштин кыйшыктыгына жараша дарылоо курсу бүткүчө бир пациент үчүн бир нече брекет алмаштырууга туура келет. Демек, мындай дарылоо арзан дегенде эле 300-500 долларга бараары турган кеп.

“Сулуулук курмандыкты талап кылат” деп бекеринен айтылбаган. Берметтей тизилген тиштери менен жылмая жакындарына жагымдуу маанай тартуулап жүрүүнү бардык замандаштарыбызга каалайбыз.

Даярдаган Шаиста Шатманова



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: