Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

КЫРГЫЗСТАН – ОРТО АЗИЯНЫН БАЗАР БАШЫ

№437 18-24-март, 2011-жыл


90-жылдардын башында эсил кайран СССР ыдырагандан кийин биздин өлкө жетекчиси демократияга кадам шилтеп, пландык экономикадан базар экономикасына өткөн. Бардыгы жеке менчиктерге таратылып, “өз тагдырың өз колуңда” деген капитализм дооруна багыт алган. Натыйжада соода тармагы өнүгүп, учурдагы ири базарлар түптөлгөн. Эмесе, жан багуунун булагына айланган базарлардын өткөнүнө кайрылып, бүгүнкү жана келечектеги иш пландары жөнүндө сөз кылсак.

“ДОРДОЙ” БАЗАРЫ
Алгач сөздү Борбор Азиядагы эң чоң базарлардын бири “Дордойдон” баштасак. “Дордой” базары Аскар Салымбеков (2000-жылдан баштап ардактуу директор) тарабынан 1991-жылы декабрь айында түптөлүп, Кытайдан келген кийим-кечелерди сатуу менен ишин баштаган. Жыл өткөн сайын соода-сатыктын деңгээли өскөндүгүнө байланыштуу базардын аймагы кеңейтилген. Азыркы учурда «Дордой» соода комплексинин тутумунда «Мурас Спорт», «Оберон», «Алканов & КО», «Жунхай-Дордой», “Альматар” (“Кербен”) соода борборлору жайгашкан жана аларга таандык 8377 соода контейнери иш жүргүзүп келет. Булардан мамлекетке ай сайын 15 миллион 586 миң сом патенттик салык түшүп турат. Ошондой эле базардын айланасында 60 миңдей адам өкмөттөн жардам сурабастан, өз оокаттарын жасап келүүдө. Алсак, ишкерлерди тейлеген:
1000ден ашуун араба түрткүч, чай сатуучу, айдоочулар;
– 50дөй ашкана;
– 170 акча алмаштыруучу түйүн;
– 20 чачтарачкана;
– 50 туристтик фирма;
– 4 банктын филиалдары;
– "Дордой" кайтаруу агенттиги жана башкалар орун алган.
Андан сырткары "Дордой-Азия” (“Жунхай”) базарында 120 чакан дүкөн, 36 товар сактоочу жай жана 420 контейнерди 1000ге чукул кытай соодагерлери иштетип келишет.
Базардын 70 пайызын Кытайдын, андан кийинки орунду Түркия, Индия, Корея товарлары ээлейт. Ошондой эле КМШ, Европа жана Таиланд өлкөлөрү өндүргөн продукцияларды табууга болот. Ал эми келген товарлардын 70 пайыздан ашыгы коңшу мамлекеттерге жана Орусияга реэкспорттолот (башка өлкөдөн келген товарды кайра башка өлкөгө экспорттоо). Акыркы жылдары биздин кийим тигүүчү ишканалар да базарга продукцияларын чыгарып, экспорттоо жагынан ийгилик жаратышууда. Жергиликтүү товарлар коңшуларыбыздын, көбүнчө Орусиянын бир катар аймактарындагы базарлардын суроо-талабын канааттандырууга жетишип жаткандыгы кубандырбай койбойт. Алсак, 2007-жылы 4 миллиард сомго бааланган 40 миллион даана кийим экспорттолгон. Ал эми 2008-жылы кулач жайган экономикалык каатчылык бул тармакта жогорудагы сандардын төмөндөшүнө алып келген.

“КАРА-СУУ” БАЗАРЫ
Кыргызстандагы экинчи эң ири базарлардын бири – түштүк жергесиндеги “Кара-Суу” базары. Базар 1983-жылы долбоорлонуп, 1985-1986-жылдары курулган. Бул базар 12 миллион калкы бар Фергана өрөөнүн камсыздайт. Ал жердеги продукциянын 15 пайызы гана жергиликтүү кардарларга сатылат. Базарда 10 миң контейнер жайгашып, 16 миңден ашуун соодагерлер бар. Андан тышкары кошумча 70 миңден ашуун жумуш орундары түзүлгөн. Базарда көбүнчө Кытайдын товары басымдуулук кылат. Келген товардын 80 пайызын дүң бойдон өзбекстандыктар менен тажикстандыктар сатып алып келген.
Бирок “Кара-Суу” базарында иштеген соодагерлердин айтымы боюнча, 7-апрель жана Ош менен Жалал-Абад облустарындагы июнь окуясынан кийин соода өтө эле солгундап калган.

“ОШ БАЗАРЫ”
Алгач бул базар 1982-жылы түптөлүп “Ала-Арча-Ош” деп аталган. Кийин 1991-жылы “Ош базары” деп кайрадан түзүлгөн. 1992-1994-жылдар аралыгында базардын соода орундары менчикке сатылат. Учурда чарбачылык жүргүзгөн 79 субъект 5,4 гектар аянтты ээлейт.

“АЛАМҮДҮН БАЗАРЫ”
"Аламүдүн базарынын" курулушу 1982-жылы башталып, 1984-жылы колдонууга берилген. Базар 1997-жылы “Дордой” ассоциациясы тарабынан кайрадан негизделип, мурунку “Аламүдүн” соода комплексинин базасында «Аламүдүн базары» деген аталышка ээ болгон. Анын карамагында 850 соода түйүнү жана 360 күркө бар.

КЕЛЕЧЕКТЕГИ БАЗАРЛАР
Бишкектин шаардык планына ылайык, “Аламүдүн базары” жана “Ош базарын” реконструкциялоо боюнча долбоорлор сунушталып, аны 2025-жылга чейин жасоо каралган. Адистер “жаңы базарлар көп кабаттуу болуп, бардык талаптарга жооп берет” дешет. Алар шаардык тургундарга ыңгайлуу жерде айыл чарба азык-түлүктөрүн сатуу үчүн курулат. Акыркы "Ош базарынын" тегерегиндеги тазалоо иштерин келечектеги пландарды ишке ашырууда үчүн башталган алгачкы кадам деп баалоого болот.
Эгер ушул ойлор ишке ашып калса, келечекте жомоктогудай базарларда соода кылып калабыз.

КЫЗЫКТУУ ФАКТЫЛАР

  • Базардын аянты – 100 гектар.
  • Ижара акысынын баасы – 300дөн 1 миң долларга чейин.
  • Соода орундарынын баасы – 5 миңден 50 миң долларга чейин.
  • Дааратканалардан 1 күндө 500 миң сом түшөт.
  • Дүйнөдөгү эң чоң базарлардын ичинен аянты боюнча “Дордой” 10-катарда турат.


КЫРГЫЗСТАН – РЕЭКСПОРТТООНУН ЛИДЕРИ
Дүйнөлүк Банктын изилдөөсүнө ылайык, 2008-жылы Кытайдан Кыргызстанга келген товардын 75 пайызы коңшу өлкөлөргө жана Орусияга реэкспорттолгон. Серепчилердин айтымында, Кыргызстан Борбор Азияда реэкспорт боюнча лидер болуп саналат. "Дордой" жана "Кара-Суу" базарларындагы дүң сооданын көлөмүн Дүйнөлүк Банк 2,7 миллиард доллардын тегерегинде баалаган. Казакстандын “Силк Роуд интеллиженсер” интернет сайтынын маалыматы боюнча, “Дордойдо” бир айлык сооданын көлөмү 330 миллион долларга жеткен учурлар болгон.
Ал эми былтыркы жылдан тарта Бажы союзу коюп жаткан бөгөттөр Кыргызстандын түндүгүндөгү "Дордой" базарында, ал эми Өзбекстан менен чек аранын жабылышы түштүктөгү "Кара-Суу" базарындагы реэкспорттун көлөмүн кыйла төмөндөткөнүн белгилешет адистер.

БАЗАРЛАРДЫН КОЖОЮНДАРЫ КИМДЕР?
Миллиондогон акча айланган базардын ээси болуу кирешелүү болгону менен, өмүргө коркунуч туудурат. Анткени ушул убакытка чейин базарлардын кожоюнун өлтүрүп кетүү окуялары бир канча жолу катталган. Алсак, 2005-жылы Бишкектеги "Аламүдүн базарынын" директору Шаршенбай Мааткабыловду, анын аялы жана эжеси менен чогуу атып кетишкен. Андан сырткары 2005-жылы Кара-Суу районундагы “Туратаалы” базарынын директору Абдалим Жунусов айдоочусу менен өз үйүндө өлтүрүлгөн. Анын ордуна келген Рысбек Жоошбеков да 2006-жылы киши колдуу болгон. Ошондой эле 2005-жылы "Кара-Суу" базарынын ээлеринин бири Баяман Эркинбаев да буйрутманын негизинде көз жумган.
Эл арасындагы сөздөргө таянсак, учурда кандуу “Кара-Суу” базарынын кожоюндары Ош шаарынын мэри Мелис Мырзакматов, экс-депутаттар Алишер Сабиров, Чолпон Баекова дешет. Алардын айтымында, кожоюндардын саны баш-аягы 13 кишиге жетет. Ал эми ушул тапта “Аламүдүн базарын” Иманбай Мааткабылов, “Дордой” базарын Самарбек Жапаракунов жана “Ош базарын” Р.Рысбеков жетектеп келет.

Кубаныч Сыдыков
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(7)
19.03.2011. 03:06 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
461
Катталган:
20-08-2010
Соӊку аракети:
10-06-2016 08:31
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кытай-Кызылсуу кыргыз автономиялуу областы
0
Жомктогудай эмес эле Астана шаарындай эле болуп кетсичи КЫРГЫЗСТАН. КЫРГЫЗСТАНДЫН келечеги кең, өнүгүүсү шыдыр болуусун күтөбүз. элдин ыйманынан, кудайдан тилейли калганын.
20.03.2011. 01:25 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
36
Катталган:
03-10-2010
Соӊку аракети:
18-02-2012 21:25
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
kyrgyzstan,germania
0
Bulardy soz menen aita berbei kylyschsa jakschy:
20.03.2011. 23:52 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
88
Катталган:
18-12-2010
Соӊку аракети:
23-09-2013 08:07
Жынысы:
Белгисиз
0
Дордойдо 8000ден коп контейнер бар!! Аз кылып жазып коюпсунар, суперчилер!
21.03.2011. 01:56 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
164
Катталган:
04-06-2009
Соӊку аракети:
13-05-2018 12:25
Жынысы:
Белгисиз
0
БАзарлар кобое берсин!
21.03.2011. 11:12 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
20
Катталган:
16-12-2009
Соӊку аракети:
30-05-2016 11:45
Жынысы:
Белгисиз
0
gujunpo
"Азыркы учурда «Дордой» соода комплексинин тутумунда... 8377 соода контейнери иш жүргүзүп келет" деп жазылып турат го!
25.03.2011. 12:01 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
25-06-2010
Соӊку аракети:
09-03-2012 14:35
Жынысы:
Белгисиз
0
болсунчу болсунчу.... аны кылы баарбыздын колубузда!!!
06.07.2011. 17:16 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
27-06-2011
Соӊку аракети:
14-07-2011 14:19
Жынысы:
Белгисиз
0
Dastin, Базардан мурда мечиттерди кобойтуп елди ыйманга чакырсак болмок
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: