Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836   837  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АТОМ БОМБАСЫ – АЖАЛ ЧАЧКАН КУРАЛ

№437 18-24-март, 2011-жыл


Адамзатты, дегеле планетаны коркунучта кармаган эң күчтүү курал бул – бомба. Ядролук куралдарга ээ өлкөлөрдүн саны 2004-жылы 8ге жеткен. Мына ушул 8 өлкөдөгү бомбалардын 5 пайызы менен эле планетаны жок кылып жиберүүгө болот. Ушундай күчкө ээ бомба кандайча пайда болгон? Келгиле, тарыхка сереп салалы.

БОМБАНЫН ТӨРӨЛҮШҮ
Экинчи дүйнөлүк согуш кезиндеги химия жана физика жаатындагы ачылыштар атом бомбасын жашыруун түзө баштоого алып келген. АКШ бул маселе менен 1941-жылы алпурушууга өтөт. Атайын долбоор түзүлүп, ал “Манхэттен долбоору” деп аталат. Администрациялык жетекчилик генерал Лесли Ричард Гровско, ал эми илимий жактан жетектөө Калифорния университетинин профессору Роберт Оппенгеймерге тиет.
1942-жылы Лос-Аламосто дүйнөдөгү эң ири изилдөө лабораториясы негизделет. Долбоордун башкы максаты – атом бомбасын жасоого боло турган материалды алуу жана бир нече бомбаны жасоо эле. Бомбанын заряды болуп уран-325тен тышкары плутоний-239 да кызмат кыла алмак. Башкача айтканда, бомба урандан же плутонийден болмок. Андыктан Гровс менен Оппенгеймер бир эле маалда 2 багытта иш алпарууну чечишет. Алгач башкы маселе уранды өндүрүү болчу. Бирок согушка чейин бул металл колдонулбагандыктан, аны өндүрүү ыкмалары жок болуп чыгат. Бул ишти “Вестингауз” компаниясы мойнуна алып, бат эле ийгиликке жетишет. Уран чайырын (жаратылышта кездешет) тазалаган соң аны кычкылдандырып, анан тетрафторидге (жашыл кристаллга) айландырышат. Андан соң электролиз жолу менен уран металлына ээ болушат. 1941-жылы окумуштуулардын колунда бир нече гана грамм уран металлы болсо, 1942-жылы ай сайын заводдо 6000 фунт (2722 килограмм) уран өндүрүлө баштайт. Бул менен катар эле ядролук реакторду түзүү иши жүрүп жаткан.
Ошентип, изденүү, эксперименттер коштолгон иш алга жүрүп отуруп, 1943-жылы Теннеси дарыясынын боюнда уран байытуучу завод курулат. Ушул эле жылы плутонийди өндүрүүчү реактор ишке кирет.
2 миллиард доллар каражат короткон АКШ акыры 1944-жылы уран байытуучу жана плутоний өндүрүүчү уникалдуу технологияга ээ болот. Бул учурда Лос-Аламос лабораториясында бомбаны түзүүнүн үстүндө иштеп жатышкан. Тарыхта “Тринита” атка конгон биринчи атом бомбасы 1945-жылы жайында жасалат. Ушул эле жылдын 16-июнунда Аламогордо чөлүндөгү курал сыноочу жайда аны жардырып сынашат. Жардыруудан улам бир жарым чакырым айланадагы жер өрттөнүп, эч бир жандуу калбай калган.

ЯПОНИЯГА СЮРПРИЗ
Эмки кадам бомбаны Японияга каршы колдонуу болуп калат. Фашисттик Германия капитуляция болгондон соң АКШ жана союздаштары менен согушту уланткан бир гана Япония эле. Бомбаны алып жүрүүчү ракеталар ал кезде жок болгондуктан, бомбалоону учак аркылуу жүргүзүү чечилет.
Япония үчүн 2 бомба даярдалат. “Балакай” аттуу 1-бомбанын узундугу 3 метр, диаметри 62 сантиметр, салмагы 4 тонна 100 килограмм болгон. Бомба байытылган 235-ураны менен заряддалган эле.
“Семиз” аттуу 2-бомба плутоний-239 менен заряддалып, жумуртка сындуу формада болгон. Узундугу 3 метр 20 сантиметрди, диаметри 1 метр 50 сантиметрди, салмагы 4 тонна 500 килограммды түзгөн. 1945-жылы 6-августта бомбалоочу учак “Балакайды” Япониянын эң ири шаары Хиросимага таштайт. Бомба парашют менен ылдый түшүрүлүп, жер бетинен 580 метр бийиктикте жардырылат. Ысыктын күчүнөн канча бир аралыкка чейинки үйдүн чатырындагы черепицалар эрип, адамдар тирүүлөй күйөт. Учуп бараткан канаттуулар көз ирмемде шишкебекке айланат. Жардыруудан улам келип чыккан жер титирөөдөн 19 чакырым алыстыкка чейинки үйлөрдүн айнектери сынат. Шаардагы 76 миң имараттын 55 миңи кыйрап, өрттөнөт. Бир нече мүнөттөн соң өтө катуу шамал болуп, шаар үстүнөн радиоактивдүү кара жамгыр жаай баштайт. Шамалдан дарактар тамыры менен жулунат...
Болжол менен бомба 90 миңден 160 миңге чейинки адам өмүрүн жалмайт. Жардыруудан 3-4 апта өткөн кезде нурдануунун залалынан өлгөн адамдар боо түшүп калган.
1945-жылдын 9-августунда “Семиз” бомбасы Нагасаки шаарына ташталат. Жардыруунун залдары жогорудагыдай эле болуп, 60-80 миң адам мерт болгон.
Ошентип, шокко түшкөн Япония 1945-жылы 15-августта өзүнүн капитуляция болгонун жарыялайт.
Бомба ташталгандан 5 жыл аралыгында Японияда нурдануудан улам рактан жана башка оорулардан өлгөн адамдардын саны 200 000ден ашты деген маалымат бар.
АКШ Японияны чөгөлөтөт, бирок бомбаны ойлоп тапкан жагынан адамзаттын жек көрүмчүсү болуп калат.
Атом жана башка бомба түрлөрүн жасоо вирусу акырындап көптөгөн өлкөлөргө жугат.

Канымжан Усупбекова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(16)
19.03.2011. 04:23 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
15
Катталган:
18-07-2010
Соӊку аракети:
28-02-2018 09:52
Жынысы:
Белгисиз
+1
Азыркы Япониядагы акыбал ото оор болуп турат. Деги ошондой алааматтан, кырсыктан кудай сактасын.
19.03.2011. 16:13 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
47
Катталган:
10-11-2007
Соӊку аракети:
10-10-2018 15:10
Жынысы:
Белгисиз
+1
Американы дуйнонун душманы деп бекеринен да аталган эмес. Ушул бетбактар дуйнонун тубуно жетишет го, акмактар!
22.03.2011. 10:53 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
24
Катталган:
04-02-2011
Соӊку аракети:
04-08-2017 20:18
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
+1
Ай ай ай жаман болгон экен жапондорго.
12.04.2011. 11:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
03-03-2009
Соӊку аракети:
30-10-2018 17:28
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Кыргызстан
0
бул бомба болбосо жерге эл батпай калса керек...
13.05.2011. 13:46 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
109
Катталган:
07-01-2011
Соӊку аракети:
09-11-2017 18:55
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
алай
0
тиги дуйнодо ар бир адамдын олуму учун жооп беришет ко.
18.06.2011. 19:18 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
3
Катталган:
25-05-2010
Соӊку аракети:
17-11-2011 21:31
Жынысы:
Белгисиз
0
Японияда азыркы учурда ошол атом бомбасынан майып болгон адамдар коп.
27.06.2011. 20:20 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
41
Катталган:
13-06-2011
Соӊку аракети:
29-04-2013 12:36
Жынысы:
Белгисиз
0
Хиросимада жарылган бомбанын кучу 18 килотонн тротила болгон.А Москвада метродо болгон жарылууда Лубянка станциясында 4 кг тротила,ал эми Парк культуры 1.5-2кг ды тузгон.Хиросимадагы жарылууда 62кг урандын 700г да гана ядролук болунуу реакциясы жургон.Салыштырып коргуло достор.
27.06.2011. 23:14 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
41
Катталган:
13-06-2011
Соӊку аракети:
29-04-2013 12:36
Жынысы:
Белгисиз
0
Мумкун Япония Перл Харборго кол салбаганда андай урой учураарлык нерсе болбойт беле...ким билет..?!
15.09.2011. 00:05 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
08-06-2011
Соӊку аракети:
23-09-2012 02:03
Жынысы:
Белгисиз
0
Кыргызстанда кем емес Японядан биздикилерда ойлоп чыктыго кантип Приздентти кубалап чыгышты.=((
10.10.2011. 22:11 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
66
Катталган:
03-10-2010
Соӊку аракети:
18-02-2012 21:25
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
kyrgyzstan,germania
0
uschunchalyk dagy mykaachy adamdar bolobu tobo!!
14.11.2011. 12:06 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
04-11-2011
Соӊку аракети:
29-10-2014 19:52
Жынысы:
Белгисиз
0
ушундай жанга замын тапгырлык менен алпурушкандардын тууган -урук үй-жайы коктурбу ?
10.01.2012. 16:22 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
56
Катталган:
27-12-2011
Соӊку аракети:
21-11-2018 12:10
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
0
Эки эрдин достугу бир белден ашырат, Эки элдин достугу мин белден ашырат дейт. Жакшы болсокда жаман болсокда бири бирибиз менен эч качан достугубуз узулбосун, жараткан озу сактасын. Ар бирибиздин башыбызга келиши мумкун, болгону бар бололу.
05.02.2012. 15:12 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
05-02-2012
Соӊку аракети:
02-03-2013 16:04
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
бишкек
0
эгерде ушул бомбаны согуштун аягында немистер ойлоп тапканда эмне болот эле?
13.04.2013. 22:52 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
7
Катталган:
23-01-2013
Соӊку аракети:
11-12-2017 23:36
Жынысы:
Белгисиз
0
супер инфо силерге рахмат ар кандай маалыматтарды берип атасынар, ошон учун да кызыгып окуйбуз. тарых жонундо да рубрика кошуп койгулачы рахмат
10.06.2013. 15:33 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
350
Катталган:
17-11-2010
Соӊку аракети:
11-02-2014 11:16
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
0
иншаллах Америкостор аралы менен жок болот аз калды!
13.08.2013. 23:58 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
13-08-2013
Соӊку аракети:
03-09-2013 20:08
Жынысы:
Белгисиз
0
ПЕРЛ ХАРБОРДУ АКШ оздору уюштурган деген версия бар.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21503;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: