Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

ИТ УРУШТУРУУ – КАТААЛ СПОРТ

№441 15-21-апрель, 2011-жыл


“Ит – адамдын досу” деген макал жөн жеринен чыккан эмес чыгар. Тээ атам замандан бери эле иттер адамдар менен чогуу эриш-аркак жашап келишет. Алардын арасында мал багышканы да, аңчылыкта жардам бергендери да бар. Биз төмөндө урушка чыгып жүргөн иттер жөнүндө кеп кылмакчыбыз.

ТАРЫХЫ
Иттерди спортто пайдаланууну сөз кылууда Байыркы Римдин амфитеатрларындагы ит уруштарды айта кетпесек болбос. Ал убакта арстан, жолборс сыяктуу жырткыч жаныбарлар менен уруштурушкан да, көпчүлүгүндө иттер жеңип чыгышкан. Көбүнчө гладиатор катары салмагы 80 килограммга чейин жеткен молосс породасындагы иттер колдонулган. Бул кандуу спорт бир гана Римде эле эмес, Байыркы Ассирия, Вавилон сыяктуу өлкөлөрдө да гүлдөп-өнүгүп келген. Англияда кандуу спорттун мындай түрлөрү бардык эле кылымдарда популярдуу болуп, бирок 19-кылымдын баш чендеринде каардуу көңүл ачууларга тыюу салына баштаган. Натыйжада 19-кылымдын ортолорунда кандуу оюндардан жалгыз гана иттердин урушу калган. Ал убакта иттерди “Пит” аталган аренага коё беришкен да, аягында бутуна тура алган (же тирүү калган) акыркы ит жеңүүчү аталган. Англияда көбүнчө пугнасес породасындагы күчтүү иттерди өстүрүшкөн. Учурда кеңири жайылган бульдог болсо бука менен уруштуруу үчүн чыгарылган порода болуп эсептелинет. Анын мурду жалпак келип, буканын тамагынан тиштегенде да жеңил дем ала алган.

ЖАКШЫ УРУШКАН ИТТЕР
Жакшы уруша алуучу иттердин породалары көп. Бүгүнкү күндө эң мыктылары делип питбультерьер, стаффордширтерьер жана түркмөн бөрүбасары (алабай) эсептелет. Питбультерьер жана стаффордширтерьер бизге ит уруштары көп өткөрүлүүчү Түштүк Америка өлкөлөрүнөн жана Мексикадан келген. Ал эми алабай болсо мурунку СССРдин аймагында гана белгилүү. Жакшы урушуучу иттерге кавказ овчаркасы да кирет, бирок алардын шаар шартында эмес, тоодо багылгандары. Тоодо багылган кавказ овчаркасы алабайга окшош келип, жүнү да кыска болот.

КАНТИП МАШЫКТЫРАТ?
Атайын мушташ үчүн багылган иттердин жашоосу дайыма машыгуу менен өтөт. Аны туулгандан баштап эле башка иттерге эрегиштирип, кайраштырып багышат да, күнүнө бир нече саат бою чуркоого мажбурлашат. Анын татыктуу өлтүргүч болуп тарбияланышы үчүн башка көптөгөн жаныбарлардын о дүйнөгө кетишине туура келет. Мышыктын же башка жаныбарлардын артынан кубалаттырып, машыгуунун аягында ал жаныбарды тыткылап өлтүрүүгө салып беришет. Кээде куйруктуу гладиаторлордун тиштери дагы да курч болуш үчүн курчутуп, атаандашы тиштеп албаш үчүн кулагын кесип салышат. Урушка түшүүчү иттердин ээлери кантип көбөйтүүнүн, багуунун жана машыктыруунун жолдорунун орчундууларын сыр кылып келишет. Алгачкы күрөшүн ит жаш кезинде өткөрөт да, ал 5-10 мүнөттөн ашпайт. Мында жаш гладиатордун мүмкүнчүлүгү сыналып, натыйжада канчалык келечектүү экени билинет.

ЭРЕЖЕЛЕРИ
Иттерди уруштуруунун эрежелери өтө эле жөнөкөй, бирок ошол эрежелер кынтыксыз аткарылуусу кажет. Мушташтын алдында жүнүндө уу же айнектин сыныктары болуп калбасын деп алгач сүткө, анан сууга жуунтушат. Жуундуруп жатып ээлери иттерин алмаштырып көрүшөт. Эгер ит чоочун адамга же судьяга карап ыркыраса, анда ал мелдештен четтетилет. Ортодо иттер жекеме-жеке алышышат да, уруш аяктагыча ээси итине жакындабашы керек. Алсызыраагы жеңилгенин билдирип каңшылайт же куйругун кыпчыйт. Ошентип, жеңүүчү аныкталып, таймаш токтотулат. Эгер иттин бири рингден чыгып кетип, бирок куйругун кыпчыбаса, анда алар дем алгандан кийин экинчи раунд белгилениши да мүмкүн. Эрөөл жеңилген иттин өлүмү же куйругун кыпчып качышы менен аяктайт. Экинчи жолу да жеңилгенинин келечеги жок деп эсептелип, мындайлар көбүнчө жок кылынат.

ИТТЕРДИН СУМОСУ
Япондордо иттерди уруштурууда салт болуп калган сумо сымал да түрү бар. Мында ит каршылашын жыгылтуусу же рингге кысып салуусу керек. Атаандашын тиштеген же уруш учурунда үргөн ит мелдештен четтетилип, кийинки мелдештерге катыштырылбайт. Сумодой эле мында да иттерге наам берилип, көптөгөн мушташтарда жеңишке жетишкен эң күчтүү жана чыдамкай иттерге “чемпион”, “улуу чемпион” деген наамдар ыйгарылат.

Кинолог Бахрам Мамажанов төмөнкүлөрдү айтып берди:
– Мен 40 жылдан бери ит багып, мушташтырып келем. Атам да иттерди үйрөтүп, уруштарга катыштыруучу. Мурда иттерди той-тамашаларда гана алыштырса, азыркы тапта атайын мелдештер өткөрүлүп турат. Ит уруштуруунун да өзүнчө кумары бар. Биз Казакстан, Орусия жана Өзбекстанда өткөрүлгөн мелдештерге барып турсак, алар биздеги мелдештерге катышып турушат. Мен жалаң алабай породасындагы иттерди багам. Азыр отузга жакын итим бар. Алардын көбү көргөзмөлөрдө, мелдештерде байгелүү орундарды алып келишүүдө. Жакында канчык карышкыр менен Чайыр аттуу дөбөтүмдү аргындаштырдым. Карышкыр 4 күчүк тууп, анын экөөсүн өзүм алып калдым. Кандай натыйжа берерин келечек көрсөтөт.
Кыргызстандын иттери чыдамкай болгондуктан, Казакстан, Орусия, Украина өлкөлөрүнөн келип сатып алып кетишет. Таза кандуу күчүктөр 200 доллардан жогору турат. Менин укканым боюнча, эң кымбатка бааланган алабай 60 миң долларга чыккан. Жакында эле Федя аттуу итимди 10 миң долларга сураганда бербей койдум.
Иттер салмагына жараша урушка түшүрүлөт. Жеңил салмактагылар болуп 52 килограммга чейин эсептелсе, 52 килограммдан 62 килограммга чейинкилер орто, ал эми андан ашкандар оор салмактагылар болуп эсептелинет.


Жылмайып коюңуз!

Короодо эс алып жүргөн бульдог балкондо турган пуделди көрүп калып ага айтып жатат:
– Кел, түшпөйсүңбү, чогуу ойнойбуз.
– Жок, түшө албайм, эшикти жаап кетишкен.
– А сен балкондон секирип түш да.
– Жок. Эмне менин тумшугум да сеникиндей болуп калсын дейсиңби?

Нурбек Абдыкадыров
sport@super.kg



Репортаж - Ит уруштуруу - катаал спорт

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(19)
15.04.2011. 22:43 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
70
Катталган:
11-01-2011
Соӊку аракети:
11-03-2012 10:38
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ордолуу Ош
0
Мен ушу жаныбарлардын урушун эч колдобойм,бечара жаныбарлар эле кыйналышат,кээ бирлери олуп да кетишет,аларды мушташтырып коюп жыргап корушот. Адам заты ушунчалык мыкаачы болушат экен,журогум кейип кетет...
Super TV
16.04.2011. 02:03 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
119
Катталган:
13-11-2010
Соӊку аракети:
16-11-2018 19:47
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
0
Менида итим бар эле, айылда итер арсында атаман эле, бироо дары берип олтургон, коро албай, аты Мойнок эле. Ит адамдын досу!.
Super TV
16.04.2011. 07:53 
Тайпасы:
Тартип бузгандар
Комментарийлердин саны:
63
Катталган:
29-09-2010
Соӊку аракети:
08-01-2014 15:07
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Авксом
0
Чындыгында "Ит адамдын досу"-дегенге 100 пайыз кошуламын.Менин да немис овчарка породасындагы итим бар.Кичуу кезибизде бир тууган иним экообуз аны менен аябай коп ойночуубуз.Коп эле жолу озубуз жашаган уйду ар кандай жоочун меймандардан кооруп турат.
Super TV
16.04.2011. 12:33 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
102
Катталган:
08-04-2011
Соӊку аракети:
07-04-2017 23:34
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
BISHKEK
0
Jaratilishtin balasi bolgon karishkirdin kanchigina ayabai booorum oorup ketti i anan it urushturu uchunchalik adamdar uchun kizik boolorun bilbeptirmin
16.04.2011. 14:06 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
485
Катталган:
06-12-2009
Соӊку аракети:
12-11-2018 20:43
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Kg-Ош
0
Анегдот жакты мага.
Super TV
17.04.2011. 20:39 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
8
Катталган:
26-08-2010
Соӊку аракети:
04-03-2014 00:49
Жынысы:
Белгисиз
0
Супер инфонун жамааты. Тасмага рахмат айтам. Башындагы ырдын атын жиберип койсонуздар ыраазы болмокмун.Сураныч.
Super TV
18.04.2011. 11:15 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
475
Катталган:
01-07-2009
Соӊку аракети:
27-07-2018 14:39
Жынысы:
Белгисиз
0
Күчүктөрүн көрүп тимеле эзилип-элжиреп кеттим.Аябай былтыйган, тооооомпок экен го. Иттери да сооонун экен. Мага аябай жакты.
18.04.2011. 14:16 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
49
Катталган:
19-08-2010
Соӊку аракети:
11-01-2012 22:45
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Аииий 30 итине тамакты кантип берет?
19.04.2011. 17:42 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
298
Катталган:
06-11-2010
Соӊку аракети:
19-09-2018 16:40
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Россия
0
Журогу таш неме экен. Озу багып чонойткон кучукторун кантип сатат да, кантип мушташка кошот? Олумго башын байлап берип атпайбы!?!? Уффф.......
20.04.2011. 16:38 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
157
Катталган:
06-10-2010
Соӊку аракети:
01-09-2015 08:24
Жынысы:
Белгисиз
0
Oi bul itter emne bolup kalyptyr,erejesiz er mushtashta adamdar dele olup jatpaiby :(
21.04.2011. 13:32 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
02-03-2011
Соӊку аракети:
07-07-2017 16:47
Жынысы:
Белгисиз
0
акча керек болсо сатат да аларды ошол учун чонойтот да
Super TV
21.04.2011. 23:03 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
72
Катталган:
04-03-2011
Соӊку аракети:
16-08-2017 16:21
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Ким итти жакшы корсо "Хатико" деген кинону коргуло!
Super TV
23.04.2011. 17:05 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
26-04-2010
Соӊку аракети:
02-10-2013 20:41
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Россия Санкт-Петербург
0
а мага иттерди уруштурганы жакпады
25.04.2011. 03:43 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
83
Катталган:
27-03-2010
Соӊку аракети:
28-12-2012 05:10
Жынысы:
Белгисиз
0
ооо Алабай! бизде да Алабай бар, бирок абдан коркунучтуу раса экен, кишиге оной эле кол салат
25.04.2011. 03:46 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
83
Катталган:
27-03-2010
Соӊку аракети:
28-12-2012 05:10
Жынысы:
Белгисиз
0
ой жаныыы! сонун кучуктор экен! кымбат болгондору гана жаман да! баасы да, жашоосу да
Super TV
26.04.2011. 00:11 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
49
Катталган:
19-08-2010
Соӊку аракети:
11-01-2012 22:45
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Кыргызстанда самый жакшы иттер болсун дейм да дегени кулкуму келтирди да достор)))))Ансыз да иттер толтура кыргызда мамкызматчыларды айтам!!!
Super TV
12.06.2014. 21:27 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
16-07-2010
Соӊку аракети:
24-11-2017 19:14
Жынысы:
Белгисиз
0
Супер инфо сураныч ырдын атын жазып жибергилечи сураныч!
Super TV
20.06.2014. 04:08 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
1
Катталган:
31-12-2013
Соӊку аракети:
18-10-2014 22:28
Жынысы:
Белгисиз
0
Мендагы суранамын ырдын атын билип беруунорду сураныч???
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: