Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

«АТАҢ МАГА СЕНИ КУМАРДА УТТУРУП ИЙГЕН!»

№254 14-20-сентябрь, 2007-ж.


Көзгө сайса көрүнгүс караңгылык кучагында айдың талаада эрбеңдей бир караан­ келет. Жаңыдан эгини орулган талаада кээде эт-бетинен кетип жыгылып, томолонуп кулаганына да кайыл. Салаа-салаа жаш жууган көз алдына атасынын “мени кечир, кызым” деп солуктап ыйлаганы, оозунан көбүк агып диртилдей өлүп бараткан күйөөсүнүн элеси тасмадай чууруйт. Бир кезде тээ алыстан бүлбүл жанган чырактар көрүндү. Ошол жарыктарга жетсе эле башына түшкөн мүшкүлдүн баары унутулуп калчудай, калканч, тирөөч табылчудай умтулуп баратты.

ЧЫМЧЫКТЫН УЯСЫНДАЙ ЖАЙЛУУ ЭЛЕ
Мени кечир, кызым! Мен кургурду кечире көр!
«Дагы ичип келген тура. Деги чоң адамдын өзүндө акыл болбосо, миң айтып, зар какшаганың бир пул экен...» Көп күн ичип, түнү бою уктабай чыкканга көздөрү кутурган иттикиндей кызара канталап, сакалдары өсүп кеткен атасынын кебетесин көргөн кызы ичинен сүйлөнө бир алдын ыйлагысы келип, бир алдын жийиркенип алды. Ушул тапта башын салаңдата өзүнөн кечирим сурап, ыйлап жаткан адам бир кездеги сүйүктүү атакеси экенине ишене да албай кетти. Тобо-о, адам дегениң ушунчалык да өзгөрөт экен, ээ?! Тоону томкоруп, ойду омкорчудай демдүү атасы эми кандай кейипке түштү? Не себептен?
Мастыктан шылкылдаган атасын жийиркене жетелеп барып жаткызып коюп чыга жөнөдү. Негедир босогодон токтоп кайрылып караса, атасы көздөрүн жалдыратып узата тиктеп туруптур. Көзүн­дө арман, ыза, салаа-салаа жаш... Ошондо неге атасы менен сүйлөшүп, эмне үчүн ыйлап кечирим сурап жатканын такып сурап албады эле? Жүрөгү кысылып, чыккыча шашкан. Жумушта отуруп да санаасы тынчыбай койду. Түш ченде телефону чырылдаганда трубканы көтөрө салып, ошол турган жеринде катып калды. Атасы Асан өзүн-өзү асып алыптыр. Эмне үчүн мындай кылганын үйбү­лөсү билбеген бойдон кала беришти.
Ооба, учурунда акчаны тутамдап жүргөн Асан акыркы эки жылда иши жүрүш­пөй, улам банкрот болуп кыйналып, ичип, эки-үч күндөп үйгө түнөбөй калчу адат таап алган. Анын ичип кеткенине жиндеп, бири да жанына отуруп эмнеликтен ичип жатканын, эмне маселе аны мынчалык кыйнап жатканын такып сурашпаган эле. Атасы жөн өлбөй артынан чуусу эми башталаар чатак иш таштап кеткенин билишкен да жок. Ыйлап-сыктап жайына беришип, кыркын өткөзүп, анан тынчып отуруп калышкан. Чымчыктын уясындай жайлуу болгон бул үйдүн тынчтыгы августтун бир түнүндө бузулуп кетти.

“КЫЗДЫ ӨЗҮ ЖЕТКИЗИП БЕРИШИ КЕРЕК БОЛЧУ!”
Кечки тамакты ичкен соң бири диванга, бири жерге отуруп алып бактан жаңы терип келишкен шабдаалыдан жеп, кино көрүп отурушкан. Эшик адаттан тыш тарсылдап калганынан элейе бирин-бири карашып, ордунан ыргып турган иниси ким келгенин билмекке чыгып кеткен. Аңгыча эле күржүйгөн тажикпи, сартпы, айтор, эки жигит жана быжыгыр кара сакалдуу киши инисин жөөлөй кирип келишти.
– Бермет деген сенсиңби?- кара сакал көзүн тикирейте сурап калды.
– Ооба.
– Кийим-кечеңди бир сыйра алсаң болот. Ашыкчанын кереги жок. Биз менен кетесиң.
– К-кан-дайча? Сиздер кимсиздер?
– Аны бейиши болгур Асан айтып бериши керек эле.
– Эмне деп турасыңар? Жети түндө үйгө бастырып кирип, балдарымды коркуткудай силер кимсиңер?- баятадан бери үнү чыкпай буулуп калган энеси эми эсине келип, тигилерди жекире сүйлөдү.
– Эй, катын, сен унчукпа! Асан силерге баарын өзү айтып, кызыңды мага жеткизип бериши керек болчу. Коён жүрөктүк кылып өзүн-өзү өлтүрүп тынчып калды. «Ошентсем эле кутулуп кетем» дегени го. Ха! Тапкан экен маңбашты. Кызыңды мен кумардан утуп алгам.
– Утуп алгыдай кызым силерге мал бекен? Сен да тапкан экенсиң келесоону! Кызымдын бир тал чачын карматпайм! Бар, сыйыңар менен чыгып кеткиле! Болбосо азыр ит-акмагыңарды чыгарам!
– Эй, катын, дагы эскертем, чуу чыгарба!
– Үйгө келип алып башкаргыдай сен ким экенсиң?
Кара сакалды көкүрөккө муштамакчы болуп жулунган инисин эки жигиттин бири ага жеткирбей бир шилтегенде топудай эле учуп түштү.
– А-ай, балам! Кокуй, өлтүрдү-ү-ү, эл-журт! Баламды өлтүрдү!
Экинчи жигит баласын көздөй жулунуп, бакырган эненин жаагын карыштыра кармап туруп алды.
– Тийбе апама! Силерге мен керекмин, туурабы? Апамды коё бер, акмак!
Жаалданган Берметти жактыра тиктеген карасакал:
– Мунуң башка кеп. Эй, катын, чарылдап жулунбай деле койсоң болот. Кызыңды өлүмгө алып бараткан жокпуз. Туш-тарабы түгөл, жакшы жашоого алпарабыз. Айтканга көнүп, тилин тишине катып жүрсө, силерге да каралашып турамын. Болду, кепти көбөйтпөй жөнөйлү, жолубуз алыс.
Чырылдап ыйлаган энени, тырмышкан боз баланы жыга түртүп, кызды дегдеңдете жетелеп чыгып, машинага салышкан үчөө заматта зуулдай караңгылыкка сиңип кетишти. Башын эки муштуму менен койгулай бакырып-өкүрүп ыйлаган эненин үнүнөн улам кошуналар жүгүрүп чыгышып, эми эле жымжырт жаткан көчө чуру-чууга толуп чыкты.

АРГАСЫЗДАН БАШ БАЙЛОО
Канча жүргөндөрүн, кайсы жерге келгендерин билбейт. Жол ката кара сакалдын берген суроолоруна мисирейип жооп бербей койду. Атүгүл алкымын бууп келип калган көз жашын ичине жута мисирейет.
Кара сакалдын аты Садык экен. Келгендин эртеси күнү маңдайына келип кеп баштады.
– Атаң Асан экөөбүз нечен жыл чогуу иштедик. Силер анда кичинекейсиңер. Асандын колундагы тутам-тутам акчалар кайдан келип жатканына башыңар деле жетпесе керек. Алгач мал, эт сатып баштаган элек. Бара-бара башка ишке өттүк. Эки-үч айда бир ирет жакшы иштеп койсоң, жарым жылда тапкан пайданы таап коёт экенсиң. Баңги соодага өткөн соң байланыштар, тааныштар да акырындап көбөйө берди. Асан менден он жашка улуу болоор эле. Итибиз чөп жеп, ишибиз абдан жүрүшүп кеткенде аны Кудай урду. Ишенип чогуу иштеп жүргөн мени сатып кетти. Анын айынан түрмөдө отурдум. Дагы багым бар экен, акчаны аябай берип жатып үч жылга гана кесилдим. Ошондо өзүмө “аман-эсен бул жерден чыксам, терисин тескери сыйырып, кызын күң кылам” деп ант бергем. Эми Кудай ыраматылык кылсын, өлгөн адамдын артынан жамандаган болбойт. Терисин сыйырган деле жокмун. Болгону, атаң менен кумар ойноп, бүтүндөй акчасын шылып, ага үстөк сендей сулуу кызын утуп алдым. Башында “мени сатып кеткен күнөөңдү жууп, мага тиешелүү акчаны жөн эле сыйың менен төлө. Оюнга азгырылба. Аягында чыга албай отуруп калышың мүмкүн. Ырас, ойносоң, анда аягына дейре ойнойсуң. Орто жолдон кыйшалактамай жок!” деп айтканбыз. Ошондо эле ойной албасын билген соң менден кечиримин сурап, ыраазы кылып алып чыгып кетсе болот эле. Жок, антпеди. Менин кыжырымды келтирип, “ойнойм” деп туруп алды. Анан эмне болду? Мына өзүң көрүп турасың.
Садык андан 18 жашка улуу эле. Качып кетүүгө же милицияга кабарлоого эч бир шарты болбоду. Жер муштап ыйлап калган энеси көз алдынан кетпей, бийик коргондуу Садыктын үйүнөн чыга албасына көзү жеткен соң: “Апамдын дайынын билип бер. Аны менен сүйлөш­түр­сөң гана сага аял болууга макул болом”,- деп шарт койду. Кантсе да карышкыр эмеспи: “Абайлагын, сулуу. Милиция чакырчу болсоң, кармалган күндө да эки күндө чыгып кетем, күчтүү тааныштар бар. Анан апаң экөөңдү кошуп туруп тырпыратып башыңарды жулуп алам. Атаңдын айынан түрмөдө отурганым эле жетишет”,- деп жыландын башын чыгара коркутуп койду.
Эртеси телефон менен байланыштырып берди. Апасы, иниси аман-эсен экен. Милицияга арыз жазышып, алар Берметтин дайынын таппай жатышыптыр. Алкымын көз жашы бууп, солуктап араң турса да, энеси менен инисинин эртеңкисин ойлоп: “Арызыңарды кайра алгыла. Кызыбызды алакачып кетиптир дегиле”,- деп тынчытып, кара сакалга өзүнүн башын байлап берди.
Ишти мынчалык жеңил бүтүп калат деп ойлобосо керек. Садык өзүнчө кыңылдай ырдап, тимеле көңүлү куунак. Кабагын ачпай салкын мамиле кылса да, чатак салбай тынчып калган Берметтин ичинде кандай бороон-чапкын жүрүп жатканын капарына да албады. Бул мезгилде...

КЫЗМАТКА КЫЯНАТТЫК
Жалалабаттагы кичинекей айылга участкалык милиция кызматкери болуп келген Керим ашыгы Берметтин күйөөгө чыкканына азыр да ишенип-ишене албай капалуу. “Алакачып кетишиптир” дегенди укканда жаалданганычы?! Энеси “кызымды алакачып кетишти” деп арыз жазып келгенинде ким болсо да эки чайнап бир жутчудай болгон эле. Бирок, энеси эки күндөн кийин келди да, арызын алып кете берди. “Кызым макул болуп отуруп калды”,- деди. Кайда кеткенин сураса, көңүлсүз гана: “Өзбекстанга”,- деп койду. Ошондон бери Керим аялуу буюмунан айрылып калгансып көңүлү чөгүңкү. Экөө таанышкан биринчи күндү, айылды аралай кеткен чоң жолду эстеп, азыр да ал жолдон Бермет көрүнө калчудай улутуна артын карай берет. Ошентип, күттүр­гөн ашыгы көпкө сагындырып жүрүп акыры келди. Болгондо да адамдын жүрөк үшүн алчудай кеп айтып, боздоп келди.
Кечинде милициякананын эшигин бирөө тыкылдатып калганынан эшикти ачкан. Ооздо Бермет туруптур. Тыным албай чуркап келгенби, эки бети албырып, чачтары жоолугунан чыгып, энтигип алыптыр. Үн-сөзсүз кучагына бой таштап солуктап ыйлап жиберди. Жашынан эңсеген кесибине ээ болгонуна корстон болгон Керим азырынча алкы бузула элек, кесибине кыянаттык кылууну оюна да албаган жигит эле. Бирок, көз жашын көлдөтө ыйлап, кейиштүү тагдырын айтып берген Бермет үчүн баарына даяр экенин сезди. Берметтен болгон окуяны уккандын эртеси “ооруп жатам” деп шылтоолоп жетекчиликтен уруксат сурап, таң эрте тааныштары менен Бишкекти көздөй жол алды. Жалдырай караган Берметти колунан чыгып кетчүдөй кармап алган. Түнү бою жол жүргөн экөө таң эрте темир жол вокзалына келишти. Бул жердеги милиция бөлүмүнүн башчысы жакын досу боло турган. Ал досу экөө­нү зарыктырбай бат эле келип, ал-жай сурашкан соң Керимдин өтүнүчү менен поезд коштоочуга дайындап туруп Берметти Москва поездине салып жиберди.
– Эч нерседен кам санаба! Өзүңө жакшы кара. Мен дайындап койдум, тосуп алышат. Өзүлөрү жайгаштырып коюшат. Апаңдан кабатыр болбо, мен кабар алып турам!
Кечээтеден бери он жолу айткан кептерин дагы кайталай оор үшкүрүнүп алып, жылып жөнөгөн поездди коштой кыйкыра чуркап барып токтоду.
Ошондон үч күн өткөн соң Өзбекстандык милициядагы тааныштарынан “көп­чү­лүккө белгилүү болгон Садыкты каршылаштары үйүнөн ууландырып өл­түрүп, жакында эле үйлөнгөн сулуу, жаш аялын алып кетишиптир” деген маалыматты укту. Демек, Садыктын өлүмүн каршылаштарынан көрүп жатышкан экен. Садыкты дайыма коштоп жүргөн ишенимдүү эки жигити бирөөлөр менен түнкү клубда уруша кетишип, аягы атышууга чейин барып, милиция келгиче жер жуткандай качып жоголушуптур. Азыр экөө издөөдө экен. “Демек, өз арбайын сого албай жашырынып жүргөн экөө Садыкты ким өлтүргөнүн изилдеп отурууга чамалары жок. Берметти деле издей алышпайт. Бечара кыз жакшы эле түйшүк тартты. Эми ал бактылуу болушу керек! Жанагы кылмышка ал аргасыз барды. Ал кылмышкер эмес!”
Арадан бир күн өткөрүп, Берметтин энесинин ал-жайын сурап коюу үчүн бараткан Керим айжамалы келишкен ашыгын элестетип алып жүрөгү булкунуп кетти. “Тагдыр эми бизди кошобу же дагы бир тоскоолдугун даярдап турабы?” Мындай суроолорго жооп таба албаса да, илгери үмүтүнө жетелене шайдоот баратты.

Айбек Нурадилов


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(1)
22.04.2015. 18:15 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
10
Катталган:
31-03-2015
Соӊку аракети:
25-05-2018 11:23
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
-1
Кандай гана окунучтуу, рахмат сизге Айбек Нурадилов. Мен бир адабий чыгарма окгандай эле болдум.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: