Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Чолпон Орозобекова, «Де факто» гезитинин баш редактору: «БАКИЕВДЕРдин КУУГУНУНАН АМАН КАЛГАНЫБЫЗГА КУБАНАМ»

№444 6-12-май, 2011-жыл


Алыскы Женевада жүргөн кыргыздын азамат уулу, кайраттуу кызы бар, Жеңишбек Эдигеев жана Чолпон Орозобекова деген. Бул эки журналист Бакиевдин бийлигинен бир топ ыдык көрүп, акыры жан аргасын кылып Швейцарияга качып кетүүгө аргасыз болушкан. Интернет аркылуу байланышып, калемдешибиз Чолпон Орозобекова менен маек курдук.

– Чолпон эже, “Де фактонун” тагдыры Кыргызстанга маалым. Анын кыска убакыт аралыгында “саясатчы” гезиттерди артта калтырып, кандай чыкканы, ажыдаардын куйругун басып жабылганы... Аман калуунун аракетинде чет жерди көздөй кеткенсиздер. Ушул күнгө чейин кантип күн көрдүңүздөр?
– Бакиевдердин тушунда эркин журналисттерге мурда-кийин болуп көрбөгөндөй катаал мамиле жасалды. Ал заманды Кыргызстандын маалымат айдыңындагы “кара тилке” болду деп эсептейм. Жолдошум Жеңишбек Эдигеев экөөбүздүн башыбыздан көп нерсе өттү. Аркабыздан салып койгон криминалды да көрдүк. Ошол кримдүйнө аралашпаганда биз кетмек эмеспиз. Мага каршы кылмыш иш козгоп, 5 жылга кесебиз дегени да криминалдын аралашканынын алдында шоона эшпей калган.
Азыр баарын эстеп отуруп, аман калганыбызга кубанам. Биз өлкөдөн чыгып кеткен соң Сыргак Абдылдаевге кол салуу болду. Геннадий Павлюкту өлтүрүп коюшту. Мунун баары бири-бирине байланыштуу. Экөө тең оппозициячыл күчтөрдүн гезитин чыгармакчы болуп жүрүшкөн.
Акыркы кездери биздин коопсуздукка жадакалса эл аралык коомчулук тынчсыздана баштаган. Акыры ошол эл аралык уюмдардын жардамы менен өлкөдөн чыгып кеткенге аргасыз болдук. Каякка барарыбызды деле билген эмеспиз. Мына 3 жылга чукулдап калды, Женевада жашап жатабыз. Бул шаар эл аралык уюмдардын жана маалымат каражаттардын ордосу. Келгенден бери жолдошум экөөбүз тең баш көтөрбөй окудук, тырышып көп иштерди жасадык. Экөөбүз тең магистратурада окуп жатабыз. Журналистикасыз жашай албайт экенбиз. Эң башкысы, мен үчүн утуш – англис тилинде жазууну үйрөндүм. Англис тилиндеги эл аралык медиа каражаттар “Эркин Европа”, “Азаттык” үналгысынын англис тилиндеги сайты, “EurasiaNet” интернет-ресурсу менен кызматташып, бир топ макалаларым жарыяланды.
– “Бакиевдерге бир сомдон” деп акция уюштуруп, окурмандардан акча чогултуп, бийликтин күйбөгөн жерин күл кылган элеңиздер. Ал акциянын максаты эмнеде эле?
– Аны айлабыз куруп, бийликтин акыйкатсыздыгына туруштук берүү үчүн баштаганбыз. Жаныш Бакиевдин студент баласы машина менен келатып бир адамды сүзүп өлтүрөт. Каза болгон жапжаш кыргыз жигиттин туугандарынын айтып бергени боюнча, бул окуяны алгач “Алиби” жазып чыккан. Биз ошол макалага таянып, бирок өз комментарийлерибиз менен жарыялаганбыз. Ошентип, эки гезит Жаныш Бакиевдин каарына калдык. Соттон сотко сүйрөштү. Анан эки гезитке тең 1 миллион сом айып тагылды. Кошоматчы соттордун адилетсиздигине нааразычылык катары анан жанагы “Бакиевдерге 1 сомдон жардам” деп акция баштадык. Редакцияга келген окурмандар сары, бырышкан-тырышкан 1 сомдуктарды каргап туруп таштап жатышты да. Көрсө, ошондо эле эл ал бийликти жек көрүп калган экен. Ошентип, ал акция Бакиевдердин тойбогон кекиртегине каршы чоң саясий акцияга айланып кетти. Редакцияга оппозициялык саясатчыларды кой, мамлекеттик органда иштегендер жашырынып келип жатышты. Бишкектеги бир райондук салык инспекциясынын жамааты 1 сомдон чогултушуп, эки аял кызматкери таштап кетишкен.
Ак үйдө болсо чачын жулуп жатышты. Айрыкча Жаныш Бакиев ушул акциядан кийин катуу кекенди. Анан салык системасындагы коррупция тууралуу жазганыбыз үчүн мага Кылмыш кодексинин 329-беренеси боюнча иш козголуп, 5 жылга кесмек болушту. Бул берене дегеле журналисттерге туура келбейт экен. Андан сырткары сот бизге Арстанбек Ногоев, Таалай Далбаев, Темирбек Курманбеков жана Республикалык салык комитетинин атынан жазылган арыз боюнча дагы 4 миллион сом айып салды. Сотко бизди чакырып убара болбой эле моюнга илип коюшту. Кеңсени тинтишти. Соттук териштирүүлөр эчтеке эмес, бара-бара өмүрүбүзгө коркунуч күчөдү.
– “Адамдардын чыныгы жүзү жакшылыкта эмес, кыйынчылыкта билинет” дейт. Ошол күндөрдөн алган сабагыңыз кандай болду?
– Туура айтасыз, оор күндөрдө кимдин ким экени билинет экен. Биздин териштирүүгө абдан көп адам аралашты, арачалап калгысы келди. Алардын моралдык колдоосун эч качан унутпайм. Ал кезде оппозициячыл саясатчылар ансыз деле өз жандарын канжыгага байлап коюп жүрүшкөн да. Ага карабай бизди коргоп калууга далалат жасашты. Укук коргоочулар Төлөйкан Исмаилова, Азиза Абдрасулова эжелерге абдан ыраазымын. Биз өлкөдөн чыгып кеткен соң Кыргызстанда калган бир туугандарыбызга да басым болуп, суракка алынган учурлар болду. Ошондо ушул укук коргоочулар тынчсызданып, коргоого алып жатышты.
– Кылмыш иштер, аңдымай, коркутуп-үркүтүүлөр баары болду дегендей... Айрыкча эмне эсиңизде калды?
– Адамдар..., адамдардын мамилеси. Мага каршы кылмыш иш алгач Биринчи Май райондук сотунда каралып баштады. Анан судья Султан Бөкөшев капыстан эле биздин суранычты канааттандырып, ишти кайра тергөөгө жөнөттү. Күткөн эмеспиз, таң калдык. Кийин уксам, ал судья профессор Жамгырбек Бөкөшевдин баласы экен. Ал киши мени окуткан эле. “Эмне кылсаң да бул иштен кутул, караба” деген экен баласына. Соттун чечимин алайын деп барсам, Султан Бөкөшев тышта туруптур. Маанайы жаман, тамеки чегип. Учурашарым менен эле “мага жолобоңуз” десе болобу. “Мени менен сүйлөшпөй эле коюңузчу, кабинетиме да кирбеңиз. Сиздин азабыңызды тартып жатам” деди. Көрсө, кайра тергөөгө кетиргени үчүн Жаныш Бакиев сазайын берип жатыптыр.  
Дагы бир окуя, университетте окуткан агайым бар, Мамыр Толубаев деген. Маданияттуу, чынчыл, жакшы адам. Студенттердин баары жакшы көрчү. Жаныш Бакиевдин баласы менен соттошуп жатканда Илимдер Академиясынын Тил институту корутунду берген да, “бул макала калп” деп. Анда ошол агайдын колу турган. Бир күнү кокустан көчөдөн жолугуп калдык. Агай көзүнө жаш алып болкулдап ыйлады. “Эл караган бетимди жер каратышты, кайсы бетим менен ошону жазып берет элем?” деп кечирим сурайт. Корутундуну жазып, даярдап, агайдан сурабай туруп атын коюп салышыптыр. Ушул өңдүү ыйман менен бийликтин жексурдугунун ортосунда кыйналган адамдар эсимде калды.
– Кээ бир гезиттер, атын атабай эле коёлу, өткөн бийлик менен коюн-колтук алышып, адамдардын эч кимдин аралашууга акысы жок жеке турмушун аңдып, “ким экенин тапчы” деп кечээки эле үзөңгүлөштөрүн мазактаганга чейин барды. Силерге да ошондой заказдар же сунуштар болду беле?
– Бизге Бакиевдерден ар кыл сунуштар болду. Тамырыбызды тартып, ийге келтирип да көрөлү дешти. Жаныш Бакиевдин адамдары “кечирим сураган текст жазып беребиз, ошону жарыяла” дешти. Мен башында эле айткам, кечирим сурабайбыз деп. Анан күчкө салууга өтүштү. Максим, жалтыраган нерсенин баарын тартып алууга көнгөн неме гезитти алгысы келди. “Акцияларды берсеңер, баары жайында болот” деп демитишти, болбогондо кызмат да сунушташты, Ысык-Көлгө же Нарынга губернаторго орун басар бол деп. Муну укканда биротоло түңүлдүм.
– Сизге каршы козголгон кылмыш иши бар эле. Ал иштин чын-бышыгына жетип, акты-ак, көктү-көк дечү заман келди го дейм?..
– Ал иш Баш прокуратуранын имаратында өрттөнүп кетиптир. Ушундай маалымат алдым, чын-бышыгын билбейм. Бирок кылмыш иши расмий жабыла элек. Азыр өлкөдө кырдаал оор, укук коргоо органдарынын иши чачтан көп болсо керек. Ал иш заказ менен эле козголгон да, акыры жабыла турган иш.
– Бакиевдер жаптырып салган гезитти кайра чыгаруу алдында турасыздар. Кайрадан эле оппозициялык маанайда болобу? Дегеним, ошо кезде силерге колдоо көрсөткөн инсандар азыр бийликте эмеспи?
– Ооба, ошо кезде бийликке каршы күрөшкөндөр азыр бийликте. Өлкө тагдырын колго алышты. Мурда сындап келишсе, эми өздөрү жооптуу. Анын үстүнө гезит алардын менчиги эмес да. Азыр Кыргызстанда акчалуу саясатчыларда гезит ачуу модага айланыптыр. Мунун баары убактылуу экенин өзүңөр деле жакшы билесиңер. Шайлоодон кийин көбү жабылат. Шайлоону максат кылсак, парламенттик шайлоонун алдынан эле иштетип баштамакпыз. Бир нече партиялар сунуш кылышты, макул болбодук. Туура бир жылдан бери эл аралык уюмдарга долбоор жазып жатып жолдошум экөөбүз грант эсебинде каражат таптык. Эл аралык уюмдар деле бир саясатчыга эмес, жалпы коомго кызмат кыла турган гезитке муктаждык бар экенин түшүнүшөт да.
– Кыргызстанда сөз эркиндиги бар деп ойлойсузбу? Дегеле Батыштагыдай сөз эркиндиги болоруна ишенесизби?
– Ишенүү кыйын. Ооба, азыр журналисттерге кысым байкалбайт. Бирок шайлоодон кийин кырдаал кайра эле өзгөрүп кетеби деп чочуйм.

Шаиста Шатманова
koom@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(8)
09.05.2011. 10:29 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
161
Катталган:
21-05-2007
Соӊку аракети:
24-05-2018 22:13
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек шаары
0
Бакиев карапайып элге тийген эмес байларга тийсе тийгендир биринчи бакиев жасаган иштерди жасап анан жамандасак мен кошулмакмын
09.05.2011. 10:51 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
151
Катталган:
10-07-2008
Соӊку аракети:
18-10-2017 16:16
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Жомоктогу сепил сарай
0
lider-kg, Бакиев карапайым элге тийбесе, анда кайсы киши жарыктын баасын эки эсе, уюлдук байланышка жарым сомду кошууга жол берди?
09.05.2011. 12:04 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
6
Катталган:
12-11-2010
Соӊку аракети:
26-11-2012 14:11
Жынысы:
Белгисиз
0
Bakievge dagy kan4a kunoolordu moununa ilet ekenbiz! Nu skol'ko mojno obvin9t' ego vo vsex smertnyx grexax! Bardygyna ozubuz kunoolubuz!
09.05.2011. 12:28 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
161
Катталган:
21-05-2007
Соӊку аракети:
24-05-2018 22:13
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек шаары
0
Кыргызстан учун кимин эмне жазадын жазгылачы санайлы
баарыбыз кыргыз учун иштеп атканбыз бакиев иштетбей койгон болчу
09.05.2011. 12:46 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
584
Катталган:
17-03-2008
Соӊку аракети:
29-05-2017 09:11
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Бул жерде кеп Жаныш Бакиев, анын уулу Асылбектин кокустан бироону сузуп кетип олтуруп алганы, ал кылмышын атасына таянып жаап салганы тууралуу айтылууда. Эгер ал карапайым айдоочу болсо жазасын алмак да. Ошентип жазган журналисттердин башына кандай кун салышканы айтылып жатат.Муну каралоо дегенге болбойт.
09.05.2011. 13:58 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
215
Катталган:
03-09-2010
Соӊку аракети:
01-02-2017 15:02
Жынысы:
Белгисиз
0
Konfetka biz oruscha bilbeybiz kyrgyzcha jaz. bakievdi sen unutsan biz unuta elekpiz.
jaman ishterinn
10.05.2011. 22:41 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
48
Катталган:
22-06-2008
Соӊку аракети:
12-08-2015 13:58
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Kyrgyzstan
0
Syz barynan kyiynsyz.En negizgysy den-soolykta bolynyzdar joldoshynyz menen.
Eje ertereek kelip sayattyn kozyn acha soz menen baaryn talkalanyzchy.
Jyrogym ailanat da ailanat. Aila jok ymytonyp jashap tyraly.
12.05.2011. 08:24 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
56
Катталган:
16-12-2010
Соӊку аракети:
18-02-2013 12:11
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек- Жалал Абад
0
Ошондой акцияны Озбекистанга барып кылып корсо Каримов ошол куну тууган уругун кошуп жок кылмак эч нерсе сурап отурбай эле,президенттин наамына доо кетиргени учун жакшы эле жаза алышы керек болчу, дагы аздык кылып калыптыр.......
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: