Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Акун ата: «ИТТИ ТИРҮҮЛӨЙ ЖУЛМАЛАП ЖЕГЕНБИЗ»

№444 6-12-май, 2011-жыл


Улуу Жеңиш майрамын утурлай Экинчи дүйнөлүк согуштун катышуучусу, жашы 91ге келсе да баскан-турганы тың Акун Ибраев атаны куттуктап, сөзгө тарттык. «Жеңиш» сөзүн уккан ардагердин кубанычы жылмайган жүзүнөн билинип турду. Ал согуштагы тозоктуу күндөрүн эстеп, оор үшкүрүү менен кеп салып берди.

Биз турмушка аталардан кеч келип,
Тээ батышта согуш отун кечпедик.
Ал аталар төрөлө элек биз үчүн,
Кала берди танк алдында тепселип...

КАН КҮЙГӨН СОГУШ ТАЛААСЫ
1940-жылы 18 жашымда аскерге чакырылдым. 1941-жылы февраль айында Германия менен болгон тынчтык келишим бузулуп, бизди Белоруссия фронтуна согушка жөнөтүштү. Мына ошол жерден кан күйгөн чыныгы согушка күбө болдум. Немистин танкалары, аскерлери кирип келип, октор мөндүрдөй жаай баштады. Жаныңда жүргөн кишилерге ок жаңылып, көз алдыңда кызыл ала канга боёлуп кулап жатканын көрүп, атышуудан башкасынын баарын унутуп коёт экенсиң. Жаныбыз тынган жок. Түн ичинде да атышуу уланып турду. Артиллериялык взводдо мээлегич болчумун. Немистердин танкаларын токтотууга болгон күчүбүздү жумшап жаттык. Ошол учурда биздин артиллериялык взводго снаряд түшүп, курал-жарактарыбыз күйүп кетти. Кудай сактап өзүбүз аман калдык. Душмандар күчтөнүп, курчоого ала баштаганда Вязьма шаарын көздөй качып жөнөдүк.

ТУТКУНДАГЫ КҮНДӨР...
Смоленский токоюнан өтүп баратканбыз. Күүгүм кирип калган. Бир маалда танкалар жарыктарын күйгүзүп-өчүрө баштады. Түшүнбөй эле туруп калдык. Көрсө, немистердин так ортосуна барып калыптырбыз. Атып салат го деп коркуп, өңүбүз купкуу. Баарыбызды лагерге алып келип камашты. Жашоонун баркын ошондо билдим. Жегенибиз сууга бышкан тузу жок картөшкө, бир кесим нан. Анысы аз келгенсип канды соргон биттер. Ачка болгондо эч нерсени ылгабай калат экенсиң.
Бир жолу кишилер топтошуп эле ызы-чуу түшүп калышты. Барсам, зым тосмонун жанынан бир итти кармап алып тирүүлөй эле жулмалап, терисин сыйрып, этин талашып жатышыптыр. Мен да бир үзүм алганга жетишип, аны отко кактап бышырып жедим. Туткундар ачкадан өлүп, алардын сөөгүн чыгарып салган киши жок жаткан жеринде калып жатты.

ТУТКУНДАН КАЧУУ...
– Үч айдан кийин биздин армия шаарды бошотууга келаткандыктан, лагерди кайтаруу начарлай баштаган. Ошол учурдан пайдаланып, күүгүм кирип, туман түшүп турганда жанымдагыларга «качасыңарбы?» дедим. Алар «ажалыңдан мурун өлөсүң» деп болбой коюшту. Анан бир орус жигитке «качтык» десем, «кантип качабыз?» деди. Туткундарды курчап тосуп койгон тикенек зымды күн мурунтан кыйып даярдап койгон элек. Ошол жерден чыгып, токойду карай качып жөнөдүк. Корккондон чарчаганыбызды билбей чуркап кете бердик.

«НЕМИСТИН ЖАРАНДЫГЫН АЛДЫМ»
– Ошентип, токойдун чет жагынан 5-6 үй көрүндү. Бир үйдүн короосуна келдик да, аштоого орус экөөбүз “өлсөк бир өлөбүз, качып кетмей жок” деп колду бекем кармашкан бойдон уктап калыптырбыз. “Ой, мамочка!” деген кыйкырыктан улам чочуп ойгонсок, бир кемпир качып баратат. Көрсө, уй сааганы келаткан неме бизди көрүп жүрөгү түшүп калган экен. Ал кемпир советтик аскерлер экенибизди билгенден кийин экөөбүздүн курсагыбызды тойгузуп, жуунтуп, таза кийимдерди кийгизди да, бизди курбусуна тапшырды. Ал бизге немистин паспортун алып берип, менин атымды Николай Михайлов деп өзгөртүп багып алды. Бул жердин тургундары немистерге баш ийип, алардын жарандыгын алышыптыр. Ошентип, кемпирдин баласы болуп жашап, жергиликтүү советтик партизандар менен бирге душмандар жөнүндөгү маалыматтарды биз тарапка жөнөтүп турдук.

«ЭРТЕДЕН КЕЧКЕ БИТ ТЕРМЕЙ...»
– Төрт айдан кийин немистер бизди лагерге камай турган болушту. Партизандар менен бирге качып кетели десек, «кемпирлерди атып таштайбыз» дешти. Ошентип, орус экөөбүздү 40 миңге жакын туткун камалган Могилёв лагерине камашты. Кайрадан баягыдай сууга бышкан тузу жок картөшкө.
Камалган жайда даараткана жок, заарабызды идиштерге толтуруп, жаткан жерибизге эле төкмөй. Кээ бирлери тамактарын жебей заара куйган идишине салып сатат. Жытына киши чыдагыс. Эртеден кечке эрмегибиз бит термей. Тим эле чууруйт. Көйнөктү силкип чогултсаң, бир ууч чыгат. Айла жок, баарына баш ийип күн өткөрүп жаттык. Ошентип, тозоктун ордосу болгон жайдагы 40 миңге жакын туткундан 542 киши гана тирүү калдык. Баары ачкадан, кашык каның калгыча соргон биттердин айынан көз жумушту. Тирүү калгандарды бөлүштүрүп, согуш болуп жаткан жерлерге жумушка айдады.

«АМЕРИКАЛЫКТАРДЫН ТУТКУНУ БОЛДУМ»
– Мени Франция менен Германиянын чек арасында дзот курдурууга салышты. Дзотторду куруп жаткан жерибизден англичандар менен американын аскерлери басып алышып, алардын туткуну болдук. Бирок алар советтик аскерлерди жакшы шартта кармашты. Үч маал ысык тамак, кийимдер таза. Ал эми немистерге аябай кыйын болду. Немистик лагерде биз көргөн күндөр алардын башына түштү. Согуш аяктагандан кийин, 1946-жылы СССР менен америкалыктар туткундарды алмашканга чейин алардын колунда жүрдүк.

«СОГУШ» СӨЗҮ ӨЧСӨ ЭКЕН!»
Башынан өткөргөн окуяларын эстеп, айтып жаткан сайын көзүнөн жаш тегеренген Акун ата: “Эч качан согуш болбосун! Кээде түшүмдө согуштагы күндөрдү көргөндө, чочуп ордумдан тура калып, көзүмдөн жаш куюлуп кетет. Кан төгүлбөсүн! «Согуш» деген сөз өчсө экен! Кыргыз элим, деги эле бүтүндөй адамзат баласы ынтымактуу жашасын! Кудай биз көргөндү силерге көргөзбөсүн!”- деген тилектери менен сөзүн жыйынтыктады.

Кубаныч Сыдыков
koom@super.kg



Адамзат согушсуз жашай алабы?

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  5 
Комментарийлер(10)
09.05.2011. 17:59 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
26
Катталган:
12-11-2010
Соӊку аракети:
19-09-2018 00:15
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Moskva
0
Menin chon atam da tayatam da oshol aty ochkur sogushta kurman bolushkan:(
10.05.2011. 22:36 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
5
Катталган:
10-05-2011
Соӊку аракети:
31-05-2011 21:45
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек
0
Сиздерге баш ийип таазим кылабыз. дагы коп жашагыла!!!
12.05.2011. 23:07 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
76
Катталган:
11-12-2010
Соӊку аракети:
13-11-2018 08:02
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ош
0
Албетте жашай алат
13.05.2011. 18:05 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
110
Катталган:
04-02-2011
Соӊку аракети:
13-01-2018 00:18
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Ростов-на-Дону
0
Чон ата-бабаларга рахмат.Эркиндикте жашап журобуз!
15.05.2011. 22:47 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
142
Катталган:
04-11-2010
Соӊку аракети:
17-08-2011 13:23
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Upsalla, Sweden
0
Аталарга терен таазим!
Super TV
16.08.2011. 12:54 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
56
Катталган:
16-12-2010
Соӊку аракети:
18-02-2013 12:11
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Бишкек- Жалал Абад
0
ээ кантип болсун, жерге адам батпай кетпейби анда-:))
Super TV
14.09.2011. 15:14 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
17
Катталган:
26-07-2011
Соӊку аракети:
11-02-2012 19:31
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Балыкчы
0
канчалаган кылымдар бою согушуп келишкен
Super TV
24.05.2013. 00:46 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
21
Катталган:
23-05-2013
Соӊку аракети:
18-12-2015 14:13
Жынысы:
Белгисиз
0
Согуштан Кудай сактасын, бирок согушсуз адам жашай албайт,адам жаралгандан бери эле согушуп келатат,дагы деле согуша беришет, болгонун болгондой айтыш керек да...
Super TV
30.09.2013. 04:09 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
117
Катталган:
20-05-2013
Соӊку аракети:
02-09-2014 16:16
Жынысы:
Белгисиз
0
Согушсуз элестете албагандарды жана каалагандарды, согушка алып барып коюш кереек
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: