Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АЛА-ТООНУН АЙТЫЛУУ АЗЫКТАРЫ

№450 17-23-июнь, 2011-жыл


Алакандай эл болгонубуз менен, ажайып Ала-Тоо койнун мекендейбиз. Кыргыздын жети дубанын кыдырбай туруп айтылуу азыктарын татып көрүп, барып келгендей болосуң. Алдыңыздарда ар аймактын айтылуу азыктары тууралуу азыноолак сөз.

ӨТҮМДҮҮ ӨЗГӨН КҮРҮЧҮ
Адегенде күрүчтөн баштайлы. Өзгөн күрүчүн Барпы акын ашыгына арнаган ырга да салып жибергенин билсеңиздер керек. “Өтүмдүүсүң Өзгөндүн күрүчүндөй, мөлмөлүм...” деп. Чындыгында, өзгөн күрүчү – даамдуу жана аш болумдуу азыктардын бири. Башка сорттордон данынын сырткы көрүнүшү жана көлөмүнүн чоңдугу менен айырмаланат. Өзгөндө күрүчтүн түрлөрүн аймакка карата бөлүшөт. Өзгөн өрөөнүнө барган адам күрүч өскөн палдарды көрбөсө да, сөзсүз түрдө палоосунан татып же базардан күрүчкө көзү түшөрү анык. Сууга сугарылып өскөн бул дандын саманына чейин пайда. Акжубаздан акталган күрүчтүн эң майдасы – акшагынан ботко кылып, бозо салышса, күрмөгү каз-өрдөгүнө жемге жарайт. Күрүчү жегенге, ашканын сатканга пайда дегендей. Базар баасы менен тааныша келсек, аталган аймактын күрүчү бардык жерде эле кымбат. Килограммы 110-120 сомдун тегерегинде. Өзгөндө өтө арзан деп деле айтпайм, айырмасы 10-20 сом болот.
Өткөндө бир курбум айтат, “мен өзгөн күрүчүнөн палоо жасасам эмнеге окшошпойт?” деп. Мен да ушул суроону өзгөндүк ашпозчуга берип, мындай жооп алгам. “Силер тамактын бардыгын бир казанга жасай бересиңер, натыйжада даамы кетет. Аш баскан казан алып кой, дайыма ошого жаса, ошондо күрүчтү Таласка алпарып жасасаң да Өзгөндө отуруп жегендей болосуң”,- дейт. Демек, күрүчтүн сыры жеринде болсо, палоонун сыры казанда экен да, туугандар.

ЖАЛАЛ-АБАД ЖАҢГАГЫ
Дүйнө жүзүндөгү бөтөнчө бир табигый баалуулук катары Арстанбап жаңгак токою эсептелет. Деңиз деңгээлинен 1400-2000 метр бийиктикте болуп, узундугу 10 километрге чейин созулуп жаткан Арстанбап жаңгак токою тууралуу уламышты сиз да уксаңыз керек.
Кезинде улуу аскербашы Александр Македонскийдин көзү түшкөн жер. Тарыхый маалымат менен уламыштарга таянсак, “грек жаңгагы биздин Арстанбап токоюнан алынып кеткен” деген божомолдор чындыкка бир топ жакын. Жалал-Абаддыктар жерде жайнаган жаңгагы менен кубанышат дегенге эмнеге болбосун, болот. Билсеңиз, жаңгактын далай ооруларга пайдалуу экени аныкталган.
Жаңгактын жыгачынан жасалган эмеректер өтө баалуу. 1945-жылы Арстанбап жаңгак токою Бүткүл союздук токой коругу болуп жарыяланган. Эсил кайран СССР кезинде корукка алынып, жаңгагыбыздын жакшы эле аты чыгып, андан түшкөн киреше экономикага салымын кошуп келаткан. Эгемендүүлүк алгандан бери кирешени мындай кой, “капчылар” тарабынан жаңгак дарагы, анын уюлу тонолгондон тонолуп баратканы кейитпей койбойт. Бирок жергиликтүү калк жаңгакты эч качан жок кылбайт.

ТАЛАСТЫН ТӨӨ БУУРЧАГЫ
Талас аймагы төө буурчагы менен белгилүү. Дээрлик бардык райондорунда төө буурчак өстүрүлөт. Дыйкандардын үмүтү төө буурчактын түшүмдүүлүгүндө. Төө буурчактын баасынын кескин түшүп кетиши таластыктарды бир ирет нааразы кылып, кайра калыпка толук келе элек. Жакында эле “Түркиянын компаниясы 10 миң тонна төө буурчактын лопатка деген түрүнүн 1 килограммын 33 сомдон ала турган болду” деген кубанычтуу кабар тараган.
Талас төө буурчагынын түрлөрү көп, аталыштары да башкача. Мисалы, лопатка деген төө буурчактын түсү ак келет. Мындан башка рябая, боксёр, красная юбка сыяктуу түрлөрү өстүрүлөт. Кыргызстандын аймагынан сырткары КМШ өлкөлөрүнө, Болгарияга чейин экспорттолорун да айта кетели. Биздин төө буурчактарга көбүнчө түрктөр кызыкдар. Дээрлик 50 пайызы Түркияга экспорттолсо, 21 пайызы Болгария өлкөсүнө сатылат. Төө буурчакты сыртка сатуу боюнча 50-60 чакты фирмалар бар. Базар баасына үңүлсөк, төө буурчактын лопатка делген түрү 35-37 сомдун тегерегинде сатылса, кызыл чаар делгени 70-80 сомдун айланасында.

БААЛУУ БАТКЕН ӨРҮГҮ
“Азык-түлүктүн баары ырга салынган турбайбы” дейсиң, “Өрүкзар” ырын эстеп алып. Баткен дегенде дароо өрүктү билебиз, өрүкзарды элестетебиз. Айрыкча апрелдин орто ченинде Баткенге барсаң, өрүк гүлүнүн жыты мурдуңду өрдөйт. Ал эми июлда барсаң, сары-кызыл болуп бышкан өрүктөрдүн шактары жерге ийилип, шилекей агызат. Баткен багбандарынын сүйүнүчү – өрүктү бапестеп жыйнап алганында. Баткен өрүгүнүн өзгөчөлүгү – эттүү келип, аш болумдуу.
Баткен облусу боюнча өрүкзар 7 миң гектардан ашык аянтты ээлейт. Анын 500 гектары ак өрүк сорту. Ак өрүк эрте бышып, сыртка экспорттолот. Баткендиктер өрүк – ырыскыбыз деп билишет. Ырыскы эмей эмне, данегинен баштап кургатылган кагына чейин жесе пайда, сатса акча.
2-апрель баткендиктерге өзгөчө майрам, анткени дал ушул датада Өрүк күнүн белгилеп, жаш көчөттөрдү отургузушат. Баткен өрүгүнүн түрү көп. Алардын ичинен таттуусу – кандек өрүк. Учурда “Баткендин өрүгүнө жоон буттуу кара курттар, кара чымындар каптап кирди” деп айтышууда. Дары-дармегин белендеп отурган багбандар жолун табат деп ишенебиз. Эмнеси болсо да эл ырыскысы элге пайда алып келе берсин.

P.S. “Эмнеге эле төрт дубанды мактай берген, башкалар калып?” деген суроо жаралбайт деп ишенебиз, окурман. Анткени келерки сандарыбызда Кыргызстандын башка аймактарынын азыктарын гана эмес, мактана турган, санай турган көп кызыктарды баяндайбыз.

Бурул Исмаилова
koom@super.kg



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  6 
Комментарийлер(15)
20.06.2011. 22:14 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
391
Катталган:
22-09-2010
Соӊку аракети:
29-12-2015 01:13
Жынысы:
Белгисиз
0
иии ошондой десенер...
20.06.2011. 22:14 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
391
Катталган:
22-09-2010
Соӊку аракети:
29-12-2015 01:13
Жынысы:
Белгисиз
0
баткендин кургатылган оругунун даамы алигиче ууртумда...
21.06.2011. 04:15 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
23
Катталган:
21-06-2011
Соӊку аракети:
17-04-2016 03:07
Жынысы:
Белгисиз
0
Kyrgyzstan meniki jana seniki (kyrgyzstandyktar uchun)
22.06.2011. 00:58 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
100
Катталган:
13-11-2009
Соӊку аракети:
21-07-2018 23:14
Жынысы:
Белгисиз
0
Кыргыздар учун!!!
22.06.2011. 13:26 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
167
Катталган:
22-05-2007
Соӊку аракети:
14-09-2015 15:00
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Москва
0
Кыргыздар учун Супер даамдар !!! Кыргызстанды сагынткан деле ушулар !!! Сагынычты жазгандар деле ушулар !!!
22.06.2011. 21:18 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
14
Катталган:
20-06-2011
Соӊку аракети:
27-12-2011 18:40
Жынысы:
Белгисиз
0
Не деген ажайып кооз жерде жашайбыз.Ошонун кадырына жетеличи!!!!!!!!!!!!!
23.06.2011. 00:55 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
108
Катталган:
03-06-2011
Соӊку аракети:
07-07-2018 19:32
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Kyrgyzstan
0
Menin KYRGYZSTANym!Sagyndym seni Altyn Beshigim!Sen ooruba,men da oorubajyn Ata-Jurt!:)
23.06.2011. 02:37 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
23
Катталган:
21-06-2011
Соӊку аракети:
17-04-2016 03:07
Жынысы:
Белгисиз
0
kyrgyzstan meniki jana seniki ( KYRGYZDAR uchun)
24.06.2011. 21:11 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
44
Катталган:
02-08-2010
Соӊку аракети:
16-11-2018 14:05
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Hamburg
0
kyrgyzstan kyrgyzdar uchun!
25.06.2011. 01:28 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
18-05-2011
Соӊку аракети:
21-03-2014 22:56
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Камп Ноу
0
эн туура айтасынар.Кыргызстан меники жана сеники( кыргыздар учун)АЛГА КЫРГЫЗСТАН, ТАТТУУ МЕКЕНИМ
25.06.2011. 16:11 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
298
Катталган:
26-05-2011
Соӊку аракети:
07-12-2012 23:48
Жынысы:
Белгисиз
0
Ага жергиликтүү калк эч качан жок кылбай эле жок кылып жатышат аны моюнга алыш керек.Менин жерим Арсланбоб!!!Алардын үстүндө чоңдор турушат жергиликтүү калкттын начар жашаганы бар кичине акча берип алдашып жангактты кыйдырып жок кылып жатышат.Жангак как будьто бир жылда өсүп кала тургансып кыйышат.Жангак 20 жылдан кийин түшүм берет и 200-300 жыл жашайт.Убалы тийет кыйгандарга бүгүн болбосо эртең.Кыргыздар с
26.06.2011. 00:32 
Тайпасы:
Түйүлдүк
Комментарийлердин саны:
298
Катталган:
26-05-2011
Соӊку аракети:
07-12-2012 23:48
Жынысы:
Белгисиз
0
P.S. “Эмнеге эле төрт дубанды мактай берген, башкалар калып?” деген суроо жаралбайт деп ишенебиз, окурман. Анткени келерки сандарыбызда Кыргызстандын башка аймактарынын азыктарын гана эмес, мактана турган, санай турган көп кызыктарды баяндайбыз.(до конца окубаптырсыз и түн-түштүк дебей өз жериңизди айтсаңыз болот беле.)
25.06.2011. 23:50 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
2
Катталган:
09-05-2011
Соӊку аракети:
23-08-2011 02:31
Жынысы:
Белгисиз
0
Tuura Kirgizstanda sonun nerseler, oson, anday daamdi ech jerden tappaisin, min izdesen, a birok emnege Superchiler jalan ele Tushtuk jakti jazgansinar? Misali narinda kartoshka osot, daami ukmushtuday, Issikkoldo alma, almurut, oruk, karagat jana bashka jer jemishter osot, alardan da alip jassanar bolot da, tushunbodum....
26.06.2011. 00:12 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
28
Катталган:
18-05-2011
Соӊку аракети:
21-03-2014 22:56
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Камп Ноу
0
moopsi ошону сен айтып койбойсунбу? талас деп турганды карап кор, жазылып турат анан туштук деп айтпай эле койсон боло
26.06.2011. 13:53 
Тайпасы:
Кыймылы жок
Комментарийлердин саны:
36
Катталган:
12-10-2010
Соӊку аракети:
08-10-2014 15:52
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Alania
0
moopsi sen emne sozgo tushunboisunbu???Emnege desen:P.S. “Эмнеге эле төрт дубанды мактай берген, башкалар калып?” деген суроо жаралбайт деп ишенебиз, окурман. Анткени келерки сандарыбызда Кыргызстандын башка аймактарынын азыктарын гана эмес, мактана турган, санай турган көп кызыктарды баяндайбыз.Super info jamaaty da kyrgyz elinin sozgo tushunboi turganyn jakshy ele bilip kalyshyptyr da.
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: