Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

Кыргыз Эл артисти АШЫР ЧОКУБАЕВ

№267 14-20-декабрь, 2007-ж.


Бакен, Таттыбүбү өңдүү кыргыз кереметинин жүзүн көрсөткөн таланттар менен даамдаш болуп, алардан таасирленген актёр Ашыр Чокубаев быйыл 60 жаштын тамагын ичип отурат. Ашыр ага ушу жашка чейинки өмүрүн кыргыз киносуна, театрга арнап келген. Кыргыз киносу аркылуу кыргыз элин дүйнөгө тааныткан. Төлөмүш Океевдин көрүп отурган адамга да кооптонуу жаратып кар көчкүнүн астында калган “Кожожаш” фильминдеги Касендин ролу бүгүнкү биздин каарман Ашыр агага таандык. Ал гана эмес, коңшу казак элинин бир далай тасмаларына түшүүгө жетишкен. Буга 2006-жылы тартылган белгилүү “Көчмөндөр” фильми далил боло алат. Фильмдеги үч жүздү (үч чоң урууну) бириктирип, Жунгар элин эл катары түп тамырынан тып-тыйпыл кылган Абылай хандын атасы Вали хандын ролу Ашыр агага жөн жерден тийип калган жок. Видеопробага келген жүздөгөн актёрлор арасынан Ашыр ага актёрлук чеберчилиги, сценарийди илгиртпей алып кетиши, албетте, англис тилин суудай билиши менен америкалык режиссёрлордун купулуна толгон. Ашыр аганын Голливуд актёрлору Марк Дакаскос, Кунно Беккер, Жейсон Скотт Ли, Казак Эл артисти Дасхан Жолжаксынов менен бирге тасмага түшүшү биз үчүн да чоң сыймык.

Актёрдун тартылган кинолорундагы ролдору: “ Талаадагы куушмак” (казакфильм) – Кудре, “Биздин гани” (казакфильм) – Сардар, “Баатыр баяны” (казакфильм) – Доржа, “Ак илбирстин тукуму” (кыргызфильм) – Касен, “Махабат дастаны” (кыргызфильм) – Төлөн, “Захар Беркут” (“Давженко” киностудиясы) – Петя, “Чынгызхан” (Голливуд) – соодагер Али, “Мухаммеддин кылычы” (казакфильм) – дербиш, “Бейиш куштары” – (кыргызфильм) – Амер ака, “Көчмөндөр” (Голливуд жана “Казакфильм” киностудиясы биргелешкен) – Вали хан.

– Ашыр ага, артта калган алтын балалыгыңызга бир баш багып келбейлиби?
– Биздин жерлигибиз Өзгөндөгү Көлдүк айылы болот. Мен 1947-жылы Өзгөн шаарчасында бул жарыкка келгем. Атам Назарбек Чокубаев Өзгөн театрында иштеп жүргөндө борборго Кыргыз академиялык театрына чакырышкан. Ошен­тип, мен эки жашка чыкканда Фрунзеге үйбүлө­бүз менен көчүп келгенбиз. Ошол кезде Академиялык театрдын гүлдөп-өсүп турган маалы экен. Атам залкар таланттар Анвар Куттубаева, Муратбек Рыскулов, Бакен Кыдыкеевалар менен бирге иштеп калат. Менин балалыгым жогоруда аты аталган өчпөс ысымдардын балдары менен жалаң театр декорацияларынын арасында өттү. Алты жашка келгенде №6-орус мектебине кирип окуп калдым. Орто жерден №9-орто мектебине да которулуп бардым. Мектепти аяктаган соң Москва шаарындагы Бүт­күл Союздук кино тармагы боюнча институтка тапшырдым. Аны аяктагандан кийин Кыргыз драма театрынын башкы режиссёру Абдыкадыровдун чакыруусу менен ошол театрда иштеп калдым.
– Атаңыз дагы актёрлук кесипти аркалаптыр, апаңыз кесиби боюнча ким болгон?
– Апам Турсун Чокубаева сулуу, жогорку билимдүү, ажарлуу айым болгон. Апамдын кесиби да актриса болчу. Адегенде өз кесиби менен иштеп, беш баланы төрөгөндөн кийин үйдө отурууга аргасыз болгон. 1966-жылы 45 жашында атам каза болуп, апам жалгыз беш баланы чоңойтуп өстүрдү.
– Сиздин чыгармачылыгыңыз атаңыз каза болгондон кийин башталган экен да?
– Башкы режиссёр Абдыкадыров жаш болсом дагы мага ишенип айылдарды кыдырып гастролдорго чыгууга мүмкүн­чү­лүк берди. Менден улуу бир топ инсандар менен турмуштун ысык-суугун бир татып, күнү-түнү иште чогуу болуп жүрдүк. Саат 10-11де спектакль башталып, 2-3тө бүтөт. Андан кийин чуркап кинонун дубляждарына барабыз. Кээде телевидениеге барып текст окуйбуз. Күндүн кантип чыкканын, кайра кантип батканын билбей да калчубуз.
– Ал кезде артисттерди эл абдан сыйлачу болуш керек?
– “Артист келатат” дегенде бү­түн­дөй бир айыл чаң-тополоң болуп, сүйүнүп тосуп алышаар эле. Биз түнөп кеткен үйдүн кожоюндары “биздикине баланча артист жатып кетпедиби” деп кадимкидей сыймыктанышчу. Ушундай мамилени көрүп туруп анан кантип чыгармачылыкка жан-дилиңди, жүрөгүңдү бербейсиң? Биздин жаныбыз, каныбыз, карегибиз бул – биздин көрүүчүлөр.
– Кайсы ролуңуздан кийин эл оозуна алынып, театр чөй­рөсүндө Ашыр деген ысым пайда бол­ду?
– 1970-жылдардан тарта жазмакерлер арасында Мар Байжиев деген ысым пайда болду. Ушул ысымдын пайда болушу менен менин багым ачылды десем болот. Бул адам менин чыгармачылыгыма таасирин тийгизе электе эле дүйнөлүк чыгармаларда деле ойногом. Бирок, Мар Байжиевдин чыгармаларындагы каармандардын өзөгү менен менин жүрөгүм, көз-карашым, ички ой-туюмум дал келди. “Кожожаш” пьесасындагы Кожожаштын ролун 15 жыл ойнодум. Ар пендеде ынсап деген болуш керек. Кожожаш ошол ынсапты унутуп калып, асканын боорунда калып отурбайбы. Мен ошону элге жеткирүүгө аракет кылгам.
– Пьесада Кожожаштын ролун ойноп жүрсөңүз, кандайча киносунда анын досу Касендин ролун аткарып калдыңыз?
– Кинодогу Кожожаштын жаш курагы меникине караганда жашыраак экен. Ошон үчүн Мар Байжиев атайын мен үчүн Касендин ролун жазып берген. Анда апам Турсун Кожожаштын энесинин, келиним Гүлнара Аикенин ролун ойногон.
– Гүлнара уулуңуздун колуктусубу?
– Жок, ал иним Эдилбектин колуктусу.
– “Кожожаш” фильминде Кожожаш экөөңөр кар көчкүнүн алдында каласыңар го, денсоолугуңарга терс таасирин тийгизген жокпу?
– Албетте, тийбей койгон жок. Кышы-жайы кар кетпеген чокуга бизди вертолёт менен алып барып ташташкан. Муздан жасалган алачыкта жашаганбыз. Анда жаш болуп сезбептирмин. Музга көбүрөөк жаткан капталым азыр кадимкидей какшап ооруп калат. Кар көчкүнүн алдында калгандан кийин бизди режиссёр Төлөмүш Океев “өлдү” деп ойлоптур. Биз кардын астынан кыймылдай баштаганда тургандар бакырып, бири-бирин кучактап сүйүнүп жиберишкен.
– Фильмде Кожожаштын ролун ойнобой калганыңызга өкүнгөн жоксузбу?
– Эмнеге өкүнмөк элем. Ар бир нер­сенин өз убагы болот экен. Жаштарга да жол бошотуш керек.
– Сөзүңүзгө аралжы, бир туугандарыңыз дагы чыгармачыл чөйрөнүн адамдары окшойт да?
– Кыргыз цирки 1966-жылы ачылат. Ошондо карындашым Дөөлөт аттын үстүндөгү жонглёр жанрын ойлоп тапкан. Мындай жанр дүйнө жүзүндө иш үстүндө боло элек экен. Өмүрүнүн көбү циркте өттү. Азыр пенсияда. Чынара болсо элчи болуп иштеп жүрдү, кыскасы, Тышкы иштер министрлигинде эмгектенет. Анар деген карындашым Ошко турмушка чыгып, мугалимдик кесипти аркалап жүрөт. Эдилбек иним Москвадагы мен бүткөн окуу жайдын актёрдук бөлүмүндө окуп жүрүп ошол жерден келиним Гүлнара Алимбаева менен таанышып, баш кошушкан. Сайкал, Саадат аттуу эки кызы бар. Эдилбек 500дөн ашык киного тартылган, Кыргызстанда кино тармагы бир аз солгундоого учураганда каскадёрлукка өтүп кеткен эле. Аттарды беш колундай билген Үсөн Кудайбергенов жетектеген мыкты жигиттердин тобуна кошулуп дүйнө жүзүн кыдырууга жетишти.
– Кайрадан өзүңүзгө токтолсок, азыр деле Кыргыз драма театрында эмгектенесизби?
– 2000-жылы ал театрдан кетүүгө мажбур болдум. Эгерде сенин өнөктөштөрүң, режиссёруң жок болсо, эгерде Мар жазбай калса дегендей, анан кантип иштегиң келсин? Ушундай себептерден улам театрдан чыгып кеткем. Кээде кинолорго тартылып жаттым. Шоу-бизнесте дагы аракет кылып көрдүм, болбоду. Дегеле базар заманына бата албай койдум.
– Чыгармачылыгыңызга жакын башка кесипти аркалоого аракет кылып көргөн жоксузбу?
– Бакен Кыдыкеева сыяктуу инсандарыбыз эмне деген таланттар эле. Бакен эженин жашы өтүп калганда “бизге керегиң жок” деп театрдан жетелеп чыгарып салышпадыбы. Андан кийинки тагдыры эмне болду? Оюмда ушул өңдүү кыйын тагдырларды документалдык фильм кылып тартсамбы деп жүргөм. Ошол идея менен Кыргыз телевидениесине кайрылсам, “мындай нерсенин учурда кереги деле жок” деп коюшту.
– Сизди “англис тилин суудай билет” деп уктук.
– Бул нерсе кесибиме керек экен. Актёр кинодо эмне иш жасаса, ошону так өздөштүрүүгө аргасыз. 1994-жылы биринчи жолу Кыргызстанга италиялыктар келип, “Чынгызхан” тасмасын тартышкан. Ошондо биз үйбүлөбүз менен тартылганбыз. Буга биринчи себеп: фильм англис тилинде тартылган, а биз үйбү­лө­бүз менен англис тилин жакшы билебиз. Чынгызхандын биринчи аялынын ролун Гүлсара Ажыбекова, экинчи аялынын ролун келинчегим Айгүл Чокубаева ойногон. Улуу балам Адыл Чынгызхандын уулу Жучинин, экинчи уулум Кылыч Чынгызхандын жан-жөкөрүнүн, иним Эдил Чынгызхандын душманынын, мен соодагер Алинин ролун жараткам.
– Үйбүлөңүзгө токтолуп кетсеңиз, балдарыңыздын арасынан сиздин жолду жолдогондор болдубу?
– Келинчегим Айгүл Чокубаева экөөбүз үйлөн­гөн кезде ал КУУнун чет тилдер факультетинин студенти эле. Кийинчерээк БГУда чет тилдер факультетинин деканы, кафедра башчысы болуп иштеп жүрдү. Азыр Манас университетинде англис тилинен сабак берет, филология илимдеринин кандидаты. Адыл, Кылыч аттуу уулдарыбыз бар. Адыл кытай тилин, Кылыч япон тилин өздөштүрүшкөн. Бирок, экөө тең кайра экономика факультетин аякташып, учурда бизнес менен алектенишет. “Ата, актёр болбой эле коёлу, сиз эле жетишесиз”,- деп коюшту. Эч нерсе деген жокмун.
– Акыркы жолу тартылган “Көч­мөндөр” фильми тууралуу айтып берсеңиз.
– Бул «казак элинин аты чыксын, казак элин бүтүндөй дүйнө жүзү таанысын» деген негизде Казакстандын президенти Н.Назарбаевдин тапшырмасы менен тартылган кино. Фильмде Союздагы мен кыйын деген жана Голливуддун актёрлору тартылып, казак элинин 18-кылымдагы Жунгар улуту менен болгон кагылышуусу сүрөттөлөт. Казактар ал мезгилде үч жүзгө (үч чоң урууга) бөлүнүп жашашкан. Үч жүз биригип, башында Абылай хан туруп, Жунгар элин түп орду менен жок кылат. Абылай хан казактарды адам катары, улут катары, эл катары сактап калат. Мен ошол Абылай хандын атасы Вали хандын ролун ойнодум.
– Видеопробага келген атаандаштарыңызды артка таштоо бир топ кыйынга турса керек?
– Эгерде сынакты казактар өздөрү жүргүзө турган болсо менин ролумду казактарга эле берип коюшмак беле деп ойлойм. Сынак америкалыктардын калыстыгы менен мага тийди окшойт. Мындай дүйнөгө аты чыгып калган актёрлор менен чогуу тасмага түшүү мага чоң сыймык берди.
– Биздин фильмдер менен алардын фильмдеринин тартылуусунда айырмачылык бар бекен?
– Бизде деле мыкты кинорежиссёрлор эмгектенип келишкен жана эмгектенишет. “Көчмөндөр” фильмин белгилүү кинорежиссёр маркум Сергей Бодров жана Иван Пассер тартышты. Айырмачылыгы – фильмдин жүрүшүндөгү уюштуруу иштери, актёрлорду катуу сыйлашкандыгы. Жеген тамак-ашыбыз ресторандагыдай, жаткан жерибиз бардык шарты бар мейманканалардагы люкс номерлер. Анан албетте, гонорарынын чоңдугу. Күнүнө 1000 доллардан төлөп беришти.
– Голливуд актёрлору менен тасмага түшүү сизге кыйынчылык жараткан жокпу?
– Негизгиси, тил билем, эмнеге кыйналмак элем. Алар менен эски достордой эле жүрдүм. Алар деле бизге окшогон, бирок, тили башка адамдар да. Чындап келсе деңгээлдерибиз деле бирдей. Бирок, биздин кино тармак Голливуддагыдай өнүгө алган эмес. Ошонубуз менен гана айырмаланабыз.
– Тасмага бир топ каражат жумшалса керек?
– Тасмага кеткен каражаттын жарымын Н.Назарбаев, жарымынан көбү­рөө­гүн америкалыктар чыгарды.

Маектешкен Сүйүн Кулматова


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: