Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

МЕКТЕП – КРИМИНАЛДЫН БАШАТЫБЫ?

№187 2-8-июнь, 2006-ж.


Кичинекей "мамлекеттин" чоң мыйзамы
Эки мектептин балдарынын "разборкасы" тез-тезден болуп туруучу көрүнүш. Бир мектептин бир окуучусуна башка мектептин окуучулары кол көтөрдү дегиче эки тараптын "өкүлдөрү" "эрөөл талаасына" чыгышат. "Эрөөл талаа" дегени элдин көзүнөн буйтка жер. Ал жерде баш жарылабы, кол сынабы, эч кимге айтылбайт, чуру-чуу түшпөйт. Анткени, "Өлсөң өл, бирок, эч кимге арызданба!" деген жобо окуучулардын мыйзамдарынын негизги жоболорунун бири. Эгерде кайсы тарап укук коргоочуларга же ата-эне, мугалимдерге даттанышса, мыйзамды темирдей сактоого көн­гөн окуучулардын баары аларга каршы чыгышат. Мунун аягы болсо трагедия менен аяктап калуусу ыктымал.
Ар бир мектептин өздөрүнүн "авторитеттери" бар. Алар мектебиндеги алсыз балдарды башкалардын ыза-кордугунан арачалап турушат. Мындай эмгеги үчүн аларга окуучулар "долясын" колдоруна карматып турушат. Эгер мектепке башка жактан окуучу которулуп келсе, сөзсүз түрдө "местныйлардын" кысымына учурайт. Урушту сүйбөгөн тынч бала болсо, айдаган жагына барып, айтканын жасап окуусун уланта берет. Кокустан бирөөнүн алдында басынгысы келбеген окуучу болсо, анда разборканын башталганы ошол. Жаңы окуучу мурдагы мектебиндеги классташтарынан жардам сурайт. Ошентип, жаңы окуучунун "эски" мектептештери менен жаңы мектептештери "эрөөл талаасынан" күч сынашууга чыгышат. Жаңы окуучунун "коргоочулары" жеңишке жетишсе, анда ал жаңы мектебинин каадалуу "авторитеттеринин" бирине айланат. А кокус жеңилип калышса, келген жагына же башка мектептен билим алуу үчүн кетүүгө аргасыз.

«Көпөлөк», «балык» – мушташтын «көркү»
Учурда Бишкекте 80ден ашуун мектеп бар жана алар "престиждүү", анан "жөнө­көй" болуп экиге бө­лүнөт. "Престиждүү" дегенге акчалуулардын жана бийликтеги адамдардын балдары окушат. Мындан сырткары мектептер балдардын көз карашы менен "криминалдуу", анан "тынч" мектеп деп дагы экиге бөлүнөт. Санай келсек, тынч мектеп дегендерге аз сандагы мектеп гана кирип калат экен.
Криминалдуу мектеп жумурткадан кыр чыгаргысы келген тентектердин көптүгү менен даңктуу делинет. Мында "мыйзам" катуу сакталат.
Балакайлардын ичиндеги өтө эле тыңдарынын жанынан "курал" дагы табылып калышы мүмкүн. Курал дегенибиз сыртынан курал деп айткыс, көпөлөк, балыктын кейпин элестеткен кооз оюнчук. Бирок, анын сабынан бурай келсе ичинен узундугу 10-15 сантиметрге чейинки кадимки бычактын мизи чыгат. Колду тилмек тургай, күү менен сайылса адамдын жанын алып коюшу мүмкүн. Балакайлардын, айрыкча өткөөл курактагылардын каны кызуу келет эмеспи, ошондуктан, мушташта кызуулукка алдырып бирөөнө сайып салбайт деп ким кепил болот?
Анан дагы мындай куралдардын кээ бир мектептердин жан-жакасындагы күркөлөрдөн сатылып жатканы кызык. Албетте, муну атайын балдарга арналып чыгарышкан эмес деңизчи. Бирок, өспүрүм чатак кезинде колдонбойт деп ким кепилдик бере алат?

«Разборканын» курмандыгы
Бир канча ай мурдагы шаарыбыздагы №5-гимназиянын эки окуучусу жө­нө­көй пикир келишпөөчүлүктөн улам чатакташып, бири экинчисин бычактап салды. Сандаган окуучулар алдында ыза болгон бала классташына күчү жетпей, аны танапис убагында акмалап, бы­чак менен курсагын бышып алган. Жа­бырланган бала реанимацияга жете элегинде жарык дүйнө менен коштошту.
Булар бүтүрүүчү класстын окуучулары эле. Укканга оор, ал эми ата-эне үчүн андан да оор болгондугу айтпасак да дайындыр. Эч нерсеге арзыбаган чатактын айынан эки баланын тагдырларына балта чабылды. Бири кырчындай кезинде өмүрү менен кош айтышса, бири жашабай жатып "киши өлтүргүч" атка конуп, кылмыш жоопкерчилиги мойнуна илинди.

Мектептеги жаш «салыкчылар»
Жакында, суук күчөп турган маалда бир окуя болуп өттү. Шаардык бир мектептин эки тентеги өздөрүнөн кичүү балага эки бөтөлкө пиво менен 200 сом акча салык салышат. Колунда жок, карапайым үйбүлөнүн баласына анчалык акчаны ким бермек эле, таап бере албайт калат. Ага кыжырданышкан тигил экөө ээн деле эмес, эл көп жүргөн жердин бир бурчунда дырдай жылаңачташат да, кийимдерин көтөрүп алып жөнөп кетишет. Тигил байкуш бала уятын жыйыштырып, суукка чыдабай безилдеп чуркаган бойдон үйүнө барат. Ата-энеси күнөө­лүү­лөр кимдер экендигин такып сурашса да, "тааныбайм" дегенинен кайткан эмес. Анткени, мектебинин "мыйзамын" сактоосу керек эле. Болбосо, алдыда аны эмнелер күтүп турганын бир Кудай гана билет эле.

Кыздардын «Брателласы»
Кыздардын арасында дагы "салык салмай" деген балээ бар. Анан дагы мушташканды билбеген, уят сөздөр менен сөгүнө албаган, тамеки чекпеген кыздар "детское понятие" делинип четке кармалат.
Кыздардын атаманын "брателла" деп атап коюшат. Көзүнөн­бү, сөзүнөнбү "брателлага" кыйшык карап алгандар айыбын "обед" менен жуушат. Кыздардын эң оор разборкасы жигит талашуудан келип чыгат. Эгер эки "брателла" бир жигитти жактырып калчу болсо, аларга кошулуп кыздар да экиге бөлүнөт. Анан жигиттин ой-пикири четте калып, өздөрүнчө жигиттин сыртынан тон бычууга киришишет.

«Биз сиздин кызыңыз менен окуй албайбыз!..»
Класска жаңы кыз келди. Мектептеги жазылбаган мыйзам боюнча жаңы келген кыз жаңы жеринен орун тапкыча кыздардын кыжырын келтире турган жорукка барбай турганы туура. Башкача айтканда, көрүнүктүү "жигиттердин" назарын бурбай, аларга кайдыгер мамиле жасаш керек эле. А бул жаңы келген кыз бул мыйзам менен эсептешкиси келген жокпу, айтор, кыздардан эмес, жигиттерден дос табууга киришкендей түрү бар. Бул албетте, "местныйларга" жаккан жок. "Өз ордуңду билсеңчи" маанисиндеги бир катар "намёкторду" да "ыргытып" көрүштү. Болгон жок. Ачууланган кыздар сабактан кийин тигил жаңы кызды жалгыз келаткан жеринен кармап алышып, төпөш­төп кетишти. Эртеси кыздын ата-энеси мугалимдерге арызданып, ал турмак, милицияга да билдирмек болушуп, мектепке чуру-чуу салып жиберишти. Анда "брателлалар" жана ага кошулган кыздар уялуунун ордуна "Биз сиздин кызыңыз менен окуй албайбыз! Башка мектепке кетсин, болбосо биз кетебиз!" деген талапты коюшту. Бүтүндөй бир класс кеткичекти бир кыздын кетиши оң да, ошентип, жаңы келген кыз башка мектепке кетүүгө аргасыз болду…

Ким күнөөлүү?
Жогоруда айтып өткөн мисалдар окуучулардын чет элден агылып кирген тескери таасирлерге үйрөнүп баратканы кубана турган көрүнүш эместигинин далили болмокчу. Учурда шаарда компьютердик оюн клубдарында не деген гана тескери тарбияга үйрөтүүчү оюндар жок. Телеберүүлөрдөгү фильмдердин жарымы да өспүрүмдүн психологиясын бузуп, терс жоруктарды үйрөтүүчү "боевик", "ужас" сымал фильмдерден.
Бул сыяктуу маселелелер бардык ата-энелердин жүрөгүн өйүгөн нерсе.
Бүгүнкү жаш муун өлкөбүздүн эртеңки келечеги. Ошондуктан, балдар темасына ар бир атуул кайдыгер карабаш керек. Мектептен мугалимдер, үйдөн ата-эне, дегеле жалпы коом катуу көзөмөлдөп, оң таасирлерге багыт берсе, балдардын келечегинен коркунуч болбойт деген кеп.

Даярдаган Гүлмайрам Турусбекова


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: