Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828   829   830   831   832   833   834   835   836  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АЯЛЗАТЫ АСКЕРДИК КЫЗМАТТА...

№284 11-17 апрель, 2008-ж.


Өмүрлүк жолдошуна күйүмдүү жар, балдарына мээримдүү эне болуу – ар бир аялзатына табият тарабынан ыроолонгон ыйык милдет. Биздин заманда мындай милдетти аркалоо менен бирге эр көкүрөк жигиттердин катарында аскердик кызматта жүргөн кыз-келиндер да бар. Бул ирет биз аскер кызматындагы аялдардын жашоосу менен таанышуу максатында Аламүдүн районунун Пригородный шаарчасындагы аскердик бөлүктү көздөй жол алдык. Көздөгөнүбүз – аялзатына аскер кызматкери болуунун түйшүгү канчалык экендигин билүү.

“Арыз-арманыңарды айтып алсаңар болот”
Бишкектен 21 чакырым алыстыкта жайгашкан Коргоо министрлигинин №73809-аскердик бөлүгүн көпчүлүк “Койташ аскердик бөлүгү” деп билишет. Пригородный аталган аскердик шаарчада жайгашкан бул бөлүктө бизди штаб жетекчиси полковник Бакыт Рахматов жана аскердик форма кийген аялдар тосуп алышты. Штаб жетекчиси алгач аскердик бөлүк туурасында кеп козгой кетти.
– Биздин аскердик бөлүк – Кыргызстандын аймагындагы эң илгерки бөлүктөрдүн бири. Табияты кооз жерден орун алган. Абасы, суусу таза.
– Анда башкага эмес, дал ушул бөлүккө туш келгенине жоокерлер, аскер кызматкерлери кубана беришсе болот экен да?
– Албетте.
Жылмайып күлүп алган полковник бизди күтүп чогулуп турган айымдарга кайрыла кетти.
– Та-ак, урматтуу айымдар, бул журналисттер сиздер менен таанышып, аскердик жашоо тууралуу билгени келишти. Сүйлөшүп, арыз-арманыңарды айтып алсаңар болот,- деп бизге жол көрсөтүп жүрүүгө жашыруун бөлүктүн жетекчиси Гүлжамила Алтымышеваны кошуп берди.

“Балдарга да буйрук берип сүйлөп калабыз”
Жөн жайыбызды түшүндүргөн соң жардана чогулуп турган формачан айымдар менен ичкери кирип, кенен залга коюлган дивандардан орун алып, маегибизди баштадык. «Чү» дегенде эле узатканыбыз “эмне үчүн башка тармактарды эмес, аскердик кызматты тандагансыңар?” деген суроо болду. Алгачкы сөздү менин жанымдан орун алган аял баштады.
– Кыргызда аялзатынын милдети үйбүлө очогун өчүрбөй, таза, жылуу кармап, күйөөгө, балдарына кам көрүү болгон. Дээрибизге сиңген мындай түшүнүктөн улам аялдын аскер кызматкери болушун бардыгы эле колдой беришпейт. Кыздарга ата-энеси каршы чыкса, келиндерге жолдоштору каршы чыгышат. Андыктан, аскер кызматында көбүнчө жолдошу да ушул системада иштеген аялдар иштешет. Мисалы, өзүмдү алайын. Турмушка аскер кызматкерине чыктым. Ал ушул бөлүктө иштейт. Баш кошкон соң шаарга күнүнө 40 чакырым жол басып барып-келип иштөө мүмкүн эмес болуп калганынан улам мен да ушул эле бөлүккө кызматка киргем. Учурда дарыкананын башчысымын.
Бул прапорщик айымдын аты-жөнү Гүлмира Касымбекова экен.
– А мен болсом аскердик кызматка келүүнү өзүм чечкем. Жакындарымдын эч бирөөсүнөн уруксат сурап отурбай эле арыз жазып, иштеп калгам,- деп өзүн Самара Абыканова деп тааныштырган айым маекке аралашты.
– Ал кезде эмчи айымдардын маянасы абдан аз, ал эми аскердик кызматтагылардыкы андан көбүрөөк болчу. Ошого карап, медпунктка ишке кирип алгам.
– Канча айлык аласыздар?
– Тажрыйбаңа, чиниңе карата айлык көбөйүп отурат. Арабызда 2000 сом айлык алып иштегендер бар.
– Башка өлкөлөрдө аскер кызматкерлеринин маянасы көп. Бир нан 20 сом болуп турган чакта 2000 сом менен бир ай жашоо канчалык кыйын экенин айтпаса да түшүнүктүү...
– Туура айтасыз. Минтип форма кийип жүргөнүбүз эле болбосо, кызматыбыздан чекебиз жылыйт деген үмүт жок. Алган айлыгыбыз, чынын айтканда, үч күн ичинде эле түгөнүп калат.
– Анан калган 27 күн ичинде кантип жашайсыздар?
– Карыздап жашайбыз. Жатаканабызга жакын жерде дүкөн, күркөлөр бар. Ошолордон азык-түлүктү карызга алып жашай беребиз. Көпчүлүгүбүздүн моюнубузда эки-үч айга алдын-ала алып койгон карыздар бар.
Жакыр жашоосун айтып арызданып кирген аялды жанындагы шериктери капталга нукуп: “Бул сөздөр гезитке чыгып кетсе, эртең жетекчилерден кеп угуп жүрбөйлү”,- деп шыбырай башташты. Ого бетер капаланып кирген эже: “Эмне, мен бул кепти оюмдан чыгарып жатыптырмынбы? Жетекчилерибиз мындай абалыбызды билбейт дейсиңерби?”- деп шериктерине сөз бербеди.
Бир баштан айтып отурса, аскердик кызматка келип калууга ар биринин өзүнүн себептери бар. Кимдир-бирөөсүн катардагы кызматкерлердикинен аз да болсо көбүрөөк маянасы, дагы бирөөнү бекер жатаканасы, дагы бирөөнү пенсияга башкалардан эрте чыгуу мүмкүнчүлүгү кызыктырган.
– Аялдын бактысы үйбүлөдө экени талашсыз. Аскер кызматкери болуп эркектер менен теңтайлашуу аялзаты үчүн оор эмеспи?- деп мен өз ара кызуу кепке кирген формачан аялдарды дагы кепке тарттым.
– Жеңил турмуш жомокто гана болбосо... Кайсы жумушту аркалаба, кандай кесипти тандаба, бардыгынын оорчулугу бар. Бирок, аскердик кызматтын катардагы кызматтарга окшобогон өзгөчөлүктөрү, тартиптери бар. Кааласаң да, каалабасаң да ал тартиптерге баш ийишиң керек болот.
– Мисалы, кандай тартиптер?
– Өзүңдөн чини жогору кызматкердин алдынан чыгып калсаң, дайыма честь берип, жанынан марш тээп өтүшүң керек. Аскердик бөлүктө иштегендиктен аскер кызматкери болуп саналабыз. Андыктан ай сайын атайын бекитилген көрсөт­күчтөр боюнча зачёт тапшырып турууга туура келет. Чуркоо, пресс жасоо, куралдардын бир нече түрүнөн атуу, мылтыктарды бөлүктөргө ажыратып кайра чогултуу, куралдарды тазалоо деген өңдүү тапшырмалар болот.
– Эркектер менен теңтайлаша мындай кызматта жүрүп үйдөгү аялдык милдеттерди унутуп калбайсыңарбы?
– Кандай кызматты аркалабагын, жолдошуң үчүн кожойке, балдарың үчүн дайыма эне боюнча кала бересиң. Өкүнүчтүү жери, үйбүлөгө жетишээрлик убакыт бөлө албайбыз.
– Ошол себептүү үйдө түшүн­бөстүктөр чыккан учурлар да болсо керек...
– Башында айтпадыкпы, мындагы үйбүлөлүү айымдарыбыздын баарынын күйөөлөрү – аскер кызматкерлери. Анткени, аскер кызматкери бул кызматтын өзгөчөлүктөрүн түшүнөт. Ал эми аскер кызматындагы аялга аскер кызматында иштебеген эркек үйлөнбөйт. Үйлөнсө да андан ары аялдын аскер кызматында иштешине макулдук бербейт. Мына, жакында эле бир кызыбыз аскер кызматында иштебеген жигитке турмушка чыгып, кызматын таштап кетүүгө аргасыз болду. Жубайынын таң заарынан кечке чейин жоокерлерге, тактап айтканда, эркектерге аралашып жүрүшүнө кө­рүн­гөн эркек макул боло бербейт тура. Аскер кызматкери болгон аялдын балдарына жасаган мамилеси да аскердик мүнөздө болуп калат.
– Мисалы...
– Кызматта жалаң буйрук берген тондо сүйлөйт эмеспизби. Бизге жетекчилер, биз болсок жоокерлерге буйрук беребиз. Бул жакта “суранам, минтип койчу?!” деген кепти өмүрү укпайсың. Мындай мүнөздөгү сүйлөшүүгө биротоло көнүп калган жаныбыз үйдө балдарга да ошентип сүйлөп калабыз. “Айтканды аткардыңбы? Тезинен бурчка колуңду көтөрүп тур! Буйрукту кыйшаңдабай аткар!”- деп.

Аскердик кызматта чуркай билүү шарт
Залдан чыгып, жогорку кабаттагы машыгуу залына жеткиче менин маектештерим өздөрүнүн турмушу тууралуу сүйлөп берип баратышты.
Бул залда куралдануу бөлүмүнүн, аткычтар батальонунун кызматкерлери машыгып жатышыптыр. Пресс жасап, турникке тартылып жүргөн аялдар зачёттон өтүү үчүн пресс жасоодон тышкары белгиленген убакытта жүз метрге жана бир чакырымга чуркоо шарт экендигин билдиришти.

Автоматты 12 секундда бөлүктөргө ажыратуу керек
Бизди жол көрсөтүүчүбүз Гүл­жамила эже эми аткычтар талаасына баштап барды.
Анчалык бийик эмес дөңчөгө салынган бир кабаттуу имараттын ичинде БТР, танка өңдүү согуштук техникалар бар экен. Бул имараттын алдындагы аянтчада аскер кызматкерлери автомат, пулемёт, гранатамёттон атканды үйрөнүшөт. Бизди бул жерде штаб жетекчисинин буйругу менен бөлүктөгү аял аскер кызматкерлеринин ичинен көзгө атар мерген болуп саналган эки айым күтүп турушкан экен. Стол үстүнө автомат, пулемётторду даярдап коюшуптур. Көзгө илешпей шыпылдаган колдору менен эки айым заматта Калашников автоматтарын бөлүктөргө ажыратып, кайра заматта чогултуп салышты. Секундомерге көз салган инструктор жигит автоматтар 12 секунд ичинде ажыратылып, 18 секундда чогултулуп бүткөндүгүн билдирди. Аялзатынын назик колдорунун мындай ишине тан бербей коё албайт экенсиң. Андан соң эки айым пульттук башкаруу менен улам бир дөңсөөдөн көтө­рүлгөн буталарды автомат менен ата башташты. Биринчи бутанын алыстыгы 200, экинчиники 250, анан 300, акыркысы 450 метр алыстыкта экен. Аскер кызматындагы айымдардын максаты – жылып турган бул буталарды таамай атуу. Болбосо атайын белгиленген көрсөткүчтү тапшыра албай, зачёттон өтпөй калышат.

“Депутаттарга окшоп үйлөрдү менчиктештирип ала албайбыз”
Казармадан алыста жайгашкан аткычтар талаасынан чыккан соң эми аскер кызматкерлери жашаган үйлөрдү көздөй бет алдык. Бир, эки үч кабаттуу үйлөр илгерки совет мезгилинде бөлүктөгү аскер кызматкерлерине арналып салынган. Илгери бул үйлөрдө ысык суу, газ, жылуулук болгон. Мындай шарттын баары совет мезгили менен кошо урап жок болгон өңдүү. Азыр үйлөрдү аскер кызматкерлери өздөрү жылытышат экен.
– Кабаттуу үйлөргө меш киргизип, от жагуу мүмкүн эмес. Андыктан, быйылкы кыш өзгөчө эсибизде калды. Кычыраган чилдеде калтырап үшүп чыктык. Электр энергиясы үйдү жылытууга эле эмес, бөлмө­лөрдү жарык кылууга да кубаты жетпей жатпадыбы. «Өлбөгөн жанга жаз келет» деп күн жылыганына биз өзгөчө кубандык окшойт.
Кебинин аягын тамашага айланткан Гүлжамила эже аскер шаарчасынын бул тарабы менен да тааныштырып баштады. Катарынан тизилген үйлөр­дүн жанында жаш балдар ойной турган бир дагы аянтча жок экен.
– Гүлжамила эже, бир да үйдүн алдында балдар ойной турган аянтча жок экен, балдар кайда ойношот?
– Аянтчаны айтасың. Ал жок болсо деле макул, бир балабакча болсо жыргабайт белек. Бул шаарчада жашап, аскердик бөлүктө иштеген кызматкерлердин балдары балабакчаны көрбөй эле мектепке барышат.
– Анда мектеп жашына жеткен балдардын тагдыры кандай болот?
– Аларды бөлүктүн автобусу менен мектепке алып барып, кечкисин алып келишет.
– Жашоо шартыңар бул болсо, алган айлыгыңар аз болсо, бул жерде сиздерди эмне кармап турат?
– Кыйналган учурлар көп эле болот. Ошентсе да берилүү менен кызмат өтөп келебиз. Үйлөрдү кышкысын жылытуу кыйын болгону менен бөлмө­лөрү чоң, жайлуу. Анын үстүнө, акы төлө­бөй­бүз. Айрым кызматкерлерибиз ушул бекер башпаанек үчүн да башка ишке өтүп кетпей, бул жерде жашап, иштеп жүрүшөт. Бул аскердик жабык шаарча болгондуктан, үйлөрдү депутаттарыбызга окшоп менчиктештирип алуу мүмкүнчүлүгү да жок. Канча жыл иштесең, ошончо жыл жашап, кызматтан бошогон соң үйдү бошотуп берип кете бермей. Офицерлерде да кичине үмүт бар. 20 жылдан ашуун кызмат өтөсө, өкмөт тарабынан үй берилиши мүм­күн. Биз өңдүү кенже кызматкерлерде болсо андай үмүт да жок.
Кызматына таянып келечектен көптү үмүт кыла алышпаса да, кабагым-кашым дебей аскердик кызматта жүргөн айымдар бизди көңүлдүү узатып кала беришти. Биз болсок кыска саякатыбыздан улам пайда болгон “кыздарга аскердик кызмат өтөө милдети киргизилиши мүмкүн­бү?” деген суроону редакцияга жеткиче талкуулап келдик. Кепке кошулбай келе жаткан айдоочубуз “аскердик кызмат өтөөгө милдеттүү жигиттерди, кызматкерлерди мамлекет кыйратып бага албай жатат да, эми бул маселеге кыздарды кошконубуз калыптырбы?” деп талашка чекит койду. Албетте, бул пикирди туура эмес дей албайбыз. Ошентсе да “балким, кыздарга аскердик кызмат өтөө милдети киргизилсе, өз милдеттерин жигиттерден артык аткарышаар беле” деген ой келбей койбойт экен. Аялзаты дайыма өз милдетине жоопкерчиликтүү мамиле кылат эмеспи.

Даярдаган Шаиста Шатманова. Фотолор Ташболот Досалиевдики



"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21471;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: