Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

БИЗ СҮЙГӨН СОВЕТТИК МУЛЬТФИЛЬМДЕР

№291 30-май - 5-июнь, 2008-ж.


Кичинекейиңизде көргөн советтик мультфильмдер эсиңиздеби? Эң сүйүктүү мультфильмиңиз кайсы? А каарманыңызчы? Ал эми мультфильмдеги ырларды дале унута элек болсоңуз керек? Жарык маанай тартуулаган каармандар, биз ишенген жомоктор, биз сүйүп көргөн мультфильмдер турганда каяктагы Шрек, каяктагы Фиона? Балалык кездеги советтик мультфильмдерди эске салып, биротоло алардын жаралышы тууралуу кызыктуу маалыматтарды билип алалы.

«СОЮЗМУЛЬТФИЛЬМДИН» ТАРЫХЫНАН
1936-жылы 10-июнда Мамлекеттик “Союздетмультфильм” киностудиясы ачылган. 1937-жылы 20-августта студиянын атын “Союзмультфильм” деп өзгөртүш­көн. 1980-жылы студиянын текчелеринде 40тан ашуун даяр мультфильмдер болгон эле, азыр бул сан 1200дөн ашат. Учурда студия жаңы долбоорлор үстүндө эмгектенүүдө. Макалада саналган мультфильмдердин баары дал ушул студияда тартылган.

«КАРЛСОН», 1968
Жаңы жомок жазуу, эч кимге окшобогон каарман ойлоп табуу оңой эмес. Швед жазуучусу Астрид Линдгрен да “чатырдын үстүндө жашаган Карлсонду” бат эле ойлоп тапкан жок. Күлкүлүү, мээримдүү, шайыр, тентек, бираз таарынчаак китеп каарманы Карлсон тез аранын ичин­де окурмандардын жүрөгүнөн орун тапты. Анан биринин артынан бири театралдык спектаклдер коюла баштады. Биздин эсибизде болсо Карлсон мультфильм каарманы болуп калды. “Союзмультфильм” Карлсон жөнүндө “Бөбөк менен Карлсон” (1968) жана “Карлсон кайтып келди” (1970) деген эки бөлүмдү тартып чыгарган. Үчүнчүсүн тарта баштаганда режиссёр башка иштер менен алектенип, “Карлсон” ошол бойдон текчелерде чаңдап кала берген. Антсе да эки мультфильмдин аркасы менен Карлсон, Бөбөк, бала багуучу эң популярдуу мультфильм каармандары болууга жетишишти. Дубляжда бөбөктүн үнүн советтик анимациянын ханышасы Ольга Румянова, бала багуучунукун Фаина Раневская коштогон. Карлсондун ролун аткара турган актёр көпкө чейин табылбай жаткан. Бир жолу режиссёр Анатолий Савченко анын иш бөлмөсүнө күн сайын бир партия шахмат ойноого келип жүргөн актёр Анатолий Ливановго ролду сунуштап көргөн. Режиссёр каалагандай тили таттуу Ливанов Карлсондун так эле өзү болуп чыга келген.

«БРЕМЕНДИК МУЗЫКАНТТАР», 1969
Бир жагынан сатылган пластинкалардын рекорддук саны (28 миллион) менен ми-ллиондогон көрүүчүлөрдүн сүйүүсү мультфильмдин жаратуучуларына популярдуулук алып келген. Экинчи жактан “мюзикл – Батыштын жаман таасири” деген сын сөздөр бул жагымсыз маселелерди жаратпай койгон эмес. Өлкөдөгү сүйүктүү мультфильмдердин бири болгон “Бремендик музыканттар” бир да сыйлык алган эмес. Ал эми режиссёр Инесса Ковалёвскаяны “профессионал эместиги” үчүн Кинематографисттер союзуна кабыл албай коюшкан. Мультфильм-мюзиклдеги каармандардын үндөрүн коштоо үчүн көптөгөн артисттерди чакырышкан. Бирок, алар келбей коюшуп, ханбийкеден башка бардык ролдорду бир гана адам (!) аткарууга туура келген. Жигит, Короз, Мышык, Эшек жана Ит, алтургай Хан менен Атаманшанын (каракчылардын башчысы) үнүн да жалгыз Олег Анофриев деген актёр аткарып берген. Ал эми ханбийкенин үнү менен Эльмира Жерздева ырдаган. Дубляж түнкү 12де башталып, таңкы 5те толук бүткөн.

«ЧЕБУРАШКА», 1969
“Чебурек, чемодан...чебурашка. Жок, “чебурашка” деген сөз энциклопедияда жок экен...” Мына ушундай жөнөкөй фраза биз сүйгөн мультфильмди эске салат. Чындыгында эле Чебурашка – ойдон чыккан каарман. Анын үч “атасы” бар. Бир жолу жазуучу Эдуард Успенский көчөдөн капилет кичинекей кызды көрүп калган. Өзүнөн чоң көлөмдөгү тон кийген кыз улам этегин басып жыгылып жатканынан анын ата-энеси эркелетип “Чебурашка” деп аташкан. Ошондо жазуучу Чебурашка деген табышмактуу жандыкты ойлоп тапкан. Анан аниматор Леонид Шварцман анын кейпин тартып, ал эми режиссёр Роман Качанов “жан берген”. Адегенде Чебурашка айсбергден эрип чыгышы керек эле, кийин аны ар түрдүү оюнчуктардын бөлүктөрүнөн чогулган оюнчук кылууну чечишкен. Бирок, акыры Чебурашка апельсин салынган жашиктин ичинен пайда болот. Гена, Шопокляк сыяктуу унутулгус каармандары бар мультфильмди 9 ай тартып, 10-ай дегенде экран бетинен көрсөтө башташкан.

«ВИННИ-ПУХ», 1969
Англиялык жазуучу Алан Мильн өзүнүн уулу Кристофер Робиндин кыялдарын жазып отуруп чыгарма жараткан. Анын башкаарманы Винни-Пух деген мамалак эле. Совет эли бул каарманды Борис Заходердин демилгеси менен “Винни-Пух жана баары, баары, баары” аттуу китеби чыкканда таанышкан. Бул жомоктун негизинде тартылган эң биринчи мультфильмдин режиссёру Ф.Хитрук 1976-жылы СССРдин мамлекеттик сыйлыгына татыган. Ал эми шайыр Винни-Пух, тарбиялуу Коён, акылман Үкү жана коркок Торопой – кичинекейлер үчүн да, чоңдор үчүн да эң сүйүктүү каармандардын бири болуп калган.

«АРСТАНДЫН БАЛАСЫ МЕНЕН ТАШБАКА КАНТИП ЫРДАШТЫ», 1974
Бир топ жашка барып калган Ташбака айым менен арстандын Ррр-мяу аттуу кичинекей баласынын чогуу ырдаган ырын билбеген, укпаган адам арабызда жок болсо керек. Көрсө, Ташбака менен Ррр-мяунун таанышканын сүрөттөгөн окуя мультфильмдин башталышы гана турбайбы. Белгисиз себептерге байланыштуу дагы бир нече бөлүгү тартылбай калган. Эгерде бул тилек ишке ашса, көрүүчүлөр Ташбака айымды Крокодил-дил-дил жутуп алганын, анан Ррр-мяу менен Носорог-рог-рогдун Ташбаканы издегендерин, анан албетте, аны куткарып алышканына күбө болушаар эле. Эмнеси болсо да жөнөкөй окуяны чагылдырган мультфильм анын жакшынакай каармандары жана ыры менен ар дайым эсибизде.

«ЛЕОПОЛЬД АТТУУ МЫШЫКТЫН ЖОРУКТАРЫ», 1975
1975-жылы алгачкы жолу экранга чыккан “Леопольд аттуу мышыктын жоруктары” мультфильми улам сайын жаңы кызыктуу окуялар менен толукталып отуруп, 1981-жылы акыркы 11-бөлүгү жарык көргөн. Алардын баарында Леопольд менен анын түбөлүк душмандары болгон эки чычкандын ортосундагы талаш-тартыштар сүрөттөлөт. Бирок, ар бир бөлүм атактуу фразага айланган Леопольддун “Достор, келгиле, ынтымакта жашайлы” деген сөзү менен аяктайт. Бул мультфильмдин каармандарын тарткан сүрөтчүлөрдүн фамилиялары да чыныгы аниматорлордукундай эле: Буся (Борис Буся) жана Чаня (Борис Чаня). 1990-жылдардын башында америкалык “Том менен Жерри” мультфильминин жаратуучуларынын бири Орусияга келип, “Леопольдду” сатып алууну көздөгөн. Бирок, советтик аниматорлор албетте, макулдугун беришкен эмес. Ал эми “Леопольд” Америкага да жеткенде жергиликтүү гезиттерде “Микки Маус, абайла, Леопольд келатат!” деген темалар жарык көргөн. Өкүнүчтүүсү, биз жакшы көргөн мультфильмдин режиссёрлору Анатолий Резников менен Вячеслав Назарук “Леопольддун” үстүнөн автордук укукка ээ болуу үчүн бир нече жылдан бери соттошуп келе жатышат.

«38 ТОТУКУШ», 1976
Бир нече бөлүмдөн турган “38 тотукуш” – анын режиссёру Леонид Щварцмандын эң жакшы көргөн эмгеги. “Пил менен Маймылдын образы тез эле жаралды,- дейт мультфильм туурасында автор,- Бирок, эмнегедир Жыланым эч окшошпой туруп алды. Зоопаркка барып жыландарды тартып жүрдүм, алардын жүрүм-турумун байкадым. Акыры башын узартып, кашын көтөрүп, бетине сепкил тартып койсом, мен каалаган Жыландын образы пайда болду”. Мультфильмдеги дагы бир сүйүктүү каарман – Тотукуш. Тасма жарык көргөндө көпчүлүк акылдуу, бардыгын башкара алган, маселени оңой чечкенТотукушту Ленинге окшоштурушкан экен: куштун баскан-турганы, канаты менен ишарат кылганы чынында эле саясый лидерди эске салган. Акыры автор: “Лидерге ашыкча бөлүктүн кереги жок”,- деп Тотукуштун куйругун алып салган.

«ПРОСТОКВАШИНОДОГУ ҮЧӨӨ», 1978
«– Бул ким? – Почточу Печкин» деген сөз кулагыңызга бир топ эле сиңип калса керек. Фёдор таяке, Матроскин, Шарик, Печкин, баланын ата-энеси – кайталангыс, алмаштырылгыс каармандар. Аларды эки башка аниматор тарткан: жаныбарларды – Николай Ерыкалов, адамдарды – Левон Хачатрян. Ерыкалов үчүн баарынан оору – жаныбарларды “кийинтиш” эле. “Мен алардын куйруктарын каякка катаарымды билбей жатам?”- дей берчү экен аниматор режиссёрго ыйлап барып. “Эл эмне, адамча сүйлөп жаткан жаныбардын куйругун карамак беле?!”- деп суроо менен жооп берген өз кезегинде режиссёр Владимир Попов. Ал эми Хачатрян Фёдордун апасын өзүнүн аялын карап тарткан: келбеттүү, чачы кыска, көз айнекчен. Мультфильм даяр болгондо аны эмнегедир экранга чыгарууга уруксат беришкен эмес. Анын себеби, сценарийде цензурадан өтпөй турчу диалог бар имиш. Көрсө, ал Шариктин “этти азыр дүкөндөрдөн алган жакшы, сөөгү көбүрөөк” деген сөзү экен. Эки ай талаш-тартыштан кийин маселе “Простоквашинонун” жаратуучуларынын пайдасына чечилген.

«ЖОГОЛГОН ТОТУКУШТУН КАЙТЫП КЕЛИШИ», 1984
Өзүнүн катаал кыялынын айынан түрдүү балээге кабылган үй тотукушу Кеша – баарыбыз үчүн унутулгус каарман. Үч бөлүктөн турган мультфильм балдарга арналса да чоң киши тасманы көрүп, өзү үчүн да көп кызыктарды таба алат. Бир күнү жазуучу Александр Корляндский терезеден кышта тоңуп отурган үй тотукушун көрүп калат. “Бул кайдан учуп чыккан, үйүнөн качып кеткен го, балким, ээсине таарынган чыгаар?” деген сыяктуу ойлордон улам Кешанын образын ойлоп тапкан. Режиссёр Караваев бул образды кагаз бетине түшүрсө, мультфильмде анын үнүн атактуу куудул, сатирик Геннадий Хазанов коштогон. Жаратуучулар Кеша мынча популярдуу болот деп күтүшкөн эмес. “Билайн” компаниясы ушул мультфильмден алынган “Тотукушка боштондук!” деген фразаны телефондорго коңгуроо катары жаздырып алган.

Даярдаган Бегайым Мусакеева


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(0)
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: