Женевада АКШ менен Ирандын өзөктүк сүйлөшүүлөрү кайра жанданды

26-февралда Женева шаарында АКШ менен Иран ортосунда өзөктүк программа боюнча сүйлөшүүлөр кайра башталды. Бул ушул айдын башында диалог жанданган соң үчүнчү жолугушуу болуп саналат. Сүйлөшүүлөргө Оман ортомчулук кылууда.

Трамптын талабы: Өзөктүк программаны чектөө

Дональд Трамп Ирандын өзөктүк программасын чектөө боюнча жаңы келишим түзүүгө кызыкдар экенин билдирген.

Тегеранга кысым көрсөтүү максатында АКШ Жакынкы Чыгыш аймагына аскердик учактарды жана аскердик кемелерди жайгаштырганы кабарланды.

Трамп төмөнкү талаптарды коюуда:

Иранда уран байытууну толугу менен токтотуу;
Баллистикалык ракета программасын чектөө;
Аймактык куралдуу топторду колдоону токтотуу.

АКШ Иранды ХАМАС, Хезболла жана Йемендеги хуситтер сыяктуу түзүмдөрдү колдойт деп айыптоодо.

Ал эми Тегеран сүйлөшүүлөр өзөктүк маселелер менен гана чектелиши керек деген позицияны карманууда.

Трамптын Иранга карата айыптоолору

Мамлекеттин абалы тууралуу кайрылуусунда Трамп Иранды “терроризмдин номер биринчи демөөрчүсү” деп атаган. Ошондой эле ал Ирандагы экономикалык абалдын начарлашынан улам чыккан нааразылык акцияларынын катуу басылышын айыптаган.

АКШ президентинин айтымында:

- Иран Европага жана чет өлкөлөрдөгү америкалык базаларга коркунуч жараткан ракеталарды иштеп чыккан;

- Жакын арада АКШ аймагына жетчү ракеталарды түзүү үстүндө иш алып барууда.

Тегерандын жообу жана коркутуулары

Тегеран бул билдирүүлөрдү “чоң калп” деп мүнөздөдү.

Иран буга чейин төмөнкүлөрдү билдирген:

Эгер Вашингтон кийлигишсе, Жакынкы Чыгыштагы бардык америкалык аскер базалары мыйзамдуу бута болуп эсептелет;
Израилге каршы сокку урулушу мүмкүн.

Мындай билдирүүлөр аймакта ири согуш коркунучун күчөтүүдө.

Ормуз кысыгындагы чыңалуу

Акыркы сүйлөшүүлөрдүн алдында Иран кыска убакытка Ормуз кысыгы аркылуу кеме кыймылын токтоткон. Бул аймак аркылуу дүйнөдө сатылган мунайдын болжол менен бештен бири өтөт.

Бул кадам аскердик машыгууларга байланыштуу жасалганы айтылган, бирок эл аралык коомчулукта олуттуу тынчсыздануу жаратты.

Автор: Максуда Кудайбердиева